Nauczyciel wychowania fizycznego – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) zawód ten ujęto pod nazwami „Nauczyciel przedmiotu w szkole podstawowej” – kod 234102 oraz „Nauczyciel przedmiotu w szkole ponadpodstawowej” – kod 233001. Nauczyciel wychowania fizycznego prowadzi lekcje wf i zajęcia sportowe, uczy techniki ćwiczeń, asekuruje uczniów, organizuje zawody i wyjazdy sportowe oraz dba o stan sprzętu sportowego.
Nauczyciel wychowania fizycznego – wymagania w stosunku do pracownika
- kwalifikacje określone w przepisach oświatowych (studia na kierunku wychowanie fizyczne),
- przygotowanie pedagogiczne,
- niekaralność i brak wpisu w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym,
- umiejętność udzielania pierwszej pomocy,
- dobra sprawność fizyczna i stan zdrowia pozwalający na prowadzenie zajęć ruchowych.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- nauczyciel wf,
- wuefista,
- nauczyciel kultury fizycznej,
- trener szkolny,
- nauczyciel wychowania fizycznego w szkole ponadpodstawowej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- ocena narządu głosu (badanie foniatryczne lub laryngologiczne),
- ocena układu ruchu, stawów i kręgosłupa,
- ocena układu krążenia przy dużym wysiłku fizycznym,
- badanie słuchu przy pracy w hałaśliwej hali sportowej.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp dla nauczycieli nie rzadziej niż co 6 lat,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym z użycia AED,
- zapoznanie z przepisami bhp w szkołach dotyczącymi zajęć wychowania fizycznego i sprzętu sportowego,
- szkolenie z emisji głosu.
Środowisko pracy
Nauczyciel wf pracuje w sali gimnastycznej, na hali sportowej, boisku, basenie i w terenie podczas wycieczek i obozów. Prowadzi zajęcia z grupami do kilkudziesięciu uczniów, demonstruje ćwiczenia, asekuruje przy przyrządach i rozstawia ciężki sprzęt. W hali panuje wysoki poziom hałasu z pogłosem, a na boisku praca odbywa się w zmiennych warunkach pogodowych. Na stanowisku wykorzystuje się:
- przyrządy gimnastyczne (skrzynie, kozły, drabinki, materace);
- bramki, kosze i słupki do siatkówki;
- piłki, sprzęt lekkoatletyczny i fitness;
- gwizdek, stoper, nagłośnienie;
- apteczkę i defibrylator AED.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- hałas w hali sportowej,
- uderzenie piłką lub sprzętem sportowym,
- urazy przy asekuracji ćwiczeń na przyrządach,
- przygniecenie przez przewracającą się bramkę lub kosz,
- skręcenia i naderwania przy demonstrowaniu ćwiczeń,
- poślizgnięcie na mokrej nawierzchni i na basenie,
- promieniowanie UV i zmienne warunki atmosferyczne na boisku.
Czynniki biologiczne:
- infekcje przenoszone drogą kropelkową i przez kontakt w szatni,
- grzybice stóp w szatniach i na basenie.
Czynniki psychofizyczne:
- przeciążenie narządu głosu przy pracy w hali,
- przeciążenie układu ruchu przy przenoszeniu sprzętu i demonstracji,
- stres związany z odpowiedzialnością za bezpieczeństwo uczniów,
- agresja ze strony uczniów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku nauczyciela wychowania fizycznego.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie sportowe z amortyzacją i podeszwą antypoślizgową – poślizgnięcie, przeciążenie stawów;
- odzież sportowa odpowiednia do pogody, czapka i krem z filtrem UV – warunki atmosferyczne, promieniowanie UV;
- klapki na basen – grzybice, poślizgnięcie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- bramki i kosze trwale przymocowane do podłoża lub ściany – przygniecenie;
- materace pod przyrządami gimnastycznymi – urazy przy asekuracji;
- ustroje akustyczne w hali – hałas, obciążenie głosu;
- nagłośnienie przenośne lub gwizdek – obciążenie głosu;
- nawierzchnie sportowe z atestem – poślizgnięcie, urazy;
- defibrylator AED w obiekcie – nagłe zdarzenia zdrowotne.
Środki organizacyjne
- kontrola sprawności sprzętu sportowego przed zajęciami – urazy, przygniecenie;
- przenoszenie ciężkiego sprzętu przez dwie osoby lub z pomocą woźnego – przeciążenie układu ruchu;
- rozgrzewka przed demonstrowaniem ćwiczeń – skręcenia i naderwania;
- regulamin sali gimnastycznej i zasady zachowania uczniów – agresja, urazy;
- ograniczenie zajęć na zewnątrz w czasie upału i silnego nasłonecznienia – promieniowanie UV;
- przemienność zajęć i przerwy dla głosu – przeciążenie narządu głosu.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla nauczyciela wychowania fizycznego.
- czynniki fizyczne – hałas w hali sportowej, promieniowanie nadfioletowe naturalne i mikroklimat przy zajęciach na zewnątrz;
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obciążenie narządu głosu, duży wysiłek fizyczny, obciążenie układu ruchu, odpowiedzialność za bezpieczeństwo uczniów.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).