Inżynier geofizyk – geofizyka górnicza – kod 214608 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Inżynier geofizyk w geofizyce górniczej prowadzi pomiary i obserwacje służące ocenie zagrożeń naturalnych w kopalni – wstrząsów górotworu, tąpań, zagrożenia metanowego i pożarowego. Obsługuje stacje sejsmologiczne i sieci geofonów w wyrobiskach, wykonuje profilowania sejsmoakustyczne i pomiary naprężeń, interpretuje zapisy, wyznacza strefy zagrożenia i opiniuje projekty robót górniczych.
Inżynier geofizyk – geofizyka górnicza – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe – geofizyka, górnictwo i geologia lub fizyka techniczna,
- umiejętność interpretacji zapisów sejsmicznych i sejsmoakustycznych oraz lokalizacji ognisk wstrząsów,
- znajomość metod oceny zagrożenia tąpaniami i kryteriów stanu zagrożenia,
- umiejętność obsługi aparatury pomiarowej w wyrobiskach podziemnych i jej kalibracji,
- stwierdzenie kwalifikacji w dozorze ruchu w specjalności geofizyka górnicza – tam, gdzie wymagają tego przepisy lub procedury zakładowe,
- gotowość do zjazdów pod ziemię i do dyżurów całodobowych stacji geofizyki.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- geofizyk kopalniany,
- inżynier stacji geofizyki górniczej,
- specjalista do spraw zagrożenia tąpaniami,
- inżynier sejsmologii górniczej,
- interpretator zapisów sejsmoakustycznych.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- badania lekarskie dopuszczające do pracy pod ziemią w wyrobiskach górniczych,
- okresowe badania lekarskie z oceną słuchu, układu oddechowego i krążenia,
- badania uprawniające do stosowania aparatów ucieczkowych – tam, gdzie wymagają tego procedury zakładowe,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników inżynieryjno-technicznych – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z zasad przebywania i poruszania się w wyrobiskach podziemnych oraz obsługi aparatu ucieczkowego,
- instruktaż z zagrożenia tąpaniami, metanowego i pożarowego w kopalni,
- szkolenia z obsługi aparatury sejsmicznej i oprogramowania do interpretacji zapisów.
Środowisko pracy
Część pracy odbywa się w stacji geofizyki górniczej na powierzchni, przy konsolach rejestratorów i monitorach z zapisami sejsmicznymi, w ruchu całodobowym. Druga część to zjazdy pod ziemię – montaż i serwis geofonów oraz sond w chodnikach i przecinkach, często w wyrobiskach o niskiej wysokości, zapylonych, wilgotnych i gorących. Dojście do stanowisk pomiarowych wymaga długich przejść pieszo z przyrządami, przejazdów kolejką podwieszaną i przechodzenia przez tamy wentylacyjne. W rejonach zagrożonych tąpaniami i metanem obowiązują dodatkowe rygory, w tym limity czasu przebywania i aparatura metanometryczna. Po wstrząsach geofizyk uczestniczy w kontrolach wyrobisk i opiniuje dopuszczenie do pracy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- stacje sejsmologiczne, geofony, sondy sejsmoakustyczne i rejestratory;
- aparatura do pomiaru naprężeń, konwergencji i profilowania otworów;
- oprogramowanie do lokalizacji ognisk wstrząsów i oceny energii;
- lampa górnicza, aparat ucieczkowy, metanomierz indywidualny i hełm;
- kolejka podwieszana i transport dołowy;
- dokumentacja zagrożeń naturalnych i opinie dla kierownika ruchu.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wstrząsy górotworu i tąpnięcia w rejonach eksploatacji,
- oberwanie się skał i obwał z obudowy wyrobiska,
- gorący i wilgotny mikroklimat w głębokich wyrobiskach,
- hałas urządzeń wentylacyjnych, przenośników i wiertarek w wyrobiskach,
- potrącenie i przytrzaśnięcie przy transporcie dołowym i kolejkach podwieszanych,
- przechodzenie i praca w wyrobiskach o niskiej wysokości, w wymuszonych pozycjach,
- porażenie prądem przy podłączaniu aparatury w wyrobisku,
- długotrwała praca przy monitorach z zapisami sejsmicznymi.
Czynniki chemiczne:
- pył węglowy i pył zawierający krzemionkę krystaliczną w wyrobiskach,
- metan w powietrzu kopalnianym – zagrożenie wybuchowe i duszące,
- tlenek węgla w rejonach pożarowych i po robotach strzałowych.
Czynniki psychofizyczne:
- odpowiedzialność za ocenę stanu zagrożenia i dopuszczenie wyrobisk do pracy,
- dyżury całodobowe stacji geofizyki i wezwania po wstrząsach,
- obciążenie psychiczne po tąpnięciach i udział w akcjach ratowniczych,
- długotrwała koncentracja przy interpretacji zapisów,
- praca w ciasnych, ciemnych wyrobiskach i poczucie izolacji.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku inżyniera geofizyka w geofizyce górniczej.
Środki ochrony indywidualnej
- hełm górniczy z lampą i okulary ochronne – oberwanie skal, tapania;
- aparat ucieczkowy i indywidualny metanomierz – metan, tlenek wegla;
- półmaska filtrująca FFP2 lub FFP3 w wyrobiskach zapylonych – pyl weglowy;
- ochronniki słuchu przy wentylatorach i maszynach – halas;
- odzież robocza przewiewna i obuwie gumowe z podnoskiem – mikroklimat goracy, transport dolowy;
- ochraniacze kolan i rękawice przy pracy w niskich wyrobiskach – wymuszone pozycje.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- obudowa wyrobisk, kotwienie i siatki okładzinowe w rejonach zagrożonych – oberwanie skal, tapania;
- sieć geofonów, metanometria automatyczna i blokady wyłączające zasilanie – tapania, metan;
- wentylacja wyrobisk, chłodziarki powietrza i lodziarki – mikroklimat goracy, pyl weglowy, tlenek wegla;
- zraszanie i odpylanie w rejonach urabiania – pyl weglowy;
- sygnalizacja i blokady na trasach kolejek podwieszanych – transport dolowy;
- aparatura dołowa w wykonaniu przeciwwybuchowym z ochroną przeciwporażeniową – porazenie, metan;
- ergonomiczne stanowiska w stacji geofizyki z monitorami o odpowiedniej jakości obrazu – monitor, koncentracja.
Środki organizacyjne
- kryteria stanu zagrożenia tąpaniami i wstrzymywanie robót po wstrząsach – tapania, odpowiedzialnosc;
- limity czasu przebywania w wyrobiskach gorących i obowiązkowe przerwy z napojami – mikroklimat goracy;
- zjazdy w zespołach co najmniej dwuosobowych i stała łączność ze stacją – praca w zamknieciu, oberwanie skal;
- grafik dyżurów stacji z czasem odpoczynku – dyzury, koncentracja;
- wsparcie po zdarzeniach i udział w ćwiczeniach ratownictwa górniczego – stres zdarzen;
- procedura wyłączania i zabezpieczania zasilania przed podłączaniem aparatury – porazenie;
- kontrola wyrobisk przed wejściem i pomiary stężeń gazów – metan, tlenek wegla;
- przerwy w pracy przy monitorze i planowanie przejść z przyrządami – monitor, wymuszone pozycje;
- ograniczenie czasu pracy w hałasie i rotacja zadań dołowych – halas, transport dolowy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla inżyniera geofizyka w geofizyce górniczej.
- czynniki fizyczne – hałas, gorący mikroklimat, praca pod ziemią, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
- czynniki chemiczne – pył węglowy i pył zawierający krzemionkę krystaliczną, metan, tlenek węgla;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w wyrobiskach podziemnych, zagrożenie tąpaniami i metanowe, praca przy urządzeniach elektrycznych, dyżury i praca w porze nocnej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).