Operator wyciągu narciarskiego – kod 834303 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Maszynista kolei linowych, wyciągów narciarskich i zjeżdżalni grawitacyjnych”. Operator wyciągu narciarskiego obsługuje wyciągi orczykowe, talerzykowe i krzesełkowe oraz koleje linowe w ośrodkach narciarskich – uruchamia urządzenie po wykonaniu codziennej kontroli, steruje prędkością, nadzoruje wsiadanie i wysiadanie narciarzy na stacji dolnej i górnej oraz zatrzymuje wyciąg w razie zagrożenia. Prowadzi dziennik obsługi, odśnieża peron i tor wyciągu, a w razie awarii uczestniczy w ewakuacji pasażerów.
Operator wyciągu narciarskiego – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie co najmniej zasadnicze zawodowe, preferowane techniczne (mechanik, elektryk),
- zaświadczenie kwalifikacyjne do obsługi kolei linowych lub wyciągów narciarskich wydane po egzaminie przed komisją TDT – w zakresie wymaganym przepisami o dozorze technicznym,
- znajomość instrukcji eksploatacji danego urządzenia, regulaminu korzystania z wyciągu i planu ewakuacji,
- umiejętność jazdy na nartach lub snowboardzie oraz poruszania się w terenie górskim zimą,
- znajomość zasad udzielania pierwszej pomocy i współpracy z GOPR lub TOPR,
- odporność na niskie temperatury i dobra kondycja fizyczna,
- komunikatywność i spokój w kontakcie z narciarzami, w tym z dziećmi i osobami początkującymi.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- obsługujący wyciąg narciarski,
- operator kolei linowej,
- wyciągowy,
- pracownik obsługi wyciągu,
- maszynista wyciągu krzesełkowego.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – przy wchodzeniu na podpory i uczestnictwie w ewakuacji linowej,
- ocena układu krążenia i oddechowego przy pracy w niskich temperaturach,
- badanie wzroku przy narażeniu na intensywne promieniowanie słoneczne odbite od śniegu.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie przygotowujące do egzaminu TDT z obsługi kolei linowych lub wyciągów narciarskich – jeżeli dotyczy,
- instruktaż stanowiskowy z obsługi danego wyciągu, codziennych kontroli i zatrzymania awaryjnego,
- szkolenie z ewakuacji pasażerów z kolei krzesełkowej oraz z technik pracy linowej i asekuracji,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy hipotermii i urazach narciarskich,
- szkolenie z obsługi skutera śnieżnego lub innego sprzętu do odśnieżania – jeżeli dotyczy.
Środowisko pracy
Operator pracuje na stacji dolnej lub górnej wyciągu – w budce sterowniczej i na peronie – przez cały dzień otwarcia stoku, często także przy wieczornym oświetleniu tras. Praca przebiega w niskiej temperaturze, przy silnym wietrze, opadach śniegu i odbitym od śniegu promieniowaniu UV, na oblodzonych i śliskich nawierzchniach. Stacja napędowa zawiera silnik elektryczny, przekładnię, koło napędowe z liną oraz rozdzielnię, a na wielu wyciągach także spalinowy napęd awaryjny. Obsługa ma ciągły kontakt z narciarzami i musi szybko reagować na upadki, zaczepienia odzieży lub plecaków o orczyk czy krzesełko. Praca jest sezonowa, w dni wolne i święta, często w długich zmianach. Na stanowisku wykorzystuje się:
- wyciąg orczykowy, talerzykowy lub krzesełkowy z koleją linową;
- stacja napędowa z silnikiem, przekładnią, kołem napędowym i liną nośno-napędową;
- pulpit sterowniczy z wyłącznikami bezpieczeństwa i czujnikami wiatru;
- spalinowy napęd awaryjny lub agregat prądotwórczy;
- sprzęt ewakuacyjny: liny, uprzęże, przyrządy zjazdowe;
- łopaty, odśnieżarki i skuter śnieżny;
- radiotelefony i nagłośnienie stacji.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- niska temperatura, wiatr i wilgoć – wychłodzenie organizmu, odmrożenia,
- promieniowanie UV odbite od śniegu – oparzenia słoneczne, uszkodzenie oczu (ślepota śnieżna),
- poślizgnięcie i upadek na oblodzonym peronie, schodach i stoku,
- uderzenie przez orczyk, talerzyk lub krzesełko oraz przez narciarza,
- pochwycenie przez linę, koło napędowe lub rolki podpór,
- porażenie prądem przy urządzeniach stacji napędowej i rozdzielni,
- upadek z wysokości przy wchodzeniu na podpory i podczas ewakuacji linowej,
- hałas napędu i agregatu awaryjnego.
Czynniki chemiczne:
- smary i oleje do konserwacji liny, przekładni i rolek,
- spaliny napędu awaryjnego, agregatu i skutera śnieżnego, w tym tlenek węgla,
- paliwa przy tankowaniu agregatów i skuterów.
Czynniki psychofizyczne:
- odpowiedzialność za bezpieczeństwo pasażerów wyciągu,
- stres i konflikty z narciarzami, w tym nietrzeźwymi lub nieprzestrzegającymi regulaminu,
- monotonia i długotrwałe utrzymywanie uwagi przy obserwacji peronu,
- długie zmiany i praca w dni wolne w okresie sezonu,
- praca w izolacji na stacji górnej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora wyciągu narciarskiego.
Środki ochrony indywidualnej
- odzież ocieplana warstwowa, wiatroszczelna i nieprzemakalna, czapka i rękawice ocieplane – niska temperatura, wiatr, wilgoć;
- okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV lub gogle i krem z filtrem – promieniowanie UV;
- obuwie zimowe z podeszwą antypoślizgową lub raczki – poślizgnięcie i upadek na oblodzonej nawierzchni;
- kask ochronny i uprząż z asekuracją przy pracy na podporach i ewakuacji – upadek z wysokości, uderzenie;
- ochronniki słuchu w stacji napędowej – hałas napędu i agregatu;
- rękawice olejoodporne przy smarowaniu – smary, oleje i paliwa.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wyłączniki bezpieczeństwa, krańcówki wysiadania i zatrzymanie awaryjne w zasięgu operatora – uderzenie przez orczyk lub krzesełko, odpowiedzialność za pasażerów;
- osłony koła napędowego, rolek i przekładni – pochwycenie przez linę i elementy ruchome;
- ogrzewana budka sterownicza z widokiem na peron – niska temperatura, wychłodzenie, praca w izolacji;
- odśnieżanie i posypywanie peronów, ogrodzenie i oznakowanie strefy wsiadania – poślizgnięcie, uderzenie przez narciarza;
- ochrona przeciwporażeniowa i zamknięte rozdzielnie – porażenie prądem;
- wentylacja pomieszczenia napędu awaryjnego i odprowadzenie spalin na zewnątrz – tlenek węgla, spaliny;
- drabiny z systemem asekuracji na podporach – upadek z wysokości.
Środki organizacyjne
- codzienna kontrola urządzenia przed uruchomieniem i wpisy w dzienniku obsługi zgodnie z wymaganiami TDT – pochwycenie, uderzenie, porażenie;
- regulamin korzystania z wyciągu, nagłośnienie i pomoc przy wsiadaniu dzieci – uderzenie przez narciarza, konflikty z narciarzami;
- rotacja operatorów między stacjami i przerwy na ogrzanie się – niska temperatura, monotonia, długie zmiany;
- wstrzymanie ruchu przy silnym wietrze lub burzy i ćwiczenia ewakuacji – upadek z wysokości, odpowiedzialność za pasażerów;
- stała łączność radiowa między stacjami i z ratownikami – praca w izolacji, stres;
- procedury tankowania i przechowywania paliw oraz karty charakterystyki smarów – paliwa, smary i oleje;
- harmonogram pracy zgodny z normami czasu pracy w sezonie – długie zmiany, praca w dni wolne.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora wyciągu narciarskiego.
- czynniki fizyczne – mikroklimat zimny, promieniowanie nadfioletowe (naturalne), hałas (jeżeli dotyczy);
- czynniki chemiczne – tlenek węgla i spaliny silników (napęd awaryjny, skuter śnieżny), oleje mineralne;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m (podpory, ewakuacja), obsługa urządzeń transportu linowego, praca przy urządzeniach elektrycznych, praca na otwartej przestrzeni w terenie górskim, odpowiedzialność za bezpieczeństwo innych osób.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).