Księgarz – kod 522306 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Technik księgarstwa”. Księgarz doradza klientom przy wyborze książek, przyjmuje i rozkłada dostawy, eksponuje nowości na półkach i stołach, prowadzi sprzedaż na kasie fiskalnej oraz realizuje zamówienia indywidualne i dla szkół. Śledzi rynek wydawniczy, sprawdza stany magazynowe w systemie i przygotowuje zwroty niesprzedanych tytułów do wydawców i hurtowni.
Księgarz – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie, mile widziany tytuł technika księgarstwa lub wykształcenie humanistyczne,
- znajomość rynku wydawniczego, autorów i nowości,
- umiejętność obsługi kasy fiskalnej, terminala płatniczego i programu magazynowo-sprzedażowego,
- umiejętność wyszukiwania tytułów w bazach i katalogach wydawców,
- kultura osobista i umiejętność doradzania klientom,
- dobra kondycja do pracy stojącej i przy rozkładaniu dostaw,
- dokładność przy przyjmowaniu dostaw i rozliczaniu kasy.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- sprzedawca w księgarni,
- księgarka,
- technik księgarstwa,
- pracownik księgarni,
- doradca klienta w salonie książki.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badania uwzględniające pracę stojącą, dźwiganie paczek z książkami i pracę przy monitorze ekranowym,
- badanie okulistyczne przy pracy przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie – jeżeli dotyczy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż obsługi kasy fiskalnej i postępowania z gotówką,
- instruktaż bezpiecznego korzystania z drabin bibliotecznych i podestów,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji klientów,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Księgarz pracuje w księgarni stacjonarnej – na sali sprzedaży, przy kasie i na zapleczu, gdzie przyjmuje i rozpakowuje paczki z książkami. Większość dnia spędza na stojąco, często sięga na wysokie regały, korzysta z drabin i schyla się do najniższych półek. W okresie przed rokiem szkolnym i świętami pracuje przy dużym natężeniu ruchu klientów i dostaw. Lokale w centrach handlowych mają sztuczne oświetlenie i klimatyzację, a praca odbywa się także w weekendy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- kasa fiskalna, terminal płatniczy i czytnik kodów kreskowych;
- komputer z programem magazynowo-sprzedażowym i katalogami wydawców;
- regały, stoły ekspozycyjne i gabloty;
- drabina biblioteczna lub podest z poręczą;
- wózek magazynowy do paczek i nóż do kartonów z chowanym ostrzem;
- folia do pakowania, taśmy i drukarka etykiet.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek z drabiny lub podestu przy sięganiu na wysokie półki,
- upadek książek i przedmiotów z regałów,
- potknięcie o kartony i paczki na zapleczu i sali sprzedaży,
- skaleczenie nożem do kartonów i krawędzią papieru,
- uderzenie o regały i stoły ekspozycyjne,
- porażenie prądem od kasy, komputera i przedłużaczy.
Czynniki chemiczne:
- pył papierowy i kurz z zalegających książek i kartonów.
Czynniki psychofizyczne:
- długotrwała praca stojąca,
- ręczne przenoszenie paczek z książkami,
- wymuszona pozycja ciała przy rozkładaniu książek na najniższych i najwyższych półkach,
- praca przy monitorze ekranowym i kasie,
- kontakt z wymagającymi klientami, ryzyko kradzieży i napadu,
- odpowiedzialność materialna za kasę i towar.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku księgarza.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie robocze na podeszwie przeciwpoślizgowej – potknięcie, upadek z drabiny;
- rękawice ochronne przy rozpakowywaniu dostaw – skaleczenie nożem i krawędzią papieru;
- nóż do kartonów z automatycznie chowanym ostrzem – skaleczenie;
- maseczka przeciwpyłowa przy porządkowaniu zakurzonych zapasów – pył papierowy i kurz.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- drabiny biblioteczne z poręczą i podesty z blokadą kół – upadek z drabiny;
- regały przymocowane do ścian z ogranicznikami półek – upadek książek, uderzenie o regały;
- wózek magazynowy i stół do rozpakowywania dostaw – ręczne przenoszenie paczek, wymuszona pozycja ciała;
- stanowisko kasowe z regulowanym monitorem, podkładką i możliwością siedzenia – praca stojąca, praca przy monitorze ekranowym;
- sprawna instalacja elektryczna i listwy z zabezpieczeniem – porażenie prądem;
- monitoring wizyjny, bramki antykradzieżowe i przycisk napadowy – kradzież i napad;
- wentylacja zaplecza i regularne odkurzanie – pył papierowy.
Środki organizacyjne
- bieżące usuwanie kartonów i wyznaczone miejsce na dostawy – potknięcie;
- układanie cięższych pozycji na niższych półkach – upadek książek, wymuszona pozycja ciała;
- ograniczanie masy paczek i dzielenie dostaw na mniejsze partie – ręczne przenoszenie paczek;
- przerwy i zmiana pozycji, rotacja między kasą a salą – praca stojąca, praca przy monitorze;
- procedury postępowania przy kradzieży i napadzie oraz limity gotówki w kasie – ryzyko kradzieży i napadu, odpowiedzialność materialna;
- wsparcie kierownika przy trudnych klientach i reklamacjach – kontakt z wymagającymi klientami;
- zakaz stawania na krzesłach i półkach – upadek z wysokości.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla księgarza.
- czynniki fizyczne – brak czynników przekraczających normy, praca przy monitorze ekranowym (jeżeli powyżej 4 godzin dziennie);
- czynniki chemiczne – pył papierowy (pyły organiczne);
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca stojąca, ręczne przenoszenie ciężarów (paczki z książkami), praca na drabinie poniżej 3 m, kontakt z klientami, odpowiedzialność materialna.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).