Operator maszyn papierniczych – kod 817104 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Operator maszyny papierniczej”. Operator maszyn papierniczych obsługuje linię formowania, prasowania i suszenia wstęgi papieru lub tektury, steruje jej parametrami z pulpitu, usuwa zrywy wstęgi oraz nadzoruje nawijanie papieru w roli.
Operator maszyn papierniczych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne lub zasadnicze zawodowe w zawodach papierniczych, mechanicznych lub chemicznych,
- przeszkolenie stanowiskowe w obsłudze maszyny papierniczej i jej systemów sterowania,
- uprawnienia do kierowania wózkiem jezdniowym podnośnikowym – przy transporcie rolek,
- znajomość parametrów procesu produkcji papieru i zasad kontroli jakości,
- gotowość do pracy w systemie zmianowym, także w ruchu ciągłym.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- maszynista papierniczy,
- operator linii papierniczej,
- operator maszyny tekturniczej,
- pomocnik maszynisty papierniczego,
- operator nawijarki.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badanie słuchu przy narażeniu na hałas,
- ocena zdolności do pracy w gorącym i wilgotnym mikroklimacie,
- badanie układu oddechowego przy narażeniu na pył papierowy,
- badanie układu ruchu przy pracy w wymuszonej pozycji.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy z obsługi maszyny papierniczej,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z zasad bezpiecznego usuwania zrywów wstęgi i pracy w pobliżu walców,
- szkolenie z blokowania i odłączania energii podczas czyszczenia i napraw,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy,
- szkolenie z postępowania ze środkami chemicznymi używanymi w procesie.
Środowisko pracy
Operator maszyn papierniczych pracuje w dużej hali, w ciągłym hałasie, ciepłym i wilgotnym powietrzu. Maszyna papiernicza ma kilkadziesiąt metrów długości i obejmuje część sitową, prasową, suszącą i nawijającą, więc operator porusza się po pomostach i galeriach obok walców, cylindrów suszących i kalandrów. Pilnuje parametrów z pulpitu, a w razie zerwania wstęgi przeprowadza ją ręcznie przez sekcje. Wymienia gotowe roli i przekazuje je transportem wewnętrznym. Pracuje zmianowo, często w ruchu ciągłym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- maszyna papiernicza z sekcjami formowania, prasowania, suszenia i nawijania;
- pulpity sterownicze i systemy kontroli jakości papieru;
- walce, cylindry suszące, kalandry i nawijarki;
- przyrządy pomiarowe do kontroli gramatury i wilgotności;
- noże i narzędzia do przecinania wstęgi;
- wózki widłowe i suwnice do transportu rolek papieru.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wciągnięcie dłoni lub odzieży między walce, cylindry i kalandry,
- oparzenie parą i gorącymi powierzchniami cylindrów suszących,
- upadek z pomostów i galerii maszyny,
- poślizgnięcie na mokrej i śliskiej posadzce,
- uderzenie lub przygniecenie rolą papieru podczas transportu,
- uderzenie przez wózek widłowy lub suwnicę,
- porażenie prądem elektrycznym z napędów i sterowania,
- hałas pracującej maszyny,
- wysoka temperatura i wilgotność powietrza,
- skaleczenie nożami do przecinania wstęgi i krawędzią papieru.
Czynniki chemiczne:
- środki chemiczne używane w procesie – skrobia, kleje, środki powlekające, wybielacze i biocydy,
- pył papierowy i włókna celulozowe.
Czynniki biologiczne:
- drobnoustroje w obiegach wodnych i na wilgotnych powierzchniach maszyny,
- pleśnie i bakterie z makulatury.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja ciała i długotrwałe stanie,
- praca zmianowa w ruchu ciągłym i zaburzenia rytmu snu,
- stres i napięcie uwagi przy nadzorze nad szybkim procesem i zrywami wstęgi.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora maszyn papierniczych.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne odporne na przecięcie i ciepło – skaleczenie, oparzenie gorącą powierzchnią, kontakt ze środkami chemicznymi;
- odzież robocza przylegająca do ciała, bez luźnych elementów – wciągnięcie między walce;
- obuwie ochronne z podeszwą antypoślizgową i podnoskiem – poślizgnięcie, przygniecenie rolą papieru;
- ochronniki słuchu – hałas;
- okulary ochronne – rozpryski środków chemicznych;
- półmaska przeciwpyłowa przy czyszczeniu i pracy z makulaturą – pył papierowy, pleśnie i bakterie;
- lekka przewiewna odzież robocza i dostęp do napojów – wysoka temperatura i wilgotność;
- rękawice nitrylowe przy dozowaniu i czyszczeniu – środki chemiczne, drobnoustroje.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony stałe i ruchome walców, kalandrów i cylindrów oraz wyłączniki bezpieczeństwa – wciągnięcie między walce, skaleczenia;
- izolacja rur parowych i cylindrów oraz osłony gorących powierzchni – oparzenie parą i gorącymi powierzchniami;
- pomosty i galerie z poręczami i drabinami z koszami – upadek z pomostów;
- posadzki antypoślizgowe i odprowadzenie wody – poślizgnięcie;
- bezpieczne składowanie rolek z zabezpieczeniem przed stoczeniem – uderzenie lub przygniecenie rolą papieru;
- wydzielone drogi dla wózków oraz sygnalizacja – uderzenie przez wózek lub suwnicę;
- uziemienia, ochrona przeciwporażeniowa i okresowe pomiary instalacji – porażenie prądem;
- obudowy dźwiękochłonne i kabiny sterownicze – hałas, wysoka temperatura;
- wentylacja ogólna i wyciągi pary oraz klimatyzowana kabina operatora – wysoka temperatura i wilgotność, pył papierowy;
- dozowanie środków chemicznych w układach zamkniętych – środki chemiczne;
- dezynfekcja i regularne czyszczenie obiegów wodnych – drobnoustroje w obiegach wodnych;
- stanowiska pulpitowe z regulacją i miejscem do siedzenia – wymuszona pozycja i długotrwałe stanie.
Środki organizacyjne
- procedura bezpiecznego usuwania zrywów wstęgi przy zatrzymanych walcach lub wolnej prędkości – wciągnięcie między walce, skaleczenie;
- blokowanie i odłączanie energii przy czyszczeniu i naprawach – wciągnięcie, porażenie prądem;
- czas pracy i przerwy w strefie gorącej, dostęp do napojów – oparzenie, wysoka temperatura i wilgotność;
- stosowanie kart charakterystyki i szkolenie z postępowania ze środkami – środki chemiczne;
- systemy przerw i rotacja stanowisk – hałas, wymuszona pozycja;
- zasady ruchu i uzgadnianie manewrów wózków przy rolach – uderzenie przez wózek, przygniecenie rolą;
- utrzymanie porządku i szybkie usuwanie rozlanych cieczy – poślizgnięcie;
- kontrola wzrokowa pomostów i barier przed zmianą – upadek z pomostów;
- higiena osobista, mycie rąk i odzież czysta – drobnoustroje, pleśnie i bakterie z makulatury;
- grafik zmian z odpoczynkiem po nocnej zmianie i ograniczeniem pracy w nocy – praca zmianowa;
- jasne wytyczne reagowania na awarie i wsparcie zespołu – stres i napięcie uwagi;
- przeglądy elektryczne przeprowadzane przez uprawnionych pracowników – porażenie prądem.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora maszyn papierniczych.
- czynniki fizyczne – hałas, wysoka temperatura i wilgotność, wymuszona pozycja ciała;
- czynniki chemiczne – środki chemiczne używane w procesie, pył papierowy;
- czynniki biologiczne – drobnoustroje w obiegach wodnych, pleśnie i bakterie z makulatury;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach z częściami ruchomymi, praca zmianowa, w tym nocna, praca na pomostach powyżej 1 m.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).