Pomocniczy robotnik leśny – kod 921501 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Pomocniczy robotnik leśny wykonuje proste prace z zakresu hodowli i ochrony lasu na zlecenie nadleśnictwa lub zakładu usług leśnych. Sadzi sadzonki, wykasza chwasty w uprawach, grodzi uprawy siatką, zbiera szyszki i nasiona, wykłada pułapki na owady, zabezpiecza sadzonki repelentami, porządkuje gałęzie po wyrębie i pomaga przy układaniu drewna w stosy.
Pomocniczy robotnik leśny – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie podstawowe lub zasadnicze, mile widziane leśne,
- dobra kondycja fizyczna i gotowość do pracy w terenie leśnym w każdych warunkach,
- umiejętność posługiwania się kosturem, motyką, szpadlem i siekierą,
- obsługa wykaszarki – po odbyciu instruktażu, a pilarki łańcuchowej wyłącznie przy posiadaniu wymaganych kwalifikacji,
- znajomość zasad ochrony przeciwpożarowej lasu,
- umiejętność orientacji w terenie według oddziałów i wydzieleń.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- robotnik leśny,
- pracownik zakładu usług leśnych,
- pracownik prac hodowlanych w lesie,
- pracownik zalesień,
- sadzarz leśny.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie słuchu przy pracy z wykaszarką spalinową,
- ocena narządu ruchu i kręgosłupa przy pracy w pochyleniu,
- zalecane szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu i tężcowi.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż bezpiecznej pracy w lesie zgodnie z przepisami bhp przy pracach z zakresu gospodarki leśnej,
- instruktaż obsługi wykaszarki i narzędzi ręcznych,
- szkolenie z zasad zachowania w strefie ścinki i zrywki drewna,
- szkolenie z pierwszej pomocy w terenie odległym od dróg i z wezwania pomocy z podaniem lokalizacji,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej lasu.
Środowisko pracy
Praca odbywa się w drzewostanach, na zrębach, uprawach i w szkółkach nadleśnictw, często daleko od dróg utwardzonych i zabudowań. Pracownik porusza się pieszo po nierównym terenie z korzeniami, pniakami, gałęziami i rowami, przy deszczu, upale lub mrozie. Wiosną i jesienią dominuje sadzenie i grodzenie upraw, latem wykaszanie i pielęgnacja, zimą zbiór szyszek i porządkowanie powierzchni po wyrębie. W pobliżu mogą pracować pilarze, harwestery i ciągniki zrywkowe. Na stanowisku wykorzystuje się:
- kostury, motyki, szpadle i sadzarki do sadzenia sadzonek;
- wykaszarki spalinowe z tarczą lub żyłką;
- siekiery, tasaki, sierpy i piły ręczne;
- siatka grodzeniowa, słupki, młoty i kliny;
- pułapki feromonowe i repelenty do zabezpieczania sadzonek;
- samochód terenowy do dowozu ludzi i sprzętu.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- uderzenie przez obalane drzewa, spadające gałęzie i suche konary,
- potknięcia, upadki i skręcenia stawów na nierównym terenie, pniakach i gałęziach,
- skaleczenia i rany cięte siekierą, tasakiem, sierpem i tarczą wykaszarki,
- uderzenie odrzuconymi kamieniami i gałązkami przez wykaszarkę,
- hałas i drgania mechaniczne od wykaszarki spalinowej,
- praca na otwartej przestrzeni przy niskiej i wysokiej temperaturze, deszczu i wietrze,
- potrącenie przez ciągnik zrywkowy, forwarder lub toczące się kłody,
- porażenie piorunem podczas burzy w lesie.
Czynniki chemiczne:
- spaliny i mieszanka paliwowa przy pracy wykaszarką,
- repelenty przeciw zgryzaniu i środki ochrony roślin stosowane w szkółkach i uprawach.
Czynniki biologiczne:
- ukąszenia kleszczy przenoszących boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu,
- użądlenia os, szerszeni, ukąszenia żmii i atak dzikiego zwierzęcia,
- kontakt z roślinami trującymi i parzącymi oraz włoskami gąsienic barczatki.
Czynniki psychofizyczne:
- przenoszenie sadzonek, siatki, słupków i gałęzi,
- praca w pochyleniu przy sadzeniu i wykaszaniu,
- praca w odosobnieniu, z dala od pomocy medycznej,
- zmęczenie długim marszem i całodzienną pracą fizyczną.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pomocniczego robotnika leśnego.
Środki ochrony indywidualnej
- hełm ochronny z osłoną twarzy i ochronnikami słuchu – przewracające się drzewa, odrzucone przedmioty, hałas i drgania;
- obuwie leśne za kostkę z podnoskiem i protektorem – nierówny teren, skaleczenia;
- rękawice ochronne, przy wykaszarce rękawice antywibracyjne – skaleczenia, hałas i drgania, rośliny trujące;
- odzież ostrzegawcza w kolorze sygnalizacyjnym – maszyny leśne, przewracające się drzewa;
- odzież z długim rękawem, repelent na kleszcze i nakrycie głowy – kleszcze, owady i zwierzęta;
- odzież przeciwdeszczowa i ocieplana – mikroklimat;
- rękawice nitrylowe i okulary przy stosowaniu repelentów – repelenty i środki ochrony.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wykaszarki z osłoną tarczy, uprzężą i systemem antywibracyjnym – odrzucone przedmioty, hałas i drgania, wymuszona pozycja;
- osłony na ostrza narzędzi przy transporcie – skaleczenia;
- kanistry dwukomorowe z zaworem bezpieczeństwa – spaliny;
- samochód brygady z apteczką i miejscem schronienia przed burzą – wyładowania atmosferyczne, mikroklimat;
- nosidła i skrzynki na sadzonki ograniczające ręczne przenoszenie – dźwiganie.
Środki organizacyjne
- zakaz przebywania w strefie zagrożenia ścinki (podwójna wysokość drzewa) i zrywki – przewracające się drzewa, maszyny leśne;
- praca w zespołach co najmniej dwuosobowych, łączność telefoniczna i punkty dojazdu ratunkowego – praca w odosobnieniu, owady i zwierzęta;
- przerwanie pracy w czasie burzy i silnego wiatru – wyładowania atmosferyczne, przewracające się drzewa;
- kontrola ciała po pracy i usuwanie kleszczy – kleszcze;
- przerwy, dostęp do wody i ciepłych napojów – zmęczenie, mikroklimat;
- rotacja zadań między wykaszaniem a pracami ręcznymi – hałas i drgania, wymuszona pozycja, dźwiganie;
- instruktaż rozpoznawania roślin trujących i gąsienic parzących – rośliny trujące;
- stosowanie repelentów zgodnie z etykietą i okresem karencji – repelenty i środki ochrony;
- przegląd terenu przed rozpoczęciem pracy – nierówny teren, skaleczenia.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pomocniczego robotnika leśnego.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, mikroklimat zimny i gorący, promieniowanie nadfioletowe naturalne;
- czynniki chemiczne – spaliny silników spalinowych, środki ochrony roślin i repelenty;
- czynniki biologiczne – krętki Borrelia i wirus kleszczowego zapalenia mózgu przenoszone przez kleszcze;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w lesie w strefie pozyskania drewna, ręczne prace transportowe, wymuszona pozycja ciała, praca w odosobnieniu.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).