Rymarz

Rymarz – kod 753703 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Rymarz wykonuje i naprawia ze skóry wyroby użytkowe – uprząż i ogłowia dla koni, siodła, popręgi, pasy transmisyjne i ochronne, smycze, obroże, futerały i paski. Kroi skórę według szablonów, ścienia ją, łączy elementy szyciem ręcznym i maszynowym oraz nitowaniem, wykańcza krawędzie, barwi i impregnuje wyroby. Pracuje we własnej pracowni rzemieślniczej, w zakładach galanterii skórzanej i przy stadninach koni.

Rymarz – wymagania w stosunku do pracownika

• wykształcenie zasadnicze zawodowe w zawodzie rymarz lub przyuczenie w zakładzie rzemieślniczym, mile widziany egzamin czeladniczy;
• znajomość rodzajów skór (blanki, skóry siodlarskie, juchtowe) i ich obróbki;
• umiejętność posługiwania się nożami rymarskimi, szydłami, dziurkaczami i prasą do nitów;
• umiejętność szycia ręcznego dwiema igłami i obsługi maszyny szwalniczej do grubych materiałów;
• podstawowa wiedza o budowie i dopasowaniu uprzęży oraz siodeł;
• sprawność manualna, siła dłoni i dobra ostrość wzroku.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• rymarz-siodlarz,
• siodlarz,
• rymarz-kaletnik,
• wytwórca uprzęży,
• rzemieślnik rymarski.

Badania

• wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy;
• ocena skóry rąk przy pracy z barwnikami, klejami i impregnatami – według wskazań lekarza medycyny pracy;
• badanie narządu wzroku przy pracy precyzyjnej;
• szczepienie przeciw tężcowi – zalecane przy częstych zakłuciach i pracy w stajniach.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy;
• szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata;
• instruktaż bezpiecznego posługiwania się nożami rymarskimi, szydłami i prasą do nitów;
• instruktaż obsługi maszyny szwalniczej do skór grubych i krajarki pasów;
• szkolenie z bezpiecznego stosowania barwników, klejów i impregnatów na podstawie kart charakterystyki;
• instruktaż zachowania przy koniach przy przymiarkach uprzęży w stajni;
• szkolenie przeciwpożarowe i z pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Rymarz pracuje głównie przy stole warsztatowym w niewielkiej pracowni, na siedząco lub na stojąco, przy ręcznym krojeniu grubych skór, szyciu dwiema igłami w kleszczach rymarskich i nitowaniu. Część prac wykonuje na maszynie szwalniczej do grubych materiałów i na krajarce pasów. Wyroby barwi, klei i impregnuje środkami rozpuszczalnikowymi i woskowymi, często w tym samym pomieszczeniu. Przy dopasowaniu siodeł i uprzęży pracuje w stajni, w bezpośrednim kontakcie z koniem, a naprawiane wyroby bywają zabrudzone potem i odchodami zwierząt. Na stanowisku wykorzystuje się:

• noże rymarskie, półokrągłe i do krawędzi, krajarkę pasów;
• szydła, igły rymarskie, kleszcze (koń rymarski) do szycia ręcznego;
• maszynę szwalniczą słupową do skór grubych;
• dziurkacze, prasę ręczną do nitów i zatrzasków, młotki;
• ścieniarkę ręczną lub maszynową;
• barwniki do skór, kleje kauczukowe, woski i impregnaty;
• gładziki, kostki i szlifierki do wykańczania krawędzi;
• okucia, sprzączki i kółka metalowe.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• skaleczenie i przecięcie nożem rymarskim i krajarką;
• zakłucie szydłem i igłą przy szyciu ręcznym;
• uderzenie młotkiem i przytrzaśnięcie palców w prasie do nitów;
• ukłucie igłą maszyny szwalniczej;
• kopnięcie, przygniecenie lub ugryzienie przez konia przy przymiarkach;
• ruchome elementy szlifierki do krawędzi;
• pożar par klejów i impregnatów.

Czynniki chemiczne:

• rozpuszczalniki w klejach kauczukowych i barwnikach (benzyna ekstrakcyjna, octan etylu, alkohole);
• barwniki i środki wykończeniowe do skór;
• pył skórzany przy szlifowaniu krawędzi, w tym ze skór garbowanych związkami chromu;
• impregnaty i woski z rozpuszczalnikami.

Czynniki biologiczne:

• bakterie i grzyby na zabrudzonej uprzęży przyjmowanej do naprawy,
• laseczki tężca przy zakłuciach narzędziami zabrudzonymi ziemią i odchodami zwierząt,
• alergeny sierści i naskórka koni.

Czynniki psychofizyczne:

• powtarzalne, siłowe ruchy dłoni i nadgarstków przy szyciu ręcznym i krojeniu;
• wymuszona pozycja ciała przy stole i w kleszczach rymarskich;
• obciążenie wzroku przy precyzyjnym wykańczaniu;
• monotonia długotrwałych czynności ręcznych;
• presja terminów zamówień indywidualnych.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku rymarza.

Środki ochrony indywidualnej

• rękawica odporna na przecięcie na dłoń przytrzymującą skórę – skaleczenie i przecięcie nożem, krajarka;
• skórzany naparstek i osłona dłoni przy szyciu ręcznym – zakłucie szydłem i igłą;
• rękawice nitrylowe przy barwieniu i klejeniu – rozpuszczalniki, barwniki, impregnaty, zabrudzona uprząż;
• fartuch skórzany – skaleczenie, pył skórzany, barwniki;
• okulary ochronne przy szlifowaniu krawędzi i nitowaniu – pył skórzany, odpryski;
• obuwie ochronne z podnoskiem przy pracy w stajni – kopnięcie, przygniecenie przez konia;
• półmaska przeciwpyłowa FFP2 – pył skórzany, alergeny sierści.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• miejscowy wyciąg lub wentylacja przy stanowisku barwienia i klejenia – opary rozpuszczalników, pożar;
• odciąg pyłu przy szlifierce do krawędzi i osłona tarczy – pył skórzany, ruchome elementy;
• krajarka pasów z osłoną noża – skaleczenie, przecięcie;
• prasa do nitów z oburęcznym uruchamianiem lub osłoną – przytrzaśnięcie palców;
• osłona igły maszyny szwalniczej – ukłucie igłą;
• metalowa szafa na materiały łatwopalne i gaśnica – pożar par klejów i impregnatów;
• dobre oświetlenie miejscowe stołu – obciążenie wzroku;
• stół i krzesło o regulowanej wysokości – wymuszona pozycja ciała.

Środki organizacyjne

• przymiarki przy koniu tylko w obecności opiekuna konia, koń uwiązany – kopnięcie, ugryzienie, przygniecenie;
• dezynfekcja i wstępne czyszczenie uprzęży przed naprawą – bakterie i grzyby, laseczki tężca;
• szczepienie przeciw tężcowi i opatrywanie każdego zakłucia – tężec, zakłucie;
• regularne ostrzenie noży i przechowywanie ich w osłonach – skaleczenie, przecięcie;
• przerwy i naprzemienne wykonywanie czynności ręcznych – powtarzalne ruchy, monotonia, wymuszona pozycja;
• planowanie zamówień z realnymi terminami – presja terminów;
• karty charakterystyki i zakaz otwartego ognia przy klejeniu – rozpuszczalniki, pożar;
• higiena rąk po pracy przy koniach i z uprzężą – alergeny sierści, drobnoustroje.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla rymarza.

• czynniki fizyczne – wymuszona pozycja ciała, ruchy powtarzalne i siłowe kończyn górnych, obciążenie narządu wzroku;
• czynniki chemiczne – rozpuszczalniki organiczne (benzyna ekstrakcyjna, octan etylu), barwniki do skór, pył skórzany, związki chromu;
• czynniki biologiczne – drobnoustroje z zabrudzonej uprzęży, laseczki tężca, alergeny pochodzenia zwierzęcego (koń);
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – ostre narzędzia, kontakt z dużymi zwierzętami (konie), materiały łatwopalne.

Podobne stanowiska

• szewc,
• tapicer,
• krojczy,
• tapicer meblowy,
• introligator.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).