Szlifierz-polerowacz wyrobów artystycznych – kod 731304 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Szlifierz-polerowacz wykańcza wyroby artystyczne i jubilerskie z metali szlachetnych i kolorowych – biżuterię, sztućce, naczynia srebrne, puchary, medale, okucia, odlewy z brązu i mosiądzu. Usuwa ślady odlewania i lutowania, szlifuje, matuje, nadaje połysk lustrzany i satynowy oraz przygotowuje powierzchnię do złocenia, srebrzenia lub patynowania.
Szlifierz-polerowacz wyrobów artystycznych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze lub średnie, preferowany zawód złotnik-jubiler, grawer lub szlifierz,
- znajomość metali szlachetnych i kolorowych, ich stopów i sposobów wykańczania,
- umiejętność doboru tarcz, szczotek i past polerskich do materiału i efektu,
- umiejętność obsługi polerek, mikrosilników, bębnów polerskich i myjek ultradźwiękowych,
- zręczność manualna, precyzja i dobry wzrok.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- polerowacz biżuterii,
- szlifierz wyrobów jubilerskich,
- polerowacz srebra,
- polerowacz odlewów artystycznych,
- polernik.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena skóry rąk i układu oddechowego przy narażeniu na pyły metali (nikiel, miedź).
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż bezpiecznej pracy na polerce dwutarczowej, w tym chwytu przedmiotu i zakazu owijania łańcuszków na dłoni,
- instruktaż obsługi bębnów polerskich, myjek ultradźwiękowych i suszarek,
- szkolenie z postępowania z pastami, środkami odtłuszczającymi i kąpielami według kart charakterystyki,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej, w tym zagrożenia wybuchem pyłu metali, oraz pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Szlifierz-polerowacz pracuje w pracowniach złotniczych, wytwórniach biżuterii i galanterii metalowej, zakładach odlewnictwa artystycznego oraz w pracowniach konserwacji zabytków metalowych. Podstawowym stanowiskiem jest polerka z jedną lub dwiema tarczami pracującymi z dużą prędkością obrotową, z odciągiem i filtrem zatrzymującym pył zawierający cenny metal. Przy mniejszych elementach używa mikrosilnika z końcówkami, przy seryjnych – bębnów wibracyjnych i magnetycznych. Praca jest siedząca lub stojąca, z wyrobem trzymanym w dłoniach blisko obracającej się tarczy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- polerki jedno- i dwutarczowe z odciągiem i filtrem pyłu;
- tarcze filcowe, sizalowe, bawełniane i szczotki druciane;
- mikrosilniki z końcówkami szlifierskimi i gumkami polerskimi;
- bębny polerskie wibracyjne, rotacyjne i magnetyczne;
- pasty polerskie – tlenek żelaza (róż jubilerski), tlenek chromu, tlenek glinu;
- myjki ultradźwiękowe, wytwornica pary i suszarki;
- piaskarka kabinowa do matowania.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wyrwanie i wyrzucenie przedmiotu przez tarczę polerską lub wciągnięcie łańcuszka z dłonią,
- pochwycenie włosów, odzieży lub rękawic przez wirującą tarczę,
- odpryski włókien tarczy, drutów szczotek i ścierniwa raniące oczy,
- otarcia i oparzenia skóry palców nagrzanym przedmiotem,
- hałas polerek, piaskarki i bębnów,
- drgania przenoszone na ręce przy pracy mikrosilnikiem i polerką,
- pożar lub wybuch nagromadzonego pyłu metali i włókien w odciągu.
Czynniki chemiczne:
- pył metali i stopów – srebra, miedzi, niklu, cynku, ołowiu w starych odlewach,
- pył past polerskich (tlenek chromu, tlenek żelaza) i włókien tarcz,
- środki odtłuszczające i amoniakalne kąpiele myjące,
- pył ścierniwa przy matowaniu w piaskarce.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja ciała i napięcie mięśni barków przy trzymaniu przedmiotu przy tarczy,
- powtarzalne ruchy rąk i nadgarstków,
- obciążenie wzroku przy kontroli połysku i drobnych detali,
- monotonia pracy przy produkcji seryjnej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku szlifierza-polerowacza wyrobów artystycznych.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary ochronne lub osłona twarzy – odpryski;
- półmaska z filtrem P2 lub P3 – pył metali, pasty i włókna, ścierniwo;
- ochronniki słuchu – hałas;
- osłony na palce lub taśma ochronna zamiast rękawic przy tarczy – otarcia i oparzenia, pochwycenie;
- rękawice nitrylowe przy myciu i odtłuszczaniu – odtłuszczacze;
- przylegająca odzież robocza, związane włosy, brak biżuterii – pochwycenie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony tarcz polerek ustawione możliwie blisko strefy pracy – wciągnięcie przedmiotu, odpryski;
- miejscowy odciąg z filtrem i regularnym usuwaniem pyłu – pył metali, pasty i włókna, wybuch pyłu;
- kabina piaskarki z odpylaczem – ścierniwo, hałas;
- uchwyty i przyrządy do mocowania drobnych wyrobów i łańcuszków – wciągnięcie przedmiotu, otarcia i oparzenia;
- mikrosilniki o niskich drganiach i podparcie przedramion – drgania, powtarzalne ruchy;
- wyciąg nad myjkami i kąpielami – odtłuszczacze;
- dobre oświetlenie miejscowe i lupy – obciążenie wzroku;
- stanowisko o regulowanej wysokości – wymuszona pozycja.
Środki organizacyjne
- instrukcja polerowania z zakazem owijania łańcuszków na palcach i pracy powyżej osi tarczy – wciągnięcie przedmiotu, pochwycenie;
- harmonogram czyszczenia odciągów i oddzielne zbieranie pyłu metali szlachetnych – wybuch pyłu, pył metali;
- przerwy i rotacja zadań między polerowaniem a kontrolą – powtarzalne ruchy, monotonia, wymuszona pozycja, obciążenie wzroku;
- pomiary stężeń pyłów i hałasu – pył metali, hałas, drgania;
- karty charakterystyki dla past i kąpieli – pasty i włókna, odtłuszczacze.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla szlifierza-polerowacza wyrobów artystycznych.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym;
- czynniki chemiczne – pył srebra, miedzi, niklu i cynku, tlenek chromu, tlenek żelaza, pył ścierniwa, amoniak w kąpielach myjących;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa szybkoobrotowych polerek i szlifierek, powtarzalne ruchy rąk, wymuszona pozycja ciała, praca wymagająca precyzji wzrokowej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).