Tłumacz języka migowego – kod 264310 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Tłumacz języka migowego zapewnia komunikację między osobami głuchymi lub słabosłyszącymi a słyszącymi – tłumaczy w urzędach, sądach, na policji, w szpitalach, na uczelniach, konferencjach i w telewizji, a także zdalnie przez wideotłumacza. Tłumaczy symultanicznie lub konsekutywnie z polskiego języka migowego lub systemu językowo-migowego na język polski i odwrotnie.
Tłumacz języka migowego – wymagania w stosunku do pracownika
- biegła znajomość polskiego języka migowego (PJM) lub systemu językowo-migowego (SJM) potwierdzona certyfikatem lub egzaminem,
- wpis do rejestru tłumaczy PJM, SJM lub SKOGN prowadzonego przez wojewodę – przy realizacji świadczeń, o których mowa w ustawie o języku migowym i innych środkach komunikowania się,
- znajomość kultury Głuchych, kodeksu etyki tłumacza i zasad zachowania poufności,
- umiejętność tłumaczenia symultanicznego i konsekutywnego oraz przygotowania terminologii specjalistycznej, np. medycznej czy prawniczej,
- przy tłumaczeniach w postępowaniach sądowych i prokuratorskich – spełnienie wymagań stawianych przez organ, np. jako biegły lub tłumacz ustanowiony przez sąd,
- dobra sprawność kończyn górnych, wyrazista mimika i dobry wzrok,
- odporność psychiczna i umiejętność zachowania neutralności w sytuacjach trudnych emocjonalnie.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- tłumacz PJM,
- tłumacz polskiego języka migowego,
- tłumacz systemu językowo-migowego,
- tłumacz migowy,
- tłumacz-przewodnik osób głuchoniewidomych.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- ocena sprawności narządu ruchu kończyn górnych i odcinka szyjnego kręgosłupa,
- badanie okulistyczne – praca wymagająca stałej koncentracji wzroku, przy wideotłumaczeniu także praca przy monitorze ekranowym,
- szczepienia ochronne zalecane przez lekarza medycyny pracy – przy stałej pracy w placówkach ochrony zdrowia.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z profilaktyki przeciążeń kończyn górnych, rozgrzewki i ćwiczeń rozluźniających dłonie, nadgarstki i barki,
- szkolenie z radzenia sobie ze stresem i obciążeniem emocjonalnym, superwizja koleżeńska,
- szkolenie z ochrony danych osobowych i tajemnicy zawodowej,
- szkolenie z zasad higieny i zapobiegania zakażeniom – przy pracy w szpitalach i przychodniach.
Środowisko pracy
Tłumacz języka migowego pracuje w zmiennych miejscach – w gabinetach lekarskich, salach sądowych, komisariatach, urzędach, salach wykładowych i konferencyjnych, w studiu telewizyjnym oraz w domu lub biurze przy stanowisku do wideotłumaczenia. Przez cały czas tłumaczenia wykonuje szybkie, precyzyjne ruchy dłoni, nadgarstków, przedramion i barków, często w pozycji stojącej, z utrzymywaniem rąk na wysokości klatki piersiowej i twarzy. Musi stać w dobrze oświetlonym miejscu, w polu widzenia osoby głuchej, nierzadko w niewygodnym ustawieniu przy łóżku pacjenta lub za mównicą. Długie tłumaczenia symultaniczne wymagają pracy w parach z rotacją co kilkanaście–kilkadziesiąt minut. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z kamerą internetową, oświetleniem i jednolitym tłem do wideotłumaczenia;
- tablet lub smartfon z aplikacjami do usług tłumaczenia zdalnego;
- monitor podglądu lub prompter przy tłumaczeniu w studiu telewizyjnym i na konferencjach;
- odzież robocza w jednolitym, kontrastowym kolorze;
- słowniki migowe i glosariusze terminologii specjalistycznej;
- telefon i kalendarz zleceń, środki transportu publicznego lub samochód.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- przeciążenie kończyn górnych – nadgarstków, przedramion i barków – przy wielogodzinnym miganiu,
- zespół cieśni kanału nadgarstka, zapalenie pochewek ścięgnistych i nadkłykcia kości ramiennej,
- przeciążenie odcinka szyjnego kręgosłupa i obręczy barkowej przy utrzymywaniu rąk w uniesieniu,
- długotrwała pozycja stojąca lub wymuszona pozycja ciała przy łóżku pacjenta,
- obciążenie narządu wzroku przy stałej obserwacji rozmówcy i ekranu przy wideotłumaczeniu,
- olśnienie przez reflektory w studiu i na scenie konferencji,
- potknięcie, poślizgnięcie w nieznanych budynkach i na zewnątrz podczas dojazdów,
- wypadek drogowy podczas przemieszczania się między zleceniami.
Czynniki biologiczne:
- drobnoustroje chorobotwórcze przenoszone drogą kropelkową, np. wirusy grypy i SARS-CoV-2 – przy tłumaczeniu w placówkach ochrony zdrowia i bliskim kontakcie twarzą w twarz.
Czynniki psychofizyczne:
- intensywne obciążenie poznawcze przy tłumaczeniu symultanicznym,
- obciążenie emocjonalne przy tłumaczeniu diagnoz, przesłuchań, spraw o przemoc i rozpraw,
- agresja lub zachowania nieprzewidywalne osób uczestniczących w tłumaczonej sytuacji, np. na komisariacie,
- odpowiedzialność za wierność przekładu i jego skutki prawne lub medyczne,
- nieregularny czas pracy, zlecenia pilne, nocne i weekendowe,
- praca w izolacji przy wideotłumaczeniu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku tłumacza języka migowego.
Środki ochrony indywidualnej
- stabilizatory nadgarstka lub opaski uciskowe zalecone przez fizjoterapeutę po urazach – przeciążenie kończyn górnych, zespół cieśni kanału nadgarstka;
- okulary korygujące wzrok do pracy przy monitorze, jeśli zaleci je lekarz – obciążenie narządu wzroku;
- maseczka ochronna lub przyłbica przezroczysta, środek do dezynfekcji rąk – drobnoustroje chorobotwórcze przenoszone drogą kropelkową;
- wygodne obuwie z antypoślizgową podeszwą – długotrwała pozycja stojąca, potknięcie, poślizgnięcie;
- pasy bezpieczeństwa i zestaw głośnomówiący w samochodzie – wypadek drogowy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- stanowisko do wideotłumaczenia z regulowanym biurkiem do pracy na stojąco i siedząco, monitorem na wysokości oczu i rozproszonym oświetleniem twarzy – przeciążenie kręgosłupa szyjnego, obciążenie wzroku;
- oświetlenie tłumacza bez bezpośredniego wpadania reflektorów w oczy, monitor podglądu w polu widzenia – olśnienie przez reflektory, obciążenie wzroku;
- krzesło lub hoker dla tłumacza w sali sądowej i na konferencji – długotrwała pozycja stojąca;
- ustawienie tłumacza w bezpiecznej odległości od osoby agresywnej, obecność funkcjonariusza lub ochrony – agresja osób uczestniczących w tłumaczeniu;
- wentylacja pomieszczeń i przegrody przy tłumaczeniu w placówkach ochrony zdrowia – drobnoustroje chorobotwórcze;
- oświetlone i oznakowane ciągi komunikacyjne w obiektach zleceniodawcy – potknięcie, poślizgnięcie.
Środki organizacyjne
- praca w parach i rotacja tłumaczy co 15–30 minut przy tłumaczeniu symultanicznym dłuższym niż godzina – obciążenie poznawcze, przeciążenie kończyn górnych;
- ćwiczenia rozgrzewające i rozluźniające przed tłumaczeniem i w przerwach – przeciążenie nadgarstków, przedramion i barków, zapalenie pochewek ścięgnistych;
- limit godzin tłumaczenia w ciągu dnia i przerwy między zleceniami – zespół cieśni kanału nadgarstka, długotrwała pozycja stojąca;
- przekazywanie przed zleceniem materiałów i terminologii przez zleceniodawcę – obciążenie poznawcze, odpowiedzialność za wierność przekładu;
- superwizja i dostęp do wsparcia psychologicznego po trudnych zleceniach – obciążenie emocjonalne;
- planowanie zleceń z czasem na dojazd i odpoczynek, ograniczenie zleceń nocnych – nieregularny czas pracy, wypadek drogowy;
- kontakt z zespołem i spotkania koordynacyjne przy wideotłumaczeniu – praca w izolacji;
- zasady szczepień ochronnych zalecanych przez lekarza medycyny pracy – drobnoustroje chorobotwórcze.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla tłumacza języka migowego.
- czynniki fizyczne – obciążenie narządu ruchu kończyn górnych – ruchy powtarzalne dłoni i nadgarstków, wymuszona pozycja ciała, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie przy wideotłumaczeniu;
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – drobnoustroje chorobotwórcze przenoszone drogą kropelkową – przy pracy w placówkach ochrony zdrowia;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obciążenie psychiczne i emocjonalne, kontakt z osobami agresywnymi, nieregularny czas pracy, prowadzenie pojazdu w celach służbowych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).