Farmaceuta – specjalista zdrowia publicznego

Farmaceuta – specjalista zdrowia publicznego – kod 228211 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Farmaceuta specjalista zdrowia publicznego zajmuje się lekiem w wymiarze populacyjnym – analizuje zużycie leków i refundację, ocenia skuteczność programów lekowych i szczepień, przygotowuje analizy dla podmiotów publicznych i prowadzi działania edukacyjne. Pracuje przy danych w urzędzie, instytucie lub podmiocie leczniczym, prowadzi kontrole i audyty aptek oraz placówek, uczestniczy w akcjach szczepiennych i badaniach przesiewowych w terenie oraz wystąpieniach publicznych.

Farmaceuta – specjalista zdrowia publicznego – wymagania w stosunku do pracownika

• dyplom magistra farmacji, prawo wykonywania zawodu farmaceuty i tytuł specjalisty zdrowia publicznego,
• umiejętność analizy danych o zużyciu leków, refundacji i wskaźnikach zdrowotnych populacji,
• znajomość zasad organizacji ochrony zdrowia, programów polityki zdrowotnej i programu szczepień ochronnych,
• umiejętność przygotowania raportu, analizy ekonomicznej i materiału edukacyjnego dla pacjentów,
• umiejętność prowadzenia szkoleń, wystąpień publicznych i rozmów z mediami,
• znajomość zasad przeprowadzania kontroli i dokumentowania jej ustaleń.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• farmaceuta do spraw polityki lekowej,
• specjalista do spraw analiz farmakoekonomicznych,
• magister farmacji w administracji ochrony zdrowia,
• farmaceuta koordynator programów lekowych,
• specjalista zdrowia publicznego z wykształceniem farmaceutycznym.

Badania

• wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
• okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
• kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
• ocena wzroku w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
• ocena zdolności do kierowania samochodem służbowym w podróżach służbowych tam, gdzie wymagają tego procedury zakładowe.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 6 lat dla stanowiska administracyjno-biurowego,
• szkolenie z ergonomii pracy przy monitorze ekranowym i organizacji stanowiska,
• szkolenie z bezpieczeństwa w podróżach służbowych i zasad korzystania z samochodu służbowego,
• szkolenie z zasad higieny i ochrony przed zakażeniami przy udziale w akcjach szczepiennych i badaniach przesiewowych,
• szkolenie z reagowania na agresję słowną w kontaktach z kontrolowanymi i w wystąpieniach publicznych.

Środowisko pracy

Podstawowym miejscem pracy jest biuro – pokój lub przestrzeń otwarta z komputerem, dwoma monitorami i telefonem, gdzie specjalista spędza większość dnia przy analizie danych i pisaniu raportów. Część zadań odbywa się poza biurem: kontrole w aptekach, hurtowniach i placówkach leczniczych, wizyty w punktach szczepień, udział w badaniach przesiewowych w szkołach i w plenerze. Wyjazdy oznaczają jazdę samochodem po kilkaset kilometrów dziennie, nocowanie poza domem i pracę w pomieszczeniach o nieznanych warunkach. Konferencje, szkolenia i wystąpienia przed kamerą wymagają długiego mówienia i pracy głosem. Terminy sprawozdań i analiz wyznaczają instytucje zewnętrzne, dlatego okresy wzmożonej pracy są przewidywalne, ale intensywne. Na stanowisku wykorzystuje się:

• komputer z dwoma monitorami, programy statystyczne i bazy danych o refundacji i zużyciu leków;
• telefon służbowy i systemy wideokonferencyjne do narad i szkoleń;
• samochód służbowy i bilety kolejowe w podróżach kontrolnych i szkoleniowych;
• listy kontrolne, protokoły kontroli i dokumentacja audytowa;
• sprzęt prezentacyjny – projektor, mikrofon, laptop – używany w czasie wykładów;
• materiały edukacyjne, ulotki i stoiska informacyjne na akcjach profilaktycznych;
• preparaty do dezynfekcji rąk i maski ochronne przy udziale w akcjach szczepiennych.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie przy analizie danych i opracowaniu raportów,
• długotrwała praca w pozycji siedzącej z ograniczoną zmianą postawy,
• kierowanie samochodem służbowym w podróżach kontrolnych i udział w ruchu drogowym,
• potknięcie, poślizgnięcie i upadek na schodach oraz nierównym terenie w czasie kontroli i akcji plenerowych,
• dźwiganie materiałów edukacyjnych, elementów stoiska i sprzętu prezentacyjnego,
• obciążenie narządu głosu przy wykładach, szkoleniach i wystąpieniach publicznych,
• zmienne warunki cieplne przy pracy w plenerze i w pomieszczeniach kontrolowanych placówek.

Czynniki chemiczne:

• alkoholowe preparaty do dezynfekcji rąk i powierzchni używane w czasie akcji szczepiennych i wizyt w placówkach,
• ozon i pyły z urządzeń drukujących oraz substancje lotne z materiałów wykończeniowych pomieszczeń biurowych.

Czynniki biologiczne:

• wirusy grypy, koronawirusy i inne drobnoustroje przenoszone drogą kropelkową przy kontaktach z dużymi grupami ludzi,
• drobnoustroje obecne w placówkach leczniczych odwiedzanych w czasie kontroli i wizytacji.

Czynniki psychofizyczne:

• presja terminów sprawozdań, analiz i opinii wymaganych przez instytucje zewnętrzne,
• napięcie i agresja słowna ze strony kontrolowanych podmiotów oraz skargi na ustalenia kontroli,
• stres wystąpień publicznych, kontaktów z mediami i udziału w debatach o zdrowiu,
• obciążenie częstymi podróżami służbowymi i noclegami poza domem,
• odpowiedzialność za wnioski analityczne wpływające na decyzje dotyczące zdrowia populacji,
• praca poza normalnymi godzinami przy akcjach profilaktycznych w weekendy i wieczorami.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku farmaceuty – specjalisty zdrowia publicznego.

Środki ochrony indywidualnej

• maska ochronna i preparat do dezynfekcji rąk przy udziale w akcjach szczepiennych i badaniach przesiewowych – zakazenia kropelkowe, zakazenia w placowkach, srodki dezynfekcyjne;
• rękawice jednorazowe przy kontakcie z dokumentacją i wyposażeniem w kontrolowanych placówkach – zakazenia w placowkach, srodki dezynfekcyjne;
• odzież i obuwie dostosowane do pracy w plenerze oraz nakrycie głowy – zmienny mikroklimat, potkniecie w terenie;
• okulary korekcyjne do pracy przy monitorze przepisane przez lekarza medycyny pracy – monitor;
• obuwie pełne z podeszwą antypoślizgową przy wizytacjach i kontrolach – potkniecie w terenie.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• ergonomiczne stanowisko komputerowe z monitorami na wysokości oczu, krzesłem z regulacją i podnóżkiem – monitor, pozycja siedzaca;
• oświetlenie stanowiska bez odbić, przesłony okienne i wentylacja pomieszczeń biurowych – monitor, powietrze biurowe;
• urządzenia drukujące w wydzielonym, wentylowanym pomieszczeniu – powietrze biurowe;
• bezprzewodowy mikrofon i nagłośnienie sal wykładowych – obciazenie glosu;
• wózek transportowy i walizki na kółkach do przewozu materiałów oraz stoiska o niskiej masie – dzwiganie materialow;
• samochód służbowy z aktualnymi przeglądami, oponami sezonowymi i zestawem głośnomówiącym – kierowanie pojazdem;
• dozowniki preparatów do dezynfekcji rąk na stanowiskach pracy i w punktach akcji profilaktycznych – zakazenia kropelkowe, zakazenia w placowkach.

Środki organizacyjne

• przerwy w pracy przy monitorze i zmiana pozycji oraz praca stojąca przy biurku z regulacją – monitor, pozycja siedzaca;
• planowanie podróży z limitem kilometrów dziennie, przerwami i zakazem jazdy po całym dniu pracy – kierowanie pojazdem, podroze sluzbowe;
• harmonogram sprawozdań z rozłożeniem terminów i wsparciem zespołu analitycznego – terminy sprawozdan, odpowiedzialnosc za analizy;
• procedura prowadzenia kontroli dwuosobowo i zasady reagowania na agresję słowną – konflikt przy kontroli;
• przygotowanie do wystąpień publicznych, szkolenia medialne i wsparcie rzecznika – wystapienia publiczne;
• ewidencja czasu pracy przy akcjach w weekendy z rekompensatą czasu wolnego – praca po godzinach;
• ćwiczenia higieny głosu, mikrofon przy każdym wykładzie i ograniczenie liczby godzin mówienia – obciazenie glosu;
• zasady bezpieczeństwa przy wizytacjach i akcjach plenerowych oraz ocena warunków w miejscu zdarzenia – potkniecie w terenie, zmienny mikroklimat, dzwiganie materialow.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla farmaceuty – specjalisty zdrowia publicznego.

• czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, długotrwała praca w pozycji siedzącej, obciążenie narządu głosu, zmienne warunki cieplne przy pracy w plenerze;
• czynniki chemiczne – alkoholowe preparaty do dezynfekcji rąk i powierzchni, ozon i pyły z urządzeń drukujących;
• czynniki biologiczne – wirusy grypy i koronawirusy oraz drobnoustroje w placówkach leczniczych – czynniki biologiczne grupy 2 zagrożenia;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – kierowanie samochodem służbowym, częste podróże służbowe, praca poza normalnymi godzinami, kontakt z osobami agresywnymi, wystąpienia publiczne, ręczne przemieszczanie ciężarów.

Podobne stanowiska

• aptekarz,
• epidemiolog,
• inspektor sanitarny,
• urzędnik administracji publicznej,
• specjalista ds. szkoleń.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).