Cukiernik – kod 751201 w klasyfikacji zawodów i specjalności, wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534). Obowiązki cukiernika wiążą się z wytwarzaniem ciast, tortów, deserów i wyrobów cukierniczych według receptur, dekorowaniem gotowych wyrobów oraz obsługą maszyn i urządzeń cukierniczych.
Cukiernik – wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia (zależnie od wymagań pracodawcy),
- kwalifikacje (wykształcenie zawodowe cukiernicze lub odbyte kursy zawodowe).
Badania
- wstępne badania lekarskie,
- okresowe badania lekarskie,
- badania na nosicielstwo chorób zakaźnych.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- kurs z zakresu podstawowych zagadnień higieniczno-sanitarnych,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Cukiernik – środowisko pracy
Cukiernik pracuje w cukierniach, piekarniach-cukierniach oraz działach cukierniczych zakładów gastronomicznych i hoteli. Praca często rozpoczyna się we wczesnych godzinach porannych lub w nocy. Podczas pracy korzysta z:
- pieców cukierniczych,
- miesiarek i ubijarek,
- walcarek i dzielarek,
- kuchenek i podgrzewaczy (karmel, polewy),
- noży i narzędzi dekoratorskich.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- gorące powierzchnie i płyny (piece, karmel, polewy),
- pochwycenie przez ruchome elementy maszyn,
- ostre narzędzia i elementy,
- poślizgnięcie się,
- upadek na tym samym poziomie,
- uderzenie o nieruchome elementy,
- uderzenie przez spadające przedmioty,
- zmienny mikroklimat (strefa pieców i chłodni),
- pyły (mąka, cukier puder),
- hałas,
- energia elektryczna,
- pożar,
- wybuch (pył mączny).
Czynniki chemiczne:
- środki czystości,
- preparaty do dezynfekcji.
Czynniki biologiczne:
- pleśnie,
- roztocza mąki,
- bakterie.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie statyczne,
- obciążenie dynamiczne,
- praca w porze nocnej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku cukiernika.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice termoodporne i uchwyty do blach – gorące powierzchnie i płyny;
- półmaska przeciwpyłowa przy przesiewaniu mąki i pracy z cukrem pudrem – pyły, roztocza mąki;
- obuwie antypoślizgowe – poślizgnięcie się, upadek na tym samym poziomie;
- przylegająca odzież robocza i nakrycie głowy – pochwycenie przez ruchome elementy maszyn;
- rękawice odporne na przecięcie przy pracach nożem – ostre narzędzia i elementy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony i wyłączniki bezpieczeństwa miesiarek, ubijarek i walcarek – pochwycenie przez ruchome elementy;
- odciągi i wentylacja stanowisk przesiewania – pyły, wybuch (pył mączny);
- okapy i wentylacja strefy pieców – zmienny mikroklimat, gorące powierzchnie;
- posadzka antypoślizgowa i bieżące usuwanie rozsypów – poślizgnięcie się;
- maszyny i instalacje z aktualnymi przeglądami, zasilanie przez wyłącznik różnicowoprądowy – energia elektryczna;
- stabilne regały na blachy i formy – uderzenie przez spadające przedmioty;
- gaśnica i koc gaśniczy – pożar.
Środki organizacyjne
- instruktaż stanowiskowy oraz instrukcje bhp przy maszynach cukierniczych – pochwycenie przez ruchome elementy, energia elektryczna;
- zakaz czyszczenia i przezbrajania maszyn będących w ruchu – pochwycenie przez ruchome elementy;
- ostrożne przenoszenie gorącego karmelu i polew (wyznaczone trasy, sygnalizowanie) – gorące powierzchnie i płyny;
- procedury higieniczno-sanitarne i kontrola świeżości surowców – pleśnie, bakterie;
- karty charakterystyki środków czystości – czynniki chemiczne;
- rotacja zadań i przerwy w pracy oraz grafik uwzględniający pracę nocną – obciążenie statyczne, obciążenie dynamiczne, praca w porze nocnej.