Agent celny

Agent celny – kod 333101 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Agent celny reprezentuje importerów, eksporterów i przewoźników przed organami Krajowej Administracji Skarbowej – przygotowuje i wysyła zgłoszenia celne, ustala kody taryfy celnej, wartość celną i należności przywozowe, obsługuje tranzyt i składy celne. Przy rewizjach towarów uczestniczy w odprawach na terminalach kontenerowych, lotniskach i przejściach granicznych.

Agent celny – wymagania w stosunku do pracownika

• wpis na listę przedstawicieli celnych prowadzoną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie lub zatrudnienie w agencji celnej działającej na podstawie takiego wpisu,
• niekaralność za przestępstwa skarbowe i przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów – zgodnie z ustawą Prawo celne,
• znajomość unijnego kodeksu celnego, taryfy celnej, przepisów o VAT i akcyzie w imporcie,
• umiejętność obsługi systemów PUESC, AIS/IMPORT, NCTS i ECS,
• znajomość języka angielskiego w stopniu pozwalającym na analizę dokumentów handlowych,
• dokładność, odporność na stres i umiejętność pracy pod presją terminów.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• przedstawiciel celny,
• specjalista ds. odpraw celnych,
• deklarant celny,
• pracownik agencji celnej,
• specjalista ds. obsługi celnej.

Badania

• wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
• ocena narządu wzroku w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
• ocena przydatności do pracy zmianowej i nocnej – przy obsłudze odpraw całodobowych.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 6 lat,
• instruktaż bezpiecznego poruszania się po terminalach, placach kontenerowych i strefach kontroli granicznej,
• szkolenia z aktualnych zmian w przepisach celnych i systemach elektronicznych,
• szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Agent celny pracuje głównie w biurze agencji celnej położonym przy urzędzie celnym, terminalu kontenerowym, porcie, lotnisku lub przejściu granicznym. Większość dnia spędza przy komputerze, przygotowując zgłoszenia, analizując faktury, specyfikacje i świadectwa pochodzenia. Przy rewizji celnej towaru wychodzi na plac odpraw, gdzie poruszają się ciągniki siodłowe, wózki widłowe i wozy wysięgnikowe do kontenerów, a funkcjonariusz otwiera kontenery i naczepy. Część agencji obsługuje odprawy całodobowo, w systemie zmianowym. Na stanowisku wykorzystuje się:

• komputer z jednym lub dwoma monitorami ekranowymi;
• systemy PUESC, AIS/IMPORT, NCTS, ECS i programy do obsługi zgłoszeń celnych;
• drukarka, skaner i urządzenie wielofunkcyjne;
• telefon i poczta elektroniczna do kontaktu z klientami i przewoźnikami;
• kamizelka ostrzegawcza i obuwie ochronne przy wyjściu na plac terminalu;
• dokumentacja handlowa i transportowa – faktury, listy przewozowe, świadectwa pochodzenia.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie – obciążenie narządu wzroku,
• długotrwała pozycja siedząca – obciążenie kręgosłupa,
• potrącenie przez ciągniki siodłowe, wózki widłowe i maszyny przeładunkowe na placu terminalu,
• potknięcie i upadek na nierównej nawierzchni placów i ramp,
• uderzenie przez przesuwające się ładunki przy otwieraniu drzwi kontenera,
• zmienne warunki atmosferyczne podczas odpraw na zewnątrz,
• hałas generowany przez maszyny przeładunkowe na terminalu.

Czynniki chemiczne:

• pozostałości środków fumigacyjnych, np. fosforowodoru i fluorku sulfurylu, w kontenerach z towarem,
• spaliny silników Diesla na placach odpraw,
• pył tonera z urządzeń drukujących.

Czynniki psychofizyczne:

• presja czasu związana z kolejkami pojazdów i terminami odpraw,
• odpowiedzialność finansowa za poprawność zgłoszeń i ustalenie należności,
• praca zmianowa i w porze nocnej w agencjach obsługujących odprawy całodobowo,
• monotonia pracy przy dokumentach i intensywny kontakt telefoniczny z klientami,
• konflikty z kierowcami i klientami przy przedłużających się odprawach.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku agenta celnego.

Środki ochrony indywidualnej

• kamizelka ostrzegawcza o intensywnej widzialności – potrącenie przez pojazdy i maszyny przeładunkowe;
• obuwie ochronne z podeszwą antypoślizgową – potknięcie i upadek, uderzenie przez ładunek;
• kask ochronny – uderzenie przez przesuwające się ładunki przy rewizji kontenera;
• odzież dostosowana do warunków atmosferycznych – zmienne warunki atmosferyczne;
• okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, zgodnie z zaleceniem lekarza – obciążenie narządu wzroku;
• ochronniki słuchu przy dłuższym przebywaniu na placu – hałas maszyn przeładunkowych.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• ergonomiczne stanowisko komputerowe – regulowane krzesło, monitor na właściwej wysokości, podnóżek – praca przy monitorze, pozycja siedząca;
• wyznaczone i oznakowane ciągi piesze na terminalu – potrącenie, potknięcie;
• pomiar stężenia fumigantów i wietrzenie kontenera przed wejściem – fosforowodór, fluorek sulfurylu;
• drukarki umieszczone w osobnym, wentylowanym pomieszczeniu – pył tonera;
• oświetlenie placów odpraw w porze nocnej – potrącenie, potknięcie.

Środki organizacyjne

• zakaz otwierania i wchodzenia do kontenerów oznakowanych jako fumigowane do czasu potwierdzenia ich odgazowania – środki fumigacyjne;
• przebywanie na placu wyłącznie w obecności pracownika terminalu i w wyznaczonych strefach – potrącenie, uderzenie przez ładunek, spaliny;
• przerwy w pracy przy monitorze co najmniej 5 minut po każdej godzinie – obciążenie narządu wzroku, pozycja siedząca, monotonia;
• grafik zmian zgodny z przepisami o czasie pracy i odpoczynku – praca zmianowa i nocna;
• weryfikacja zgłoszeń przez drugą osobę i procedury wewnętrznej kontroli – odpowiedzialność finansowa, presja czasu;
• jasne zasady komunikacji z klientami i przewoźnikami – konflikty, kontakt telefoniczny.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla agenta celnego.

• czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
• czynniki chemiczne – pozostałości środków fumigacyjnych (fosforowodór, fluorek sulfurylu) – sporadycznie, spaliny silników Diesla;
• czynniki biologiczne – brak;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca zmianowa, praca w porze nocnej, poruszanie się po terminalach z ruchem pojazdów i maszyn, stres.

Podobne stanowiska

• spedytor,
• specjalista ds. logistyki,
• pracownik terminalu kontenerowego,
• pracownik cargo lotniczego,
• zaopatrzeniowiec.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).