Listonosz – kod 441203 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Listonosz doręcza przesyłki listowe, paczki, przekazy pieniężne i druki bezadresowe na wyznaczonym rejonie oraz rozlicza pobrania i opłaty.
Listonosz – wymagania w stosunku do pracownika
- kwalifikacje (wykształcenie co najmniej zasadnicze branżowe lub średnie),
- prawo jazdy kategorii A lub B, jeżeli rejon obsługiwany jest pojazdem,
- umiejętność obsługi terminala mobilnego i aplikacji doręczeniowej,
- niekaralność potwierdzona zaświadczeniem z Krajowego Rejestru Karnego,
- dobra orientacja w terenie i zdolność do pracy samodzielnej.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- doręczyciel,
- doręczyciel pocztowy,
- listonosz miejski,
- listonosz wiejski,
- pracownik doręczeń.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- ocena układu ruchu i kręgosłupa ze względu na dźwiganie torby doręczeniowej,
- badanie wzroku, w tym widzenia zmierzchowego przy doręczaniu po zmroku,
- badania dla kierujących pojazdami, jeżeli praca wymaga prowadzenia samochodu lub motoroweru,
- ocena układu krążenia przy dużym obciążeniu wysiłkiem dynamicznym.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie w zakresie ręcznych prac transportowych,
- szkolenie z zasad bezpiecznego poruszania się w ruchu drogowym,
- szkolenie z postępowania w sytuacji agresji i kontaktu ze zwierzętami,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Środowisko pracy
Listonosz wykonuje pracę głównie na otwartej przestrzeni, niezależnie od pory roku i warunków atmosferycznych. Przemieszcza się pieszo, rowerem, motorowerem lub samochodem, pokonując w ciągu dnia znaczne odległości i wielokrotnie wchodząc na klatki schodowe. Część zmiany obejmuje pracę w placówce pocztowej przy sortowaniu i rozliczaniu przesyłek. Na stanowisku wykorzystuje się:
- torbę doręczeniową i wózek transportowy;
- terminal mobilny i aplikację doręczeniową;
- rower, motorower lub samochód służbowy;
- gotówkę i dokumenty przy obsłudze przekazów i pobrań.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- potknięcie, poślizgnięcie i upadek na nierównym, mokrym lub oblodzonym podłożu,
- upadek ze schodów podczas wchodzenia na wyższe kondygnacje,
- wypadek komunikacyjny jako pieszy, rowerzysta lub kierujący pojazdem,
- zmienne warunki atmosferyczne – upał, chłód, opady i wiatr,
- niedostateczne oświetlenie klatek schodowych i ciągów pieszych.
Czynniki biologiczne:
- pogryzienie przez psa lub zaatakowanie przez inne zwierzę,
- ukąszenia przez owady i kontakt z kleszczami na terenach zielonych,
- zakażenia przenoszone drogą kropelkową przy kontakcie z adresatami.
Czynniki psychofizyczne:
- ręczne prace transportowe (przenoszenie torby doręczeniowej i paczek),
- długotrwałe chodzenie i obciążenie kończyn dolnych,
- agresja słowna i fizyczna ze strony adresatów przesyłek,
- napad rabunkowy związany z przenoszeniem gotówki,
- presja czasu wynikająca z liczby doręczeń w rejonie,
- praca samodzielna bez bezpośredniego nadzoru.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku listonosza.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie robocze o podeszwie antypoślizgowej – potknięcie, poślizgnięcie, upadek ze schodów;
- odzież przeciwdeszczowa i ocieplana – zmienne warunki atmosferyczne;
- kamizelka lub elementy odblaskowe – wypadek komunikacyjny;
- kask ochronny przy jeździe rowerem i motorowerem – wypadek komunikacyjny;
- rękawice robocze – ręczne prace transportowe, ostre krawędzie paczek;
- nakrycie głowy i okulary przeciwsłoneczne – praca w upale i nasłonecznieniu;
- preparat odstraszający owady – ukąszenia przez owady i kleszcze.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- torba doręczeniowa z regulowanym pasem i wózek transportowy – ręczne prace transportowe;
- sprawny technicznie pojazd z aktualnym przeglądem – wypadek komunikacyjny;
- terminal mobilny z funkcją przycisku alarmowego – napad rabunkowy, agresja adresatów;
- bezgotówkowa obsługa przekazów i limit przenoszonej gotówki – napad rabunkowy;
- oświetlenie rowerowe i motorowerowe – wypadek komunikacyjny po zmroku;
- latarka do doręczeń po zmroku – niedostateczne oświetlenie, potknięcie;
- apteczka pierwszej pomocy w placówce i w pojeździe – pogryzienie przez psa, urazy po upadku.
Środki organizacyjne
- planowanie rejonu doręczeń z uwzględnieniem realnego czasu przejścia – presja czasu, zmęczenie;
- ograniczenie masy jednorazowo przenoszonej torby – ręczne prace transportowe;
- rejestrowanie adresów z agresywnymi zwierzętami i osobami – pogryzienie przez psa, agresja adresatów;
- procedura postępowania po napadzie i po pogryzieniu – napad rabunkowy, pogryzienie;
- przerwy na regenerację oraz dostęp do ciepłych i zimnych napojów – praca w upale i chłodzie;
- szkolenia z technik deeskalacji konfliktu – agresja słowna i fizyczna;
- środki łączności i ustalone zasady zgłaszania zdarzeń – praca samodzielna bez nadzoru;
- wsparcie psychologiczne po zdarzeniu krytycznym – następstwa napadu lub ataku;
- szczepienie przeciwko tężcowi i kleszczowemu zapaleniu mózgu – pogryzienie, ukąszenia kleszczy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla listonosza.
- czynniki fizyczne – zmienne warunki atmosferyczne (praca na otwartej przestrzeni w upale, chłodzie i opadach), niedostateczne oświetlenie przy doręczaniu po zmroku;
- czynniki biologiczne – kontakt ze zwierzętami (ryzyko pogryzienia), kleszcze i owady na terenach zielonych, kontakt z osobami postronnymi;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – ręczne prace transportowe, długotrwałe chodzenie, praca w ruchu drogowym jako pieszy i kierujący pojazdem, praca samodzielna, kontakt z gotówką, stres i presja czasu.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).