Poeta – kod 264103 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Poeta tworzy utwory liryczne, przygotowuje tomy do druku i współpracuje z wydawnictwami oraz redakcjami czasopism literackich. Pracuje przy komputerze i rękopisie, prowadzi korektę składu, a dochód uzupełnia wieczorami autorskimi, warsztatami w bibliotekach i szkołach, tłumaczeniami oraz prowadzeniem spotkań na festiwalach literackich, co wiąże się z częstymi podróżami i publicznymi wystąpieniami.
Poeta – wymagania w stosunku do pracownika
- biegłe władanie językiem polskim, wiedza o literaturze i warsztacie wiersza,
- umiejętność pracy z tekstem w edytorze, korekty składu i przygotowania materiału do druku,
- umiejętność wystąpień publicznych, czytania na scenie i prowadzenia warsztatów,
- samodzielne prowadzenie rozliczeń, umów autorskich i spraw praw autorskich,
- zdolność do pracy w nieregularnym rytmie i do samodzielnego planowania zadań,
- brak przeciwwskazań do długotrwałej pracy przy monitorze ekranowym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- twórca poezji,
- autor tomów poetyckich,
- wierszopis,
- autor liryki,
- poeta i animator spotkań literackich.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy, jeżeli poeta jest zatrudniony przez instytucję kultury lub wydawnictwo,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- badania wzroku w związku z pracą przy monitorze ekranowym,
- ocena narządu głosu przy regularnych wystąpieniach i prowadzeniu warsztatów,
- badania kierowców, jeżeli dojazdy na spotkania autorskie odbywają się samochodem służbowym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy w instytucji zatrudniającej,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników administracyjno-biurowych – nie rzadziej niż co 6 lat,
- instruktaż ergonomii pracy przy komputerze i organizacji stanowiska pracy twórczej,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji w salach, w których odbywają się spotkania autorskie,
- szkolenie z higieny głosu dla osób prowadzących czytania i warsztaty,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Poeta pracuje zwykle w domu lub w wynajętej pracowni, przy biurku z komputerem, w ciszy, często w porach wieczornych i nocnych, kiedy praca twórcza przychodzi najłatwiej. Drugą część zajęć stanowią wyjazdy – wieczory autorskie w bibliotekach, domach kultury i księgarniach, festiwale literackie, warsztaty w szkołach i rezydencje twórcze. Występy odbywają się w salach o złej akustyce i nierównym nagłośnieniu, nieraz w zadymionych lub przegrzanych pomieszczeniach. Dojazdy koleją i samochodem zajmują wiele godzin, a nocowanie poza domem jest regułą. Dochód jest nieregularny i zależy od honorariów, stypendiów oraz sprzedaży książek. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z edytorem tekstu i programem do składu oraz drukarka;
- notatniki, rękopisy i materiały archiwalne z bibliotek;
- mikrofon i nagłośnienie podczas wieczorów autorskich;
- dyktafon i aplikacja do nagrywania wersji roboczych;
- skaner i aparat do dokumentowania materiałów źródłowych;
- bilety, bagaż z książkami i samochód przy wyjazdach na spotkania.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wielogodzinna praca przy monitorze ekranowym i przy słabym oświetleniu wieczornym,
- obciążenie kręgosłupa szyjnego oraz nadgarstków przy pisaniu i korekcie,
- dźwiganie walizek i paczek z książkami na spotkania autorskie,
- potknięcie o kable nagłośnienia, upadek ze sceny lub podestu w sali spotkań,
- hałas i sprzężenia akustyczne z nagłośnienia podczas czytań i festiwali,
- wypadek drogowy i kolejowy przy częstych wyjazdach na spotkania,
- zmienny mikroklimat – przegrzane albo nieogrzewane sale i przewiewy w czasie wystąpień.
Czynniki chemiczne:
- pyły i zarodniki z książek oraz archiwaliów przechowywanych w wilgotnych magazynach,
- toner drukarki i opary farby drukarskiej przy pracy z próbnymi odbitkami.
Czynniki psychofizyczne:
- niepewność dochodu, zależność od honorariów, stypendiów i grantów,
- stres wystąpień publicznych oraz publicznej oceny twórczości i krytyki,
- wysiłek głosowy przy czytaniach, warsztatach i spotkaniach bez nagłośnienia,
- długotrwała praca w izolacji, bez zespołu i stałych godzin,
- nieregularny rytm dnia, praca nocna i noclegi poza domem,
- obciążenie emocjonalne pracą nad tematami trudnymi, w tym świadectwami i stratą.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku poety.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, zgodnie z zaleceniem lekarza – praca przy monitorze;
- podkładka pod nadgarstki i podnóżek na stanowisku pisarskim – obciążenie kręgosłupa i kończyn;
- plecak lub walizka na kółkach do przewozu książek – dźwiganie bagażu z książkami;
- obuwie stabilne na scenę i podesty – upadek i potknięcie w nieznanych salach;
- rękawice i półmaska przy pracy w zawilgoconych archiwach – pyły z archiwaliów;
- odzież dostosowana do warunków w salach i w podróży – zmienny mikroklimat w salach.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ergonomiczne biurko, fotel z regulacją i monitor na wysokości oczu – praca przy monitorze, obciążenie kręgosłupa i kończyn;
- oświetlenie stanowiska o natężeniu dostosowanym do pracy z tekstem, bez olśnienia – praca przy monitorze;
- nagłośnienie z mikrofonem i monitorem odsłuchowym w salach spotkań – wysiłek głosowy, hałas i sprzężenia;
- maskowanie i prowadzenie kabli oraz oświetlenie sceny i dojść – upadek i potknięcie w nieznanych salach;
- wentylacja pomieszczenia z drukarką i wydzielone miejsce dla urządzeń biurowych – toner i opary druku;
- przewietrzane i ogrzewane sale, zasłony przeciwsłoneczne – zmienny mikroklimat w salach.
Środki organizacyjne
- planowanie przerw w pisaniu i limit godzin pracy przy monitorze w ciągu dnia – praca przy monitorze, obciążenie kręgosłupa i kończyn, nieregularny rytm dnia;
- ustalanie warunków technicznych wystąpienia z organizatorem przed wyjazdem – hałas i sprzężenia, wysiłek głosowy, upadek i potknięcie w nieznanych salach;
- rozliczanie honorariów na podstawie umów i dywersyfikacja źródeł dochodu – niepewność dochodu;
- planowanie podróży z marginesem czasu, bez jazdy po całonocnym pisaniu – wypadek w podróży, nieregularny rytm dnia;
- przerwy głosowe, nawadnianie i rezygnacja z czytania bez mikrofonu w dużych salach – wysiłek głosowy;
- udział w grupach twórczych, rezydencjach i stałe kontakty zawodowe – praca w izolacji, stres wystąpień i ocena publiczna;
- wsparcie psychologiczne przy pracy nad tematami obciążającymi – obciążenie emocjonalne tematyką;
- zamawianie skanów zamiast pracy w zawilgoconych magazynach i korzystanie z czytelni – pyły z archiwaliów, dźwiganie bagażu z książkami.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla poety.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, hałas z nagłośnienia, zmienny mikroklimat w salach wystąpień;
- czynniki chemiczne – pyły z archiwaliów, toner i opary farby drukarskiej;
- czynniki biologiczne – zarodniki grzybów pleśniowych z książek i archiwaliów przechowywanych w wilgoci;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – wysiłek głosowy podczas czytań i warsztatów, praca w porze nocnej, częste podróże i noclegi poza domem, dźwiganie bagażu z książkami, stres wystąpień publicznych i niepewność dochodu.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).