Parzelniczy drewna – kod 752104 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Parzelniczy drewna przyjmuje, mierzy, sortuje i klasyfikuje jakościowo drewno okrągłe oraz tarcicę na placu tartacznym i w sortowni, cechuje sztuki według klas i wymiarów oraz układa je w parzele i stosy przygotowane do suszenia, sprzedaży lub dalszej obróbki. Ocenia wady drewna (sęki, pęknięcia, sinizna, zgnilizna), prowadzi ewidencję przyjętej i wydanej tarcicy oraz współpracuje z operatorami wózków widłowych i ładowarek.
Parzelniczy drewna – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, preferowane w zawodzie technik technologii drewna lub stolarz,
- znajomość norm klasyfikacji jakościowej drewna okrągłego i tarcicy oraz zasad obmiaru drewna,
- umiejętność rozpoznawania gatunków drewna i jego wad,
- dobry wzrok, w tym prawidłowe widzenie barw, oraz sprawność fizyczna do pracy na placu w zmiennych warunkach pogodowych,
- znajomość zasad bezpiecznego układania stosów i współpracy z pojazdami poruszającymi się po placu,
- uprawnienia UDT do obsługi wózków jezdniowych z napędem silnikowym – jeżeli pracownik sam przemieszcza pakiety tarcicy.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- brakarz tarcicy,
- sortowacz drewna,
- klasyfikator tarcicy,
- pracownik sortowni tarcicy,
- odbiorca drewna okrągłego.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- ocena narządu wzroku, w tym widzenia barw, przydatna przy ocenie wad i sinizny drewna,
- badanie słuchu (audiometria) przy pracy w hałasie pił i linii sortujących,
- ocena układu ruchu, zwłaszcza kręgosłupa, przy ręcznym przemieszczaniu i układaniu tarcicy,
- ocena układu oddechowego i skóry przy narażeniu na pył drewna twardego,
- badania do obsługi wózków jezdniowych, w tym psychotechniczne – jeśli wymaga tego pracodawca lub procedura zakładowa.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy przed dopuszczeniem do pracy,
- szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z zasad klasyfikacji jakościowej i obmiaru drewna,
- szkolenie z bezpiecznego ręcznego przemieszczania ciężarów i układania stosów,
- kurs i egzamin UDT na operatora wózka jezdniowego – jeżeli wymagany na stanowisku,
- szkolenie z zakresu ochrony przeciwpożarowej i postępowania w razie pożaru.
Środowisko pracy
Praca odbywa się na otwartym placu tartacznym, pod wiatą i w hali sortowni, w ruchu wózków widłowych, ładowarek czołowych i ciągników z przyczepami. Parzelniczy chodzi po nierównym, często błotnistym lub oblodzonym podłożu, wspina się na pakiety tarcicy i pracuje w pobliżu przenośników poprzecznych linii sortującej. Narażony jest na hałas pił i trakowych linii przetarcia, pył drzewny, zmienne warunki atmosferyczne oraz ręczne podnoszenie i przekładanie desek i krawędziaków. Praca bywa zmianowa, w tempie wyznaczonym przez wydajność tartaku. Na stanowisku wykorzystuje się:
- średnicomierz, taśma miernicza, miarka składana i suwmiarka do tarcicy;
- kreda drzewna, kredki i farby do cechowania, młotek do cechowania z numeratorem;
- terminal ręczny lub skaner do ewidencji sztuk i pakietów;
- przenośniki poprzeczne i stoły sortujące linii tartacznej;
- przekładki (listwy) do układania stosów, taśmy spinające i spinacz taśm;
- wózki widłowe i ładowarki obsługiwane przez innych pracowników;
- odzież robocza i obuwie ochronne dostosowane do pracy na zewnątrz.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- uderzenie, przygniecenie lub przysypanie przez osuwające się kłody, deski i pakiety tarcicy ze stosów,
- potrącenie przez wózek widłowy, ładowarkę lub ciągnik poruszające się po placu,
- pochwycenie przez przenośniki poprzeczne i rolkowe linii sortującej,
- upadek na tym samym poziomie na nierównym, śliskim lub oblodzonym podłożu oraz upadek z pakietu tarcicy,
- skaleczenia i wbicie drzazg podczas przekładania nieobrzynanej tarcicy,
- hałas pochodzący od pił, linii przetarcia i przenośników,
- praca na otwartej przestrzeni w niskiej i wysokiej temperaturze, przy wietrze i opadach,
- niewystarczające oświetlenie placu w porze nocnej i zimą.
Czynniki chemiczne:
- pył drewna twardego (dąb, buk) o działaniu rakotwórczym oraz pył drewna iglastego,
- preparaty grzybobójcze do zabezpieczania tarcicy przed sinizną i pleśnią,
- farby i znaczniki do cechowania drewna,
- spaliny silników wysokoprężnych wózków i ładowarek.
Czynniki biologiczne:
- zarodniki grzybów pleśniowych i grzybów rozkładu drewna z zawilgoconej tarcicy,
- ukąszenia kleszczy i owadów na placu składowym drewna okrągłego.
Czynniki psychofizyczne:
- ręczne podnoszenie i przenoszenie ciężkich desek, krawędziaków i przekładek,
- wymuszone pozycje ciała – pochylanie się nad tarcicą i praca na stojąco przez całą zmianę,
- obciążenie wzroku i uwagi przy ciągłej ocenie wad drewna w tempie linii,
- monotonia czynności sortowania i cechowania,
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku parzelniczego drewna.
Środki ochrony indywidualnej
- kask ochronny – uderzenie przez spadające deski i kłody;
- obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – przygniecenie stóp, upadek na śliskim podłożu;
- rękawice ochronne z wzmocnieniem dłoni – skaleczenia, wbicie drzazg, preparaty grzybobójcze;
- kamizelka ostrzegawcza o intensywnej widzialności – potrącenie przez wózek lub ładowarkę;
- ochronniki słuchu (nauszniki lub wkładki) – hałas pił i linii sortującej;
- półmaska filtrująca FFP2 lub FFP3 – pył drewna twardego, zarodniki pleśni;
- odzież ochronna przeciwdeszczowa i ocieplana – praca w niskiej temperaturze i opadach;
- okulary ochronne – pył drzewny, odpryski kory, preparaty grzybobójcze podczas oprysku.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wydzielone i oznakowane ciągi piesze oddzielone od dróg wózków, lustra na skrzyżowaniach – potrącenie przez pojazdy;
- osłony i wyłączniki awaryjne na przenośnikach poprzecznych i stołach sortujących – pochwycenie przez przenośniki;
- stabilne podkłady, przekładki i ograniczenie wysokości stosów – przysypanie przez tarcicę i kłody;
- utwardzenie, odwodnienie i odśnieżanie placu, posypywanie oblodzeń – upadek na tym samym poziomie;
- odciągi miejscowe pyłu przy piłach i sortowni – pył drewna twardego;
- oświetlenie placu i sortowni o natężeniu odpowiednim do oceny drewna – niewystarczające oświetlenie, obciążenie wzroku;
- wiaty, zadaszone stanowiska i ogrzewane pomieszczenie do odpoczynku – praca na otwartej przestrzeni;
- wózki z napędem elektrycznym w halach i regularne przeglądy silników – spaliny silników wysokoprężnych.
Środki organizacyjne
- instrukcja układania i rozbierania stosów oraz zakaz wchodzenia na niestabilne pakiety – przysypanie, upadek z pakietu tarcicy;
- pomiary hałasu i pyłu drewna twardego, rejestr prac z czynnikami rakotwórczymi – hałas, pył drewna twardego;
- karty charakterystyki preparatów i instrukcja ich stosowania – preparaty grzybobójcze, farby do cechowania;
- ograniczenie masy przenoszonych ręcznie elementów, praca w parach przy długich deskach – ręczne podnoszenie ciężarów;
- rotacja między sortowaniem, cechowaniem i ewidencją, przerwy w pracy – monotonia, wymuszone pozycje ciała, obciążenie wzroku;
- harmonogram zmian z odpoczynkiem dobowym i dodatkowe przerwy w niskiej temperaturze – praca zmianowa, praca w porze nocnej, niska temperatura;
- kontrola ciała po pracy na składowisku, informowanie o kleszczach i boreliozie – ukąszenia kleszczy, grzyby pleśniowe.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla parzelniczego drewna.
- czynniki fizyczne – hałas, praca na otwartej przestrzeni w zmiennych warunkach mikroklimatu, niskie temperatury;
- czynniki chemiczne – pył drewna twardego (dąb, buk), pył drewna iglastego, preparaty grzybobójcze do ochrony drewna, spaliny silników Diesla;
- czynniki biologiczne – grzyby pleśniowe, kleszcze (ryzyko boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – ręczne przenoszenie ciężarów powyżej 25 kg (praca w parach), wymuszona pozycja ciała, praca w ruchu pojazdów i wózków jezdniowych, praca zmianowa, w tym w porze nocnej.
Podobne stanowiska
- pracownik tartaku,
- operator maszyn do obróbki drewna,
- operator pilarki tarczowej,
- operator suszarni,
- operator maszyn leśnych.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).