Piwowar – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) stanowisku temu najbliższy jest zawód „Operator urządzeń do produkcji piwa” – kod 816013. Piwowar prowadzi proces warzenia piwa w browarze: zaciera słód, filtruje i gotuje brzeczkę z chmielem, nadzoruje fermentację i leżakowanie oraz dba o czystość urządzeń i jakość gotowego produktu.
Piwowar – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie lub zawodowe z zakresu technologii żywności, przetwórstwa fermentacyjnego lub pokrewne, albo doświadczenie w browarze;
- znajomość procesu warzenia, fermentacji i zasad higieny produkcji żywności (GHP, GMP, HACCP);
- orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych (praca w kontakcie z żywnością);
- uprawnienia do obsługi wózków jezdniowych z napędem silnikowym – przy transporcie beczek i palet;
- sprawność fizyczna do pracy zmianowej i przenoszenia ciężarów.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- brewmaster,
- warzelnik,
- operator warzelni,
- aparatowy w browarze,
- piwowar rzemieślniczy.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne;
- badania do celów sanitarno-epidemiologicznych;
- badanie do pracy na wysokości powyżej 3 m – przy obsłudze zbiorników i pomostów;
- badanie do pracy w mikroklimacie gorącym i wilgotnym;
- badanie do prowadzenia wózków jezdniowych.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp;
- instruktaż stanowiskowy;
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata;
- szkolenie z wejścia do zbiorników i pracy w przestrzeniach zamkniętych;
- szkolenie z postępowania z substancjami żrącymi używanymi do mycia instalacji;
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy;
- szkolenie z zasad higieny, GMP i HACCP.
Środowisko pracy
Piwowar pracuje w warzelni, piwnicach fermentacyjnych i leżakowych, w rozlewni oraz w magazynie surowców i wyrobów gotowych. Hala jest ciepła i wilgotna, posadzki bywają mokre, a część czynności wykonuje się przy dużych zbiornikach z pomostów i drabin. Mycie instalacji odbywa się przy użyciu zasadowych i kwaśnych środków czyszczących, a w pomieszczeniach fermentacji gromadzi się dwutlenek węgla. Na stanowisku wykorzystuje się:
- kadzie zacierne, filtracyjne i warzelne z instalacją parową;
- tanki fermentacyjne i leżakowe z pomostami obsługowymi;
- instalację mycia CIP;
- młyn słodu i podajniki;
- linie rozlewnicze do butelek, puszek i beczek;
- wózki jezdniowe i wózki paletowe;
- przyrządy pomiarowe (areometr, refraktometr, pH-metr).
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- poślizgnięcie i upadek na mokrych posadzkach;
- upadek z pomostów, drabin i zbiorników;
- oparzenia gorącą brzeczką, parą i gorącymi powierzchniami;
- zagrożenie rozerwaniem urządzeń ciśnieniowych (para, CO2);
- hałas linii rozlewniczej i mycia butelek;
- wysoka temperatura i wilgotność w warzelni;
- przygniecenie i uderzenie beczkami, paletami i wózkami;
- skaleczenia stłuczonym szkłem.
Czynniki chemiczne:
- roztwory zasad i kwasów do mycia instalacji CIP,
- dwutlenek węgla w zbiornikach i piwnicach fermentacji (uduszenie),
- pył słodu i chmielu.
Czynniki biologiczne:
- drożdże i pleśnie – możliwość uczulenia.
Czynniki psychofizyczne:
- dźwiganie worków słodu i beczek;
- praca zmianowa, w tym nocna;
- wymuszona pozycja i ciasne przestrzenie przy czyszczeniu zbiorników.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku piwowara.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie ochronne z podeszwą antypoślizgową – poślizg, przygniecenie stóp;
- rękawice, okulary lub przyłbica i fartuch odporne na substancje żrące – roztwory zasad i kwasów;
- rękawice termoodporne i odzież z długim rękawem – oparzenia;
- ochronniki słuchu – hałas;
- rękawice antyprzecięciowe – skaleczenia szkłem;
- półmaska filtrująca FFP2 – pył słodu i chmielu;
- uprząż bezpieczeństwa z linką – upadek z wysokości przy pracach na zbiornikach.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- pomosty i schody z balustradami i podłogą antypoślizgową – poślizg, upadek z pomostów;
- izolacja cieplna rur i zbiorników, osłony gorących powierzchni – oparzenia;
- wentylacja i klimatyzacja hal – wysoka temperatura i wilgotność;
- stacjonarne detektory dwutlenku węgla z alarmem – dwutlenek węgla w piwnicach fermentacji;
- zawory bezpieczeństwa i przeglądy urządzeń ciśnieniowych – zagrożenie rozerwaniem urządzeń ciśnieniowych;
- odsysanie pyłu przy młynie słodu – pył słodu i chmielu;
- wózki, podnośniki i przenośniki do beczek – dźwiganie, przygniecenie;
- obudowy akustyczne i wygłuszenie linii rozlewniczej – hałas.
Środki organizacyjne
- procedura wejścia do zbiorników: pomiar gazów, asekuracja drugiej osoby, pisemne polecenie – ciasne przestrzenie, dwutlenek węgla, upadek z wysokości;
- instrukcje mycia CIP, oznakowanie pojemników i karty charakterystyk – substancje żrące;
- bieżące usuwanie rozlanej cieczy i oznakowanie mokrych posadzek – poślizg;
- rotacja stanowisk i przerwy regeneracyjne – dźwiganie, wymuszona pozycja;
- grafik zmian z odpowiednim czasem odpoczynku – praca zmianowa;
- higiena osobista, mycie rąk i ocena skłonności do alergii – drożdże i pleśnie;
- przepisy ruchu wewnętrznego i wyznaczone trasy wózków – przygniecenie, uderzenie;
- zbiórka stłuczki w wydzielonych pojemnikach – skaleczenia szkłem.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla piwowara.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący i wilgotny, praca w pozycji wymuszonej;
- czynniki chemiczne – roztwory zasad i kwasów (środki myjące), dwutlenek węgla, pył słodu i chmielu;
- czynniki biologiczne – drożdże i pleśnie (działanie uczulające);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, praca w przestrzeniach zamkniętych, dźwiganie, praca zmianowa, kierowanie wózkiem jezdniowym.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).