Inżynier papiernictwa – kod 214507 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Inżynier papiernictwa prowadzi i optymalizuje technologię wytwarzania mas włóknistych, papieru, tektury i wyrobów higienicznych. Nadzoruje przygotowanie masy z celulozy i makulatury, pracę maszyny papierniczej, suszenie, zaklejanie, powlekanie i nawijanie, dobiera dodatki chemiczne, analizuje parametry jakościowe wstęgi i prowadzi projekty ograniczania zużycia wody, pary i energii.
Inżynier papiernictwa – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe z technologii chemicznej, papiernictwa i poligrafii lub inżynierii materiałowej,
- znajomość procesów roztwarzania, mielenia, formowania, prasowania i suszenia wstęgi,
- znajomość chemii papierniczej – środków retencyjnych, klejów, wypełniaczy i biocydów,
- obsługa systemów sterowania DCS i systemów pomiaru jakości wstęgi,
- znajomość metod badań papieru i tektury,
- umiejętność kierowania zespołem i analizy przyczyn awarii.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- technolog papiernictwa,
- technolog maszyny papierniczej,
- inżynier procesu papierniczego,
- specjalista ds. technologii mas włóknistych,
- kierownik wydziału maszyny papierniczej.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania audiometryczne w związku z pracą w hałasie,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy obchodach instalacji.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników inżynieryjno-technicznych – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z zasad blokowania i oznakowania maszyn (LOTO) przed pracami przy maszynie papierniczej,
- szkolenie z postępowania z substancjami chemicznymi według kart charakterystyki,
- szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych – kadzie, skrzynie wlewowe, zbiorniki masy,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej w zakładzie z dużym obciążeniem ogniowym.
Środowisko pracy
Inżynier pracuje w papierniach i zakładach przetwórstwa makulatury, przemiennie w biurze technologicznym, dyspozytorni maszyny papierniczej i na hali. Hala maszyny papierniczej jest gorąca i wilgotna, głośna, z wirującymi cylindrami suszącymi, walcami, nawijakami i przewijarkami oraz z ruchem wózków i suwnic przenoszących tamburowe nawoje. W przygotowalni masy pracują rozwłókniacze, młyny i sortowniki, a w magazynie chemii przechowuje się środki żrące i biocydy. Inżynier uczestniczy w zakładaniu wstęgi, postojach remontowych i rozruchach. Na stanowisku wykorzystuje się:
- maszyna papiernicza z sitem, prasami, cylindrami suszącymi i nawijakiem;
- rozwłókniacze, młyny talerzowe, sortowniki i hydrocyklony;
- przewijarki, krajarki i suwnice do nawojów;
- stacje dozowania chemii – skrobia, środki retencyjne, biocydy, wodorotlenek sodu;
- system sterowania DCS i skanery jakości wstęgi;
- laboratorium badań papieru.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wciągnięcie między walce i cylindry, w tym przy zakładaniu wstęgi,
- hałas od maszyny papierniczej, pomp próżniowych i rozwłókniaczy,
- oparzenia o cylindry suszące i parą technologiczną,
- gorący i wilgotny mikroklimat w części suszącej,
- poślizgnięcie na mokrych posadzkach i schodach,
- uderzenie lub przygniecenie przez nawoje i ładunki suwnic,
- pożar pyłu papierowego i nagromadzonych odpadów,
- upadek z pomostów i schodów maszyny.
Czynniki chemiczne:
- substancje żrące – wodorotlenek sodu, kwas siarkowy, nadtlenek wodoru, podchloryn sodu,
- biocydy stosowane w obiegu wodnym – izotiazolinony, glutaraldehyd,
- siarkowodór i gazy z fermentacji masy w zbiornikach i kanałach,
- pył papierowy i włókna przy przewijaniu i cięciu.
Czynniki biologiczne:
- bakterie i pleśnie w makulaturze i osadach obiegu wodnego.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa i dyżury przy awariach,
- odpowiedzialność za ciągłość produkcji i jakość,
- praca przy monitorze ekranowym w dyspozytorni i biurze,
- presja czasu przy postojach i zrywach wstęgi.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku inżyniera papiernictwa.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie antypoślizgowe z podnoskiem i kask – poślizgnięcie, nawoje i suwnice;
- odzież przylegająca, bez luźnych elementów – wciągnięcie przez walce;
- rękawice termoochronne i odzież z długimi rękawami przy części suszącej – gorące powierzchnie i para, mikroklimat gorący;
- ochronniki słuchu – hałas;
- gogle, osłona twarzy i rękawice chemoodporne – substancje żrące, biocydy;
- półmaska FFP2 przy przewijarkach i w przygotowalni makulatury – pył papierowy, mikroorganizmy makulatury;
- osobisty detektor H2S – siarkowodór.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony stałe i ruchome z blokadami, urządzenia do zakładania wstęgi bez udziału rąk – wciągnięcie przez walce;
- kabiny dźwiękochłonne i dyspozytornia izolowana akustycznie – hałas, praca przy monitorze;
- izolacja przewodów parowych i osłony cylindrów – gorące powierzchnie i para;
- okapy i wentylacja hali części suszącej – mikroklimat gorący, pył papierowy;
- balustrady pomostów i posadzki antypoślizgowe z odwodnieniem – upadek z wysokości, poślizgnięcie;
- instalacja tryskaczowa i odciągi pyłu – pożar, pył papierowy;
- zamknięte układy dozowania chemii z wannami wychwytowymi – substancje żrące, biocydy;
- wentylacja zbiorników masy i detektory stacjonarne – siarkowodór.
Środki organizacyjne
- procedura LOTO przed wejściem do strefy maszyny i czyszczeniem walców – wciągnięcie przez walce;
- strefy wyłączone podczas transportu nawojów – nawoje i suwnice;
- pozwolenie na pracę w przestrzeni zamkniętej z pomiarem atmosfery – siarkowodór, mikroorganizmy makulatury;
- regularne sprzątanie pyłu i odpadów – pożar, pył papierowy;
- grafik zmian z odpoczynkiem i procedury awaryjne – praca zmianowa, presja czasu, odpowiedzialność;
- przerwy w pracy przy monitorze i w gorącym mikroklimacie – praca przy monitorze, mikroklimat gorący.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla inżyniera papiernictwa.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący, kontakt z gorącymi powierzchniami i parą;
- czynniki chemiczne – wodorotlenek sodu, kwas siarkowy, nadtlenek wodoru, podchloryn sodu, izotiazolinony, glutaraldehyd, siarkowodór, pył papierowy;
- czynniki biologiczne – bakterie i grzyby pleśniowe w makulaturze i obiegu wodnym;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach z ruchomymi walcami, praca na wysokości powyżej 3 m, praca w przestrzeniach zamkniętych, praca zmianowa w porze nocnej, praca przy monitorze ekranowym.
Podobne stanowiska
- operator maszyn papierniczych,
- operator maszyn do produkcji opakowań,
- technolog produkcji,
- kierownik produkcji,
- pracownik zakładu chemicznego.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).