Pracownik szkółki leśnej – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) stanowisku temu najbliższy jest zawód „Robotnik leśny” – kod 621002. Pracownik szkółki leśnej produkuje sadzonki drzew i krzewów leśnych: wysiewa nasiona, pikuje i przesadza siewki, pieli i nawadnia zagony, stosuje zabiegi ochronne, wyrywa i sortuje sadzonki oraz przygotowuje je do wysyłki na odnowienia.
Pracownik szkółki leśnej – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie podstawowe lub zawodowe (technik leśnik, ogrodnik, technik rolnik), mile widziana znajomość leśnictwa i szkółkarstwa,
- orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy fizycznej na zewnątrz,
- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin – przy wykonywaniu oprysków,
- uprawnienia do obsługi ciągnika, kosy spalinowej lub pilarki – jeśli praca ich wymaga,
- umiejętność rozpoznawania gatunków drzew i podstawowych chorób sadzonek.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- robotnik szkółkarski,
- szkółkarz leśny,
- pracownik szkółki drzew i krzewów,
- pomocnik szkółkarza,
- robotnik w szkółce leśnej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badania w kierunku chorób odkleszczowych – zgodnie ze wskazaniem lekarza,
- badanie układu oddechowego i skóry (pył torfu, środki ochrony roślin),
- badanie narządu ruchu i kręgosłupa,
- ocena zdolności do kierowania ciągnikiem lub pojazdem.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin i postępowania z nimi,
- szkolenie z obsługi kosy spalinowej, pilarki i glebogryzarki,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym po ukąszeniu przez kleszcze lub owady,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej w obszarach leśnych.
Środowisko pracy
Szkółka leśna to rozległy teren zagonów, inspektów i niewielkich szklarni, położony zwykle w obrębie leśnictwa. Pracownik wykonuje większość czynności ręcznie, w pozycji pochylonej, w każdych warunkach pogodowych – od wiosennych wysiewów po jesienne wyrywanie sadzonek. Pracuje w zadaszonych i otwartych strefach, przy glebie, nawozach i wodzie, często w kurzu lub błocie. Na stanowisku wykorzystuje się:
- łopaty, szpadle, widły i motyki do pielenia;
- sekatory, noże szczepieńcze i podcinarki korzeni;
- glebogryzarki, kosy spalinowe i ciągnik z osprzętem;
- opryskiwacze i zbiorniki do środków ochrony roślin;
- wózki, taczki i skrzynie do transportu sadzonek;
- system zraszania i węże do nawadniania;
- niewielkie szklarnie i inspekty z folią;
- chłodnia lub magazyn do przechowywania sadzonek.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenia sekatorami, nożami i narzędziami ręcznymi,
- urazy przy obsłudze kosy spalinowej, glebogryzarki i ciągnika,
- upadek na nierównym i śliskim terenie zagonów,
- uderzenie lub przygniecenie skrzyniami i paletami z sadzonkami,
- hałas kosy, glebogryzarki i ciągnika,
- drgania przenoszone przez kosę i glebogryzarkę,
- promieniowanie UV, upał i chłód przy pracy na zewnątrz,
- wilgoć i wysoka temperatura w szklarni lub inspekcie.
Czynniki chemiczne:
- środki ochrony roślin (herbicydy, fungicydy, insektycydy) przy opryskach,
- nawozy mineralne i organiczne,
- pył torfu i podłoża przy wysiewach,
- spaliny i paliwo do kosy i ciągnika.
Czynniki biologiczne:
- ukąszenia kleszczy – borelioza, kleszczowe zapalenie mózgu,
- ukąszenia i użądlenia owadów (osy, szerszenie, meszki),
- pleśnie i alergeny roślinne,
- kontakt z glebą – bakterie tężca.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja pochylona przy pieleniu i wysiewie,
- dźwiganie skrzyń i palet z sadzonkami,
- praca monotonna w sezonie i w pośpiechu przy wyrywaniu sadzonek,
- praca w zmiennych warunkach pogodowych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika szkółki leśnej.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne – skaleczenia, środki ochrony roślin, nawozy, kontakt z glebą;
- okulary lub osłona twarzy – środki ochrony roślin, odpryski przy kosie;
- półmaska z filtrem – środki ochrony roślin, pył torfu i podłoża, pleśnie i alergeny roślinne;
- kombinezon lub fartuch ochronny do oprysków – środki ochrony roślin, nawozy;
- ochronniki słuchu – hałas kosy, glebogryzarki i ciągnika;
- obuwie ochronne gumowe z podeszwą antypoślizgową – upadek, poślizg, uderzenie stopy, wilgoć, kontakt z glebą;
- odzież z długim rękawem i nogawkami, nakrycie głowy i środki odstraszające kleszcze i owady – kleszcze, owady, promieniowanie UV;
- odzież przeciwdeszczowa i ocieplana – chłód, wilgoć;
- nakolanniki lub podkładka – wymuszona pozycja pochylona;
- odzież ochronna do kosy (spodnie, kask z osłoną) – urazy przy obsłudze kosy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony tarcz i noży kosy, wyłączniki bezpieczeństwa – urazy przy obsłudze kosy, glebogryzarki i ciągnika;
- utrzymanie ścieżek, utwardzonych przejść i odwodnienie zagonów – upadek, poślizg;
- magazyn i mieszalnia środków ochrony roślin zamykana, z odciągiem i umywalką – środki ochrony roślin, nawozy;
- opryskiwacze szczelne i sprawne z kabiną z filtrem – środki ochrony roślin;
- sprzęt z amortyzacją drgań i niskim poziomem hałasu – hałas, drgania;
- wózki, platformy i podnośniki do transportu skrzyń – dźwiganie, uderzenie lub przygniecenie;
- wentylacja szklarni i inspektów, ocienianie i zraszanie – wysoka temperatura i wilgotność, upał, promieniowanie UV;
- pomieszczenie socjalne z możliwością przebrania i ogrzania – chłód, wilgoć;
- zadaszone stanowiska do sortowania i pakowania sadzonek – praca w zmiennych warunkach pogodowych, deszcz, upał;
- stoły i stanowiska sortowania na podwyższeniu – wymuszona pozycja pochylona;
- gaśnice i dostęp do wody przy magazynach paliwa – spaliny i paliwo.
Środki organizacyjne
- przestrzeganie okresów prewencji i oznakowanie opryskanych zagonów – środki ochrony roślin;
- przeglądy i obsługa maszyn zgodnie z instrukcją, tylko przez przeszkolonych pracowników – urazy przy obsłudze kosy, glebogryzarki i ciągnika, skaleczenia;
- kontrola skóry po pracy, repelenty i szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu zalecone przez lekarza – kleszcze, owady, kontakt z glebą;
- zestaw pierwszej pomocy i szczepienie przeciw tężcowi – skaleczenia, bakterie tężca;
- rotacja zadań i przerwy przy pieleniu – wymuszona pozycja pochylona, praca monotonna;
- dźwiganie w parach i limity masy – dźwiganie, uderzenie lub przygniecenie;
- dostęp do wody pitnej, przerwy w cieniu i dostosowanie godzin pracy – upał, promieniowanie UV;
- higiena rąk, zmiana odzieży po oprysku i nawożeniu – środki ochrony roślin, nawozy, spaliny i paliwo;
- plan pracy z uwzględnieniem prognozy pogody – praca w zmiennych warunkach pogodowych.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika szkółki leśnej.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne, promieniowanie UV, upał, chłód i wilgoć;
- czynniki chemiczne – środki ochrony roślin, nawozy, pył torfu i podłoża, spaliny;
- czynniki biologiczne – kleszcze (borelioza, kleszczowe zapalenie mózgu), użądlenia owadów, pleśnie, alergeny roślinne;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa kosy spalinowej, glebogryzarki i ciągnika, praca w pozycji wymuszonej, praca na zewnątrz w zmiennych warunkach pogodowych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).