Układacz-konserwator spadochronów – kod 723204 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Układacz-konserwator spadochronów układa spadochrony główne, zapasowe, ratownicze i towarowe zgodnie z instrukcjami producentów, przeprowadza ich przeglądy okresowe, suszy i wietrzy czasze, wymienia linki, taśmy i elementy uprzęży oraz wykonuje naprawy tkanin na maszynach szwalniczych. Obsługuje i kontroluje urządzenia automatycznego otwarcia spadochronu, prowadzi karty i książki spadochronów oraz plombuje spadochrony zapasowe.
Układacz-konserwator spadochronów – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zawodowe lub średnie, najlepiej techniczne,
- uprawnienia do układania i obsługi technicznej spadochronów danego typu, wydane zgodnie z przepisami lotniczymi lub wojskowymi właściwymi dla użytkownika sprzętu,
- znajomość budowy spadochronów, materiałów (nylon, poliamid, taśmy, linki) i instrukcji producentów,
- umiejętność obsługi maszyn szwalniczych do ciężkich materiałów,
- znajomość zasad obsługi urządzeń automatycznego otwarcia spadochronu,
- wysoka dokładność, cierpliwość i poczucie odpowiedzialności.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- układacz spadochronów,
- konserwator spadochronów,
- rigger spadochronowy,
- technik sprzętu spadochronowego,
- mechanik sprzętu spadochronowego.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- ocena ostrości wzroku przy kontroli tkanin i szwów,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – jeśli pracownik obsługuje czasze w suszarni wieżowej lub na podestach.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenia doskonalące i odnawiające uprawnienia do układania spadochronów, zgodnie z wymaganiami organizacji lotniczej,
- instruktaż postępowania z urządzeniami zawierającymi ładunki pirotechniczne,
- instruktaż poruszania się po płycie lotniska i w pobliżu statków powietrznych,
- szkolenie z pierwszej pomocy i ochrony przeciwpożarowej.
Środowisko pracy
Układacz-konserwator spadochronów pracuje w układalni spadochronów przy aeroklubie, ośrodku szkolenia spadochronowego, jednostce wojskowej lub firmie serwisowej. Spadochrony układa na długich stołach lub na podłodze, w pochyleniu i klęczeniu, rozciągając czaszę i linki na całej długości. Czasze po skokach w deszczu suszy w suszarni wieżowej lub na stelażach, a naprawy wykonuje w warsztacie szwalniczym. W sezonie skokowym pracuje pod presją czasu przy lotnisku, w pobliżu samolotów z pracującymi silnikami. Na stanowisku wykorzystuje się:
- stoły do układania i maty układacza;
- przyrządy układacza – obciążniki, ściągacze, haczyki, kołki i linki pomocnicze;
- maszyny szwalnicze, w tym zygzakówki i ryglówki do taśm;
- gorący nóż do cięcia taśm i tkanin syntetycznych;
- suszarnia wieżowa z wciągarką lub stelaże do suszenia czasz;
- urządzenia automatycznego otwarcia spadochronu (AAD) z nożem pirotechnicznym;
- plombownice, wagi i przyrządy do pomiaru linek;
- smar silikonowy i środki do konserwacji okuć.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wymuszona pozycja pochylona i klęcząca przy układaniu czasz,
- ręczne przenoszenie spadochronów, zwłaszcza towarowych i ratowniczych,
- ukłucie igłą i przyszycie palca przy maszynach szwalniczych,
- oparzenie gorącym nożem przy cięciu taśm,
- skaleczenie nożem i nożyczkami,
- upadek z wysokości w suszarni wieżowej lub z podestu,
- uraz przy niezamierzonym zadziałaniu ładunku pirotechnicznego urządzenia AAD lub sprężyny spadochronu pilocikowego,
- potrącenie przez pojazd lub uderzenie śmigłem i strumieniem zaśmigłowym na płycie lotniska, hałas silników,
- obciążenie narządu wzroku przy kontroli tkanin, szwów i linek.
Czynniki chemiczne:
- opary i dymy z topionego nylonu i poliestru przy cięciu gorącym nożem,
- smar silikonowy i środki do konserwacji okuć,
- spaliny i opary paliwa lotniczego przy pracy na lotnisku.
Czynniki psychofizyczne:
- wysoka odpowiedzialność za życie i zdrowie skoczków i pilotów,
- konieczność stałej koncentracji i dokładności przy każdym etapie układania,
- presja czasu między wylotami w sezonie skokowym,
- monotonia powtarzalnych czynności,
- praca w weekendy i nieregularnym czasie pracy zależnym od pogody.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku układacza-konserwatora spadochronów.
Środki ochrony indywidualnej
- nakolanniki i mata układacza – wymuszona pozycja klęcząca;
- naparstek i osłona palców przy szyciu – ukłucie igłą;
- rękawice termoizolacyjne przy cięciu gorącym nożem – oparzenie;
- szelki bezpieczeństwa z urządzeniem samohamownym w suszarni wieżowej – upadek z wysokości;
- okulary ochronne przy obsłudze AAD i spadochronów pilocikowych – uraz od ładunku pirotechnicznego lub sprężyny;
- kamizelka ostrzegawcza i ochronniki słuchu na płycie lotniska – potrącenie, hałas silników, strumień zaśmigłowy;
- rękawice nitrylowe przy konserwacji okuć – smar silikonowy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- stoły do układania o odpowiedniej wysokości i długości – wymuszona pozycja pochylona;
- wózki i regały do transportu i przechowywania spadochronów – ręczne przenoszenie;
- osłony igieł i stopki dociskowe maszyn szwalniczych – ukłucie igłą;
- gorący nóż z podstawką i odciągiem dymów – oparzenie, opary z topionego nylonu;
- suszarnia wieżowa z barierkami, podestami i wciągarką – upadek z wysokości;
- wydzielony pojemnik i stanowisko do obsługi urządzeń z ładunkiem pirotechnicznym – uraz od ładunku pirotechnicznego;
- oświetlenie stołów bez cieni i stoły podświetlane do kontroli tkanin – obciążenie narządu wzroku;
- lokalizacja układalni poza strefą ruchu statków powietrznych i wentylacja pomieszczenia – potrącenie, spaliny i opary paliwa.
Środki organizacyjne
- praca według instrukcji producenta i kart kontrolnych z podpisem po każdym etapie – odpowiedzialność za życie skoczków, koncentracja;
- kontrola krzyżowa układania spadochronów zapasowych przez drugą osobę – odpowiedzialność, presja czasu;
- normy ręcznego przenoszenia i przenoszenie ciężkich spadochronów we dwie osoby – ręczne przenoszenie;
- przerwy i zmiana pozycji ciała, ćwiczenia rozciągające – wymuszona pozycja, obciążenie wzroku;
- ograniczenie liczby układań na zmianę w sezonie i planowanie pracy z zapasem – presja czasu, monotonia;
- wyznaczone przejścia na płycie lotniska i zakaz zbliżania się do pracujących śmigieł – potrącenie, uderzenie śmigłem;
- przechowywanie smarów w oznakowanych pojemnikach i dostęp do kart charakterystyki – smar silikonowy;
- bezpieczne przechowywanie noży i nożyczek – skaleczenie;
- grafik pracy z dniami wolnymi po weekendach skokowych – praca w weekendy i nieregularny czas pracy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla układacza-konserwatora spadochronów.
- czynniki fizyczne – wymuszona pozycja ciała (pochylona, klęcząca), dźwiganie ciężarów, hałas silników lotniczych (okresowo), obciążenie narządu wzroku;
- czynniki chemiczne – dymy z topionych tworzyw syntetycznych (poliamid, poliester), spaliny silników lotniczych;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m (suszarnia wieżowa – jeśli dotyczy), obsługa urządzeń z ładunkiem pirotechnicznym, praca na płycie lotniska, odpowiedzialność za bezpieczeństwo innych osób.
Podobne stanowiska
- mechanik lotniczy,
- pracownik obsługi naziemnej lotniska,
- szwaczka,
- krawcowa,
- pracownik cargo lotniczego.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).