Introligator – kod 732301 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Introligator wykonuje prace wykończeniowe po druku: krojenie, falcowanie, zbieranie i szycie składek, klejenie grzbietów, oprawę twardą i miękką, bindowanie, laminowanie oraz renowację książek i dokumentów.
Introligator – wymagania w stosunku do pracownika
- przygotowanie zawodowe (szkoła branżowa w zawodzie introligator lub przyuczenie),
- zdolności manualne i dokładność,
- umiejętność obsługi maszyn introligatorskich sterowanych elektronicznie,
- uprawnienia do obsługi wózka jezdniowego, jeśli są wymagane.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator gilotyny,
- operator maszyn introligatorskich,
- pracownik introligatorni,
- operator falcerki,
- konserwator książek.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badanie słuchu (audiometria) przy pracy w halach z maszynami,
- ocena stanu skóry przy kontakcie z klejami,
- ocena układu ruchu kończyn górnych przy pracach powtarzalnych.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z bezpiecznej obsługi gilotyn i maszyn introligatorskich,
- szkolenie z postępowania z klejami i substancjami chemicznymi,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Introligator pracuje w introligatorni drukarni lub w małym warsztacie. Obsługuje gilotyny, falcerki, zbieraczki, szyciarki i klejarki, a w pracowniach ręcznych wykonuje oprawy nożem, szydłem i prasą. Większość pracy wykonuje na stojąco, przenosząc stosy papieru i gotowych wyrobów. Przy klejeniu na gorąco stosuje kleje topliwe, a przy oprawie ręcznej kleje wodne. Na stanowisku wykorzystuje się:
- gilotyna jedno- lub trzynożowa;
- falcerka, zbieraczka, szyciarka drutem i nićmi;
- klejarka z klejem topliwym, laminator, bindownica;
- prasa introligatorska i narzędzia ręczne (nóż, szydło, kostka);
- wózki paletowe.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- obcięcie lub zmiażdżenie dłoni przez nóż gilotyny,
- wciągnięcie dłoni przez wałki falcerki i laminatora,
- skaleczenia nożem, papierem i drutem zszywek,
- oparzenia klejem topliwym i gorącymi elementami laminatora,
- hałas maszyn introligatorskich,
- pył papierowy,
- uderzenie przez przewożone palety.
Czynniki chemiczne:
- opary klejów topliwych i dyspersyjnych,
- podrażnienie skóry przez kleje i rozpuszczalniki.
Czynniki psychofizyczne:
- powtarzalne ruchy rąk i nadgarstków,
- wymuszona pozycja stojąca,
- dźwiganie stosów papieru i paczek z wyrobami,
- obciążenie wzroku przy pracy precyzyjnej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku introligatora.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne odporne na przecięcie przy manipulacji papierem – skaleczenia;
- rękawice termoodporne przy klejarce – oparzenia;
- ochronniki słuchu – hałas maszyn;
- obuwie ochronne – uderzenie przez palety i stosy;
- przylegająca odzież bez luźnych elementów – wciągnięcie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- gilotyny z oburęcznym sterowaniem, kurtyną świetlną i dociskiem papieru – obcięcie dłoni;
- osłony wałków i wyłączniki awaryjne – wciągnięcie;
- wyciąg nad klejarką – opary klejów;
- stoły podnośne i wózki do transportu stosów – dźwiganie;
- dobre oświetlenie stanowisk pracy precyzyjnej – obciążenie wzroku.
Środki organizacyjne
- wymiana noża gilotyny wyłącznie przez przeszkolone osoby z użyciem uchwytów – skaleczenia;
- zakaz usuwania zacięć przy pracującej maszynie – wciągnięcie, obcięcie;
- rotacja zadań i mikroprzerwy – powtarzalne ruchy, pozycja stojąca;
- ograniczenie masy podnoszonych paczek – dźwiganie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla introligatora.
- czynniki fizyczne – hałas;
- czynniki chemiczne – kleje topliwe i dyspersyjne (przy dużym zużyciu);
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach z ruchomymi elementami tnącymi, praca powtarzalna.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).