Operator piaskarki – kod 713208 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Piaskarz”. Operator piaskarki oczyszcza powierzchnie metalowe, betonowe i kamienne strumieniem ścierniwa (śrutu, piasku kwarcowego, elektrokorundu, sody), usuwa rdzę, zgorzelinę i stare powłoki, przygotowuje powierzchnie do malowania oraz obsługuje piaskarkę, kabinę śrutowniczą i sprężarkę.
Operator piaskarki – wymagania w stosunku do pracownika
- ukończone 18 lat,
- kwalifikacje (wykształcenie co najmniej podstawowe, przyuczenie na stanowisku pracy),
- znajomość obsługi piaskarki ciśnieniowej, sprężarki i aparatu oddechowego z doprowadzeniem powietrza,
- zaświadczenie kwalifikacyjne UDT, jeśli wymagane dla obsługiwanego zbiornika ciśnieniowego,
- sprawność fizyczna pozwalająca na pracę w ciężkim sprzęcie ochronnym.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- piaskarz,
- śrutowacz,
- operator śrutownicy,
- pracownik piaskowni,
- operator sodowania.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- RTG klatki piersiowej i spirometria przy narażeniu na pyły, w tym krzemionkę krystaliczną,
- badanie słuchu (audiometria),
- ocena układu ruchu przy drganiach i wymuszonych pozycjach,
- badania do pracy w aparacie oddechowym.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp dla pracowników na stanowiskach robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z doboru, użytkowania i konserwacji hełmu piaskarskiego z doprowadzeniem powietrza,
- szkolenie z pracy z czynnikami rakotwórczymi (pył krzemionki krystalicznej), jeśli występują,
- szkolenie z obsługi urządzeń ciśnieniowych.
Środowisko pracy
Operator piaskarki pracuje w kabinie śrutowniczej lub na otwartym terenie przy konstrukcjach stalowych, mostach, zbiornikach i elewacjach, często na rusztowaniach i podestach. Strumień ścierniwa wylatuje z dyszy z dużą prędkością, powodując silny hałas, pylenie i odrzut dyszy. Pracownik przez całą zmianę nosi hełm z doprowadzeniem powietrza i ciężką odzież ochronną. Na stanowisku wykorzystuje się:
- piaskarkę ciśnieniową z wężem i dyszą, zawór zdalnego sterowania;
- sprężarkę i osuszacz powietrza;
- kabinę śrutowniczą z odciągiem i odzyskiem ścierniwa;
- hełm piaskarski z filtrem powietrza oddechowego;
- ścierniwa (śrut stalowy, elektrokorund, żużel, szkło, soda).
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- uderzenie strumieniem ścierniwa i wtrysk ścierniwa pod skórę,
- uderzenie wężem przy rozłączeniu złączki pod ciśnieniem,
- hałas przekraczający wartości dopuszczalne,
- drgania przenoszone przez ręce z dyszy,
- wyładowania elektrostatyczne przy nieuziemionym wężu,
- upadek z wysokości przy pracy na rusztowaniach,
- gorący mikroklimat w szczelnym ubraniu ochronnym.
Czynniki chemiczne:
- pył krzemionki krystalicznej (przy piasku kwarcowym i oczyszczaniu betonu) – czynnik rakotwórczy,
- pyły metali i starych powłok (ołów, chrom, cynk),
- tlenek węgla w powietrzu oddechowym przy niewłaściwym ustawieniu sprężarki.
Czynniki psychofizyczne:
- ciężka praca fizyczna w wymuszonych pozycjach,
- przenoszenie worków ze ścierniwem,
- ograniczone pole widzenia i komunikacja w hełmie,
- zmęczenie wynikające z pracy w pełnym wyposażeniu ochronnym.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora piaskarki.
Środki ochrony indywidualnej
- hełm piaskarski z doprowadzeniem oczyszczonego powietrza – pył krzemionki, pyły metali, uderzenie ścierniwem w głowę;
- kombinezon piaskarski ze wzmocnieniami – uderzenie strumieniem ścierniwa;
- rękawice piaskarskie z długim mankietem – ścierniwo, drgania;
- ochronniki słuchu pod hełmem – hałas;
- obuwie ochronne z podnoskiem – przygniecenie stopy, poślizgnięcie na ścierniwie;
- sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości – praca na rusztowaniach.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- zawór zdalnego sterowania „martwa ręka” przy dyszy – uderzenie strumieniem, wtrysk ścierniwa;
- zabezpieczenia złączy węży (zawleczki, linki) – uderzenie wężem;
- uziemienie węża i dyszy – wyładowania elektrostatyczne;
- filtr powietrza oddechowego z detektorem tlenku węgla – zatrucie CO;
- kabina z wentylacją i odzyskiem ścierniwa, osłony na placu – pyły;
- ścierniwa bez wolnej krzemionki (śrut, elektrokorund) – pył krzemionki krystalicznej.
Środki organizacyjne
- wydzielenie i oznakowanie strefy piaskowania – zagrożenie dla osób postronnych;
- przerwy w pracy i ograniczenie czasu pracy dyszą – drgania, zmęczenie, mikroklimat;
- praca w zespole z pomocnikiem obsługującym sprężarkę – komunikacja, reakcja na awarię;
- pomiary stężeń pyłu i hałasu, rejestr prac z czynnikami rakotwórczymi – pyły, krzemionka;
- kontrola węży, złączy i hełmu przed zmianą – uderzenie wężem, zatrucie;
- wózki do transportu worków ze ścierniwem – ręczne prace transportowe.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora piaskarki.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania miejscowe, pyły (w tym pył zawierający krzemionkę krystaliczną), mikroklimat gorący w ubraniu ochronnym;
- czynniki chemiczne – pył krzemionki krystalicznej (czynnik rakotwórczy), pyły metali i powłok zgodnie z pomiarami;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w aparacie oddechowym, obsługa urządzeń ciśnieniowych, praca na wysokości, ciężka praca fizyczna.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).