Technik rybołówstwa morskiego – kod 315215 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik rybołówstwa morskiego organizuje i prowadzi połowy na kutrach i łodziach rybackich – przygotowuje narzędzia połowowe, obsługuje wyciągarki i trały, prowadzi nawigację i obserwację echosondy, nadzoruje sortowanie oraz chłodzenie i zasolenie złowionych ryb i prowadzi dziennik połowowy.
Technik rybołówstwa morskiego – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne w zawodzie technik rybołówstwa morskiego,
- dyplom lub świadectwo w zakresie rybołówstwa morskiego wymagane przepisami o kwalifikacjach członków załóg statków morskich,
- ważne świadectwa przeszkoleń w zakresie bezpieczeństwa własnego i odpowiedzialności wspólnej oraz ochrony przeciwpożarowej,
- umiejętność obsługi narzędzi połowowych, wyciągarek i urządzeń pokładowych,
- umiejętność prowadzenia nawigacji, pracy z echosondą i dziennikami połowowymi,
- morskie świadectwo zdrowia potwierdzające zdolność do pracy na statku.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- szyper kutra rybackiego,
- starszy rybak dalekomorski,
- technik połowów morskich,
- obsługa narzędzi połowowych na kutrze,
- kierownik połowów na łodzi rybackiej.
Badania
- badania lekarskie do uzyskania morskiego świadectwa zdrowia, przeprowadzane przez uprawnionego lekarza,
- okresowe badania lekarskie w terminach wynikających z przepisów o pracy na morzu i wskazań lekarza,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania słuchu i wzroku oraz ocena sprawności niezbędnej do pracy na pokładzie,
- ocena zdolności do pracy w warunkach kołysania statku, chłodu i wielogodzinnych wacht.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- przeszkolenia w zakresie bezpieczeństwa – indywidualne techniki ratunkowe, ochrona przeciwpożarowa, pierwsza pomoc medyczna i bezpieczeństwo własne,
- instruktaż obsługi wyciągarek, bramy rufowej i narzędzi połowowych,
- szkolenie z postępowania przy wypadnięciu człowieka za burtę i w razie opuszczania statku,
- szkolenie z pracy w pomieszczeniach chłodniczych i z lodem oraz solą,
- szkolenie z obsługi instalacji chłodniczej i postępowania przy wycieku czynnika chłodniczego.
Środowisko pracy
Praca odbywa się na pokładzie kutra lub łodzi rybackiej, na morzu, przy kołysaniu, zachlapaniu falą i w każdych warunkach pogodowych. Rejs trwa od kilkunastu godzin do kilku dni, z pracą w systemie wacht, przerywanym snem i ograniczoną przestrzenią do odpoczynku. Pokład jest mokry i śliski, zajęty linami, siatkami i pojemnikami, a nad nim pracują wyciągarki i żurawie z naprężonymi linami. Złowione ryby sortuje się i chłodzi w ładowni z lodem, a w maszynowni i przy agregatach panuje hałas oraz zapach paliwa i spalin. Na stanowisku wykorzystuje się:
- włoki, sieci skrzydlate i stawne, liny stalowe i rozpornice;
- wyciągarki trałowe, żuraw pokładowy i brama rufowa;
- echosonda, sonar, radar oraz urządzenia nawigacyjne i łączności;
- ładownia z lodem lub systemem chłodzenia zaburtowego oraz skrzynie na ryby;
- noże i narzędzia do patroszenia oraz sprzęt do sortowania ryb;
- środki ratunkowe – pasy, kamizelki, tratwy i pławki, oraz sprzęt gaśniczy;
- instalacja chłodnicza i agregaty pokładowe.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wypadnięcie za burtę i utonięcie przy pracy na mokrym, kołyszącym się pokładzie,
- pochwycenie przez naprężone liny, sieci i wyciągarki trałowe oraz uderzenie pękającą liną,
- poślizgnięcie, upadek i urazy przy przemieszczaniu się po pokładzie w czasie kołysania,
- przygniecenie przez skrzynie z rybami, rozpornice i elementy narzędzi połowowych,
- hałas i drgania ogólne od silnika głównego, agregatów i wyciągarek,
- wychłodzenie organizmu przy pracy w mokrej odzieży, wiatrze i zachlapaniu falą,
- skaleczenia nożem, kolcami płetw i ostrymi elementami sprzętu,
- pożar w maszynowni, przy instalacji paliwowej i urządzeniach elektrycznych,
- choroba morska oraz zmęczenie wynikające z kołysania i przerywanego snu.
Czynniki chemiczne:
- paliwa, oleje smarowe i spaliny silnika oraz agregatów w pomieszczeniach pokładowych,
- amoniak lub freony z instalacji chłodniczej ładowni,
- sól do zasalania ryb oraz preparaty myjące i dezynfekcyjne do ładowni i skrzyń,
- farby, rozpuszczalniki i preparaty antykorozyjne stosowane przy konserwacji kutra.
Czynniki biologiczne:
- zakażenia ran bakteriami z ryb i wody morskiej, w tym różyca i zakażenia Vibrio,
- pleśnie i bakterie gnilne w ładowni, zęzach i na sprzęcie połowowym.
Czynniki psychofizyczne:
- praca w systemie wacht, w porze nocnej i z przerywanym snem,
- izolacja od rodziny oraz oddalenie od pomocy medycznej w czasie rejsu,
- odpowiedzialność za bezpieczeństwo załogi, statek i wynik połowu,
- presja wyniku ekonomicznego, limitów połowowych i warunków pogodowych,
- napięcia w małym zespole przebywającym razem przez cały rejs.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika rybołówstwa morskiego.
Środki ochrony indywidualnej
- kamizelka roboczo-ratunkowa i pas bezpieczeństwa przy pracy na odkrytym pokładzie – wypadnięcie za burtę i utonięcie;
- odzież sztormowa, ocieplana i wodoszczelna oraz obuwie gumowe antypoślizgowe – zimny i wilgotny mikroklimat, upadek i urazy na pokładzie;
- hełm i rękawice ochronne przy pracy z narzędziami połowowymi oraz żurawiem – przygniecenie ładunkiem, pochwycenie przez liny i wyciągarki;
- rękawice odporne na przekłucie przy sortowaniu i patroszeniu ryb – urazy od ryb i narzędzi, zakażenia ran od ryb;
- ochronniki słuchu w maszynowni i przy wyciągarkach – hałas i drgania statku;
- rękawice i okulary chemoodporne przy myciu ładowni, soleniu i konserwacji – sól i preparaty myjące, farby i preparaty konserwujące;
- maska ucieczkowa i sprzęt ochrony dróg oddechowych w maszynowni oraz przy instalacji chłodniczej – czynnik chłodniczy, paliwa, oleje i spaliny, pożar na statku.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- relingi, poręcze, liny bezpieczeństwa i oświetlenie pokładu oraz koła ratunkowe z rzutką – wypadnięcie za burtę i utonięcie, upadek i urazy na pokładzie;
- osłony wyciągarek, wyłączniki awaryjne i strefy zakazu wejścia przy naprężonych linach – pochwycenie przez liny i wyciągarki;
- powierzchnie pokładu przeciwpoślizgowe, odwodnienie i porządek na pokładzie – upadek i urazy na pokładzie;
- żuraw i przenośniki do skrzyń z rybami oraz zabezpieczanie ładunku przed przesuwaniem – przygniecenie ładunkiem;
- wygrodzenie i izolacja akustyczna maszynowni oraz amortyzowane siedziska w sterówce – hałas i drgania statku;
- stałe instalacje gaśnicze, czujki dymu i gaśnice w maszynowni oraz drogi ewakuacji – pożar na statku;
- detekcja czynnika chłodniczego w ładowni i maszynowni oraz wentylacja awaryjna – czynnik chłodniczy;
- wentylacja pomieszczeń pokładowych i zbiorniki paliwa z zabezpieczeniem przeciekowym – paliwa, oleje i spaliny;
- mycie i dezynfekcja ładowni oraz osuszanie zęz – pleśnie i bakterie w ładowni.
Środki organizacyjne
- plan wacht z gwarantowanym czasem odpoczynku i obsadą zapewniającą zmiany – praca w systemie wacht, choroba morska i zmęczenie;
- procedury postępowania przy człowieku za burtą, alarmy i ćwiczenia załogi – wypadnięcie za burtę i utonięcie, odpowiedzialność za załogę i połów;
- zasada pracy przy narzędziach połowowych na komendę jednej osoby i zakaz przebywania w strefie lin – pochwycenie przez liny i wyciągarki, przygniecenie ładunkiem;
- ocena warunków pogodowych przed wyjściem w morze i prawo przerwania połowu – presja wyniku i limitów połowowych, zimny i wilgotny mikroklimat;
- apteczka okrętowa, higiena i opatrywanie skaleczeń oraz konsultacja radiowo-medyczna – zakażenia ran od ryb, urazy od ryb i narzędzi, izolacja i oddalenie od pomocy;
- instrukcje przeciwpożarowe i okresowe kontrole instalacji paliwowej oraz elektrycznej – pożar na statku, paliwa, oleje i spaliny;
- zasady rozwiązywania konfliktów i organizacji życia na statku w czasie rejsu – praca w małym zespole, izolacja i oddalenie od pomocy;
- karty charakterystyki farb, preparatów myjących oraz zasady ich stosowania na pokładzie – farby i preparaty konserwujące, sól i preparaty myjące.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika rybołówstwa morskiego.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania ogólne, zimny i wilgotny mikroklimat, praca na otwartej przestrzeni i na kołyszącym się pokładzie, wysiłek fizyczny i ręczne przenoszenie ciężarów;
- czynniki chemiczne – paliwa, oleje smarowe i spaliny silników, amoniak lub freony z instalacji chłodniczej, farby i rozpuszczalniki konserwacyjne, sól i preparaty myjące;
- czynniki biologiczne – czynniki biologiczne grupy 2 – Erysipelothrix rhusiopathiae, Vibrio, bakterie gnilne i pleśnie w ładowni;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na statku morskim i ryzyko utonięcia, praca przy urządzeniach z naprężonymi linami, praca w systemie wacht i w porze nocnej, oddalenie od pomocy medycznej, zagrożenie pożarem na statku.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).