Pracownik stacji paliw – kod 524404 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Sprzedawca na stacji paliw”. Pracownik stacji paliw obsługuje kasę i sklep, nadzoruje dystrybutory, przyjmuje dostawy paliw oraz utrzymuje porządek na terenie obiektu.
Pracownik stacji paliw – wymagania w stosunku do pracownika
- ukończone 18 lat,
- kwalifikacje (wykształcenie co najmniej średnie),
- aktualne orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych przy sprzedaży żywności,
- znajomość zasad postępowania z substancjami łatwo zapalnymi,
- umiejętność obsługi kasy fiskalnej i systemu sprzedaży paliw,
- znajomość procedur postępowania przy rozlewie paliwa i pożarze.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- sprzedawca na stacji paliw,
- kasjer na stacji paliw,
- operator stacji paliw,
- pracownik obsługi stacji paliw,
- dystrybutor paliw.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badania w kierunku narażenia na węglowodory aromatyczne, w tym benzen,
- morfologia krwi z rozmazem ze względu na narażenie na benzen,
- badania do celów sanitarno-epidemiologicznych przy obrocie żywnością,
- ocena układu ruchu przy długotrwałej pozycji stojącej,
- badania dla pracy zmianowej i nocnej.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie przeciwpożarowe z obsługą podręcznego sprzętu gaśniczego,
- instruktaż z postępowania przy rozlewie paliwa i uruchomienia awaryjnego wyłącznika,
- szkolenie z zasad przyjmowania dostaw paliw i nadzoru nad autocysterną,
- szkolenie z postępowania w sytuacji napadu i agresji klienta.
Środowisko pracy
Pracownik stacji paliw pracuje w budynku stacji oraz na zadaszonym placu z dystrybutorami, w bezpośrednim sąsiedztwie zbiorników paliw i strefy zagrożonej wybuchem. Obsługuje kasę w pozycji stojącej, wychodzi na plac przy dostawach i rozlewach, a także uzupełnia towar w sklepie i myjni. Stacje pracują w systemie ciągłym, obejmującym dyżury nocne, często z jednoosobową obsadą. Na stanowisku wykorzystuje się:
- dystrybutory paliw z systemem odzysku par;
- kasę fiskalną i system sprzedaży paliw;
- awaryjny wyłącznik dystrybutorów i główny wyłącznik prądu;
- sorbenty i zestaw do neutralizacji rozlewów;
- podręczny sprzęt gaśniczy.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pożar i wybuch par paliwa w strefie zagrożonej wybuchem,
- potrącenie przez pojazd manewrujący na placu stacji,
- poślizgnięcie na nawierzchni zanieczyszczonej paliwem lub oblodzonej,
- zmienne warunki atmosferyczne przy pracach na placu,
- porażenie prądem przy urządzeniach elektrycznych.
Czynniki chemiczne:
- pary paliw zawierające benzen o działaniu rakotwórczym,
- kontakt paliwa ze skórą przy rozlewie i obsłudze dystrybutora,
- zatrucie parami paliw przy dużym stężeniu w powietrzu,
- środki chemiczne stosowane w myjni i do utrzymania czystości.
Czynniki psychofizyczne:
- napad rabunkowy, zwłaszcza przy obsadzie jednoosobowej w porze nocnej,
- agresja słowna i fizyczna ze strony klientów,
- ręczne prace transportowe przy uzupełnianiu towaru,
- długotrwała pozycja stojąca,
- zmęczenie i zaburzenia rytmu dobowego przy pracy zmianowej i nocnej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika stacji paliw.
Środki ochrony indywidualnej
- odzież robocza antyelektrostatyczna i trudnopalna – pożar i wybuch par paliwa;
- obuwie antyelektrostatyczne o podeszwie antypoślizgowej – wybuch, poślizgnięcie;
- rękawice odporne na węglowodory – kontakt paliwa ze skórą;
- okulary ochronne przy przyjmowaniu dostaw i usuwaniu rozlewów – rozprysk paliwa;
- półmaska z pochłaniaczem par organicznych przy usuwaniu rozlewu – pary paliw, zatrucie;
- odzież ostrzegawcza przy pracach na placu – potrącenie przez pojazd;
- odzież przeciwdeszczowa i ocieplana – zmienne warunki atmosferyczne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- instalacja elektryczna i oświetlenie w wykonaniu przeciwwybuchowym w strefach Ex – pożar i wybuch;
- system odzysku par paliwa na dystrybutorach – pary paliw, benzen;
- awaryjny wyłącznik dystrybutorów i główny wyłącznik prądu – pożar, wybuch, rozlew;
- system sygnalizacji pożarowej i podręczny sprzęt gaśniczy na placu – pożar;
- sorbenty i zestaw do neutralizacji rozlewów – rozlew paliwa, poślizgnięcie;
- uziemienie autocysterny podczas rozładunku – pożar i wybuch;
- monitoring wizyjny i przycisk napadowy połączony z agencją ochrony – napad rabunkowy;
- wrzutnia bankowa i limit gotówki w kasie – napad rabunkowy;
- szyba ochronna i sterowanie sprzedażą nocną przez okienko – napad, agresja klienta;
- wygrodzenie ciągów pieszych i oznakowanie kierunków ruchu na placu – potrącenie przez pojazd;
- mata antyzmęczeniowa przy stanowisku kasowym – długotrwała pozycja stojąca.
Środki organizacyjne
- dokument zabezpieczenia przed wybuchem i wyznaczone strefy Ex – pożar i wybuch;
- zakaz używania otwartego ognia i palenia na terenie stacji – pożar i wybuch;
- rejestr prac w narażeniu na benzen jako czynnik rakotwórczy – pary paliw;
- pomiary stężenia substancji chemicznych w powietrzu – pary paliw, benzen;
- nadzór nad rozładunkiem autocysterny i wyłączenie dystrybutorów w tym czasie – pożar, wybuch;
- procedura postępowania po napadzie oraz wsparcie psychologiczne – napad rabunkowy;
- ograniczenie obsady jednoosobowej w porze nocnej – napad, agresja klienta;
- bieżące usuwanie rozlewów i odladzanie nawierzchni – poślizgnięcie;
- ograniczenie masy jednorazowo przenoszonych opakowań – ręczne prace transportowe;
- harmonogram zmian ograniczający liczbę kolejnych nocy – zmęczenie, praca nocna;
- karty charakterystyki paliw i środków chemicznych dostępne na stacji – zagrożenia chemiczne.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika stacji paliw.
- czynniki fizyczne – zmienne warunki atmosferyczne przy obsłudze placu, hałas ruchu drogowego;
- czynniki chemiczne – benzen i inne węglowodory aromatyczne w parach paliw (czynnik rakotwórczy), produkty naftowe w kontakcie ze skórą, środki chemiczne stosowane w myjni i do utrzymania czystości;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w strefie zagrożonej wybuchem, praca w ruchu pojazdów, ręczne prace transportowe, długotrwała pozycja stojąca, praca zmianowa i w porze nocnej, ryzyko napadu i agresji ze strony klientów.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).