Położna – specjalista pielęgniarstwa ginekologicznego – kod 223203 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Położna specjalista pielęgniarstwa ginekologicznego sprawuje opiekę nad kobietami leczonymi z powodu chorób narządu rodnego – na oddziale ginekologicznym, w poradni i w bloku zabiegowym. Asystuje przy histeroskopii, łyżeczkowaniu jamy macicy i operacjach ginekologicznych, pobiera materiał do badania cytologicznego, prowadzi opiekę pooperacyjną, podaje leki, w tym cytostatyczne w ginekologii onkologicznej, oraz przygotowuje pacjentki do zabiegów.
Położna – specjalista pielęgniarstwa ginekologicznego – wymagania w stosunku do pracownika
- tytuł licencjata lub magistra położnictwa, prawo wykonywania zawodu i tytuł specjalisty pielęgniarstwa ginekologicznego,
- umiejętność asystowania przy zabiegach ginekologicznych i przygotowania pola zabiegowego,
- umiejętność pobierania materiału do badania cytologicznego i mikrobiologicznego,
- umiejętność prowadzenia opieki pooperacyjnej, obsługi drenów, cewników i pomp infuzyjnych,
- znajomość zasad bezpiecznego podawania leków cytostatycznych i postępowania z wydalinami pacjentek,
- umiejętność rozmowy z pacjentką po rozpoznaniu nowotworu, po poronieniu i po operacji okaleczającej.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- położna oddziału ginekologicznego,
- położna zabiegowa ginekologiczna,
- położna poradni ginekologicznej,
- położna w ginekologii onkologicznej,
- położna bloku ginekologicznego.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z badaniem morfologii krwi w związku z narażeniem na leki cytostatyczne,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania w związku z narażeniem na czynniki biologiczne grupy 2 i 3 oraz kontrola stanu uodpornienia,
- ocena zdolności do pracy w porze nocnej i w systemie zmianowym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z bezpiecznego postępowania z lekami cytostatycznymi i postępowania przy rozlaniu,
- szkolenie z zapobiegania zakażeniom krwiopochodnym i postępowania po zakłuciu,
- instruktaż bezpiecznego przemieszczania i podnoszenia pacjentek,
- szkolenie z postępowania z materiałem do badania histopatologicznego utrwalanym w formalinie,
- szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz szczepienia zalecane personelowi medycznemu.
Środowisko pracy
Położna pracuje na oddziale ginekologicznym, w gabinecie zabiegowym i w sali operacyjnej. Dzień obejmuje przygotowanie pacjentek do zabiegu, asystę przy histeroskopii i łyżeczkowaniu, opiekę po operacji, podawanie leków i prowadzenie dokumentacji. Przy zabiegach i w opiece pooperacyjnej występuje kontakt z krwią, wydzieliną z dróg rodnych i treścią z drenów, a przy elektrokoagulacji powstaje dym chirurgiczny. Materiał pobrany do badania zanurza się w formalinie, przelewanej w gabinecie. W ginekologii onkologicznej położna uczestniczy w podawaniu chemioterapii i ma kontakt z wydalinami pacjentek leczonych cytostatykami. Praca odbywa się w systemie zmianowym, z dyżurami nocnymi. Na stanowisku wykorzystuje się:
- fotel ginekologiczny, wzierniki, szczoteczki i pojemniki do cytologii płynnej;
- zestawy do histeroskopii i łyżeczkowania, narzędzia chirurgiczne i diatermia;
- pompy infuzyjne, zamknięte zestawy do podawania cytostatyków i porty naczyniowe;
- dreny, cewniki, worki na mocz oraz zestawy opatrunkowe;
- pojemniki z formaliną do materiału histopatologicznego;
- preparaty do dezynfekcji skóry, rąk i powierzchni oraz zestaw do neutralizacji rozlanego cytostatyku;
- podnośnik, maty do przesuwania i łóżka o regulowanej wysokości.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- zakłucie igłą i skaleczenie narzędziem przy iniekcjach, asyście i zabiegach,
- kontakt skóry i spojówek z krwią, wydzieliną z dróg rodnych i treścią z drenów,
- kontakt z lekiem cytostatycznym przy podawaniu, rozszczelnieniu zestawu i z wydalinami pacjentek,
- dym chirurgiczny z elektrokoagulacji zawierający cząstki stałe i materiał biologiczny,
- dźwiganie i przemieszczanie pacjentek po operacji oraz układanie ich do zabiegu,
- długotrwała praca w pozycji stojącej i w pochyleniu przy asyście i opiece,
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
- poślizgnięcie na podłodze zanieczyszczonej płynami ustrojowymi i preparatami,
- praca przy monitorze ekranowym przy dokumentacji i zleceniach.
Czynniki chemiczne:
- leki cytostatyczne o działaniu rakotwórczym, mutagennym i szkodliwym na płodność stosowane w ginekologii onkologicznej,
- formalina i formaldehyd uwalniający się z pojemników z materiałem histopatologicznym,
- jodopowidon, chlorheksydyna, alkohole i związki chloru do dezynfekcji pola, rąk i powierzchni,
- lateks i akceleratory gumy w rękawicach jednorazowych.
Czynniki biologiczne:
- wirusy HBV, HCV i HIV przenoszone przez krew przy zakłuciu i skaleczeniu,
- bakterie beztlenowe, paciorkowce, Escherichia coli, chlamydia i rzęsistek w wydzielinie z dróg rodnych,
- wirus brodawczaka ludzkiego w materiale z szyjki macicy i w dymie chirurgicznym przy elektrokoagulacji,
- bakterie wielolekooporne i Clostridioides difficile u pacjentek po antybiotykoterapii.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie emocjonalne opieką nad pacjentkami z chorobą nowotworową, po poronieniu i po operacji okaleczającej,
- obciążenie psychiczne opieką w sferze intymnej i rozmowami o seksualności oraz płodności,
- wysokie tempo pracy i duża liczba pacjentek przy ograniczonej obsadzie,
- agresja słowna i roszczenia ze strony pacjentek oraz ich rodzin,
- odpowiedzialność za prawidłowe podanie leków, w tym cytostatycznych, i za identyfikację materiału,
- zaburzenia rytmu dobowego i zmęczenie przy dyżurach nocnych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku położnej – specjalisty pielęgniarstwa ginekologicznego.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice do cytostatyków o wydłużonym mankiecie, zakładane podwójnie, oraz fartuch nieprzemakalny – cytostatyki, kontakt z cytostatykiem;
- rękawice nitrylowe i chirurgiczne przy zabiegach, iniekcjach i opiece – zaklucie, kontakt z plynami, zakazenia krwiopochodne, flora drog rodnych, szczepy oporne, srodki dezynfekcyjne, lateks;
- osłona twarzy lub gogle oraz maska chirurgiczna przy zabiegach i elektrokoagulacji – kontakt z plynami, dym chirurgiczny, wirus hpv, zakazenia krwiopochodne;
- rękawice odporne na substancje chemiczne i okulary przy przelewaniu formaliny – formalina;
- fartuch barierowy i ochraniacze na obuwie przy izolacji kontaktowej – szczepy oporne, kontakt z plynami;
- obuwie medyczne z podeszwą antypoślizgową i wkładkami odciążającymi – poslizgniecie, praca stojaca.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- przygotowanie cytostatyków w aptece szpitalnej, zamknięte systemy podawania i zestaw do neutralizacji rozlania – cytostatyki, kontakt z cytostatykiem;
- odciąg miejscowy dymu chirurgicznego i wentylacja sali zabiegowej – dym chirurgiczny, wirus hpv;
- igły z osłoną bezpieczeństwa, bezigłowe systemy dostępów i pojemniki na odpady ostre – zaklucie, zakazenia krwiopochodne;
- zamknięte pojemniki z formaliną i dygestorium lub okap w punkcie przekazywania materiału – formalina;
- podnośniki, maty do przesuwania oraz łóżka i fotele o regulowanej wysokości – dzwiganie pacjentek, praca stojaca;
- posadzka zmywalna, maty antypoślizgowe i bieżące usuwanie rozlanych płynów – poslizgniecie;
- izolatki i reżim kontaktowy dla pacjentek ze szczepem opornym – szczepy oporne, flora drog rodnych;
- elektroniczna karta zleceń z weryfikacją leków i kodami identyfikacyjnymi materiału – ryzyko bledu, monitor.
Środki organizacyjne
- rejestr prac w narażeniu na substancje rakotwórcze i wyłączenie pracownic w ciąży z kontaktu z cytostatykami – cytostatyki, kontakt z cytostatykiem;
- procedura postępowania po zakłuciu i ekspozycji z dostępnością profilaktyki poekspozycyjnej – zaklucie, kontakt z plynami, zakazenia krwiopochodne;
- przemieszczanie pacjentek w dwie osoby i szkolenia z technik podnoszenia – dzwiganie pacjentek;
- harmonogram zmian ograniczający liczbę nocy z rzędu i odpoczynek po dyżurze – praca zmianowa, praca w nocy;
- wsparcie psychologiczne i superwizja zespołu oraz szkolenia z komunikacji – obciazenie emocjonalne, intymnosc opieki, agresja i roszczenia;
- ustalona minimalna obsada oddziału i podział zadań na zmianie – tempo pracy;
- podwójna weryfikacja leków i identyfikacji pacjentki przed zabiegiem – ryzyko bledu, formalina;
- przerwy w pracy przy monitorze – monitor.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla położnej – specjalisty pielęgniarstwa ginekologicznego.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym, długotrwała praca w pozycji stojącej, praca zmianowa i w porze nocnej;
- czynniki chemiczne – leki cytostatyczne o działaniu rakotwórczym, mutagennym i szkodliwym na płodność, formalina i formaldehyd, jodopowidon, chlorheksydyna, alkohole i związki chloru, lateks, dym chirurgiczny;
- czynniki biologiczne – wirusy HBV, HCV i HIV, bakterie beztlenowe i paciorkowce, Escherichia coli, chlamydia, wirus brodawczaka ludzkiego, bakterie wielolekooporne – czynniki grupy 2 i 3 zagrożenia;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – ryzyko zakłucia i skaleczenia, kontakt z krwią i wydzielinami, kontakt z wydalinami pacjentek po chemioterapii, dźwiganie i przemieszczanie pacjentek, obciążenie psychiczne.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).