Pomocniczy robotnik w gospodarstwie rybackim – kod 921601 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Pomocniczy robotnik w gospodarstwie rybackim wykonuje prace fizyczne przy stawach karpiowych, pstrągarniach i wylęgarniach: karmi ryby, rozwozi paszę, wapnuje i nawozi stawy, kosi roślinność na groblach, czyści mnichy, kraty i rowy, a jesienią i wiosną bierze udział w odłowach, sortowaniu i transporcie ryb. Zimą przerębla lód i pilnuje natlenienia zimochowów.
Pomocniczy robotnik w gospodarstwie rybackim – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie podstawowe lub zasadnicze zawodowe, mile widziane w zakresie rybactwa śródlądowego,
- dobra sprawność fizyczna i umiejętność pływania,
- umiejętność obsługi łodzi wiosłowej i prostego sprzętu połowowego (sieci, kasarki, sadze),
- umiejętność obsługi kosy spalinowej, kosiarki i pomp,
- prawo jazdy kat. B lub T – przy prowadzeniu ciągnika z przyczepą,
- gotowość do pracy w każdych warunkach atmosferycznych i w wydłużonym czasie w sezonie odłowów.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- robotnik stawowy,
- pracownik gospodarstwa stawowego,
- pomocnik rybaka stawowego,
- pracownik pstrągarni,
- robotnik rybacki.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy, z oceną zdolności do ciężkiej pracy fizycznej, pracy w wodzie i w niskiej temperaturze,
- badania uwzględniające obsługę ciągnika i maszyn rolniczych – jeśli pracownik je obsługuje,
- zalecane szczepienie przeciw tężcowi ze względu na częste zranienia w środowisku wodnym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż bezpiecznej pracy na wodzie, na łodziach i groblach, w tym na lodzie,
- szkolenie z postępowania z wapnem palonym i środkami do kąpieli leczniczych ryb,
- instruktaż obsługi kosy spalinowej, pomp i butli z tlenem,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy tonięciu i wychłodzeniu.
Środowisko pracy
Pomocniczy robotnik w gospodarstwie rybackim pracuje na otwartym terenie, na groblach, łodziach i w wodzie, często z dala od zabudowań i innych pracowników. Grunt na groblach jest grząski i śliski, brzegi strome, a woda w stawach spuszczanych pozostawia głębokie, muliste łowiska. Podczas odłowów pracuje w woderach w wodzie o temperaturze kilku stopni, przenosi skrzynie i kosze z rybami, a przy transporcie ryb obsługuje butle z tlenem. W pstrągarniach pracuje przy elektrycznych aeratorach i pompach. Na stanowisku wykorzystuje się:
- łodzie płaskodenne wiosłowe i z silnikiem zaburtowym;
- sieci, niewody, kasarki, sadze i skrzynie do ryb;
- karmniki, worki z paszą granulowaną i zbożem;
- ciągnik z przyczepą i rozsiewacz wapna;
- kosa spalinowa, kosiarka i pilarka do zakrzaczeń;
- pompy, aeratory elektryczne i butle z tlenem do natleniania;
- beczki i zbiorniki do transportu żywych ryb;
- wodery, odzież wodoodporna i kamizelki asekuracyjne.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- utonięcie przy pracy z łodzi, na stromych groblach, w łowiskach i na lodzie,
- poślizgnięcie i upadek na mokrych, grząskich groblach i pomostach,
- wychłodzenie organizmu przy pracy w zimnej wodzie, w deszczu i mrozie,
- ręczne przenoszenie worków z paszą, skrzyń i koszy z rybami,
- zranienie rąk płetwami, kolcami ryb, hakami i elementami sieci,
- porażenie prądem przy aeratorach i pompach elektrycznych pracujących w wodzie,
- hałas i drgania mechaniczne przy pracy kosą spalinową, pilarką i pompami,
- przygniecenie lub potrącenie przez ciągnik i przyczepę na groblach,
- pożar lub wybuch przy zanieczyszczeniu butli i armatury tlenowej olejem lub smarem.
Czynniki chemiczne:
- wapno palone (tlenek wapnia) – oparzenia chemiczne skóry i oczu,
- chlorek wapna i środki dezynfekcyjne do odkażania stawów i sprzętu,
- preparaty do kąpieli leczniczych ryb, w tym formalina (formaldehyd) i nadmanganian potasu,
- spaliny silników łodzi, pomp i kos spalinowych.
Czynniki biologiczne:
- włoskowiec różycy (Erysipelothrix rhusiopathiae) i prątki Mycobacterium marinum przenoszone przez skaleczenia od ryb,
- krętki Leptospira w wodzie zanieczyszczonej moczem gryzoni,
- laseczki tężca w mule i glebie,
- kleszcze przenoszące boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu oraz ukąszenia komarów.
Czynniki psychofizyczne:
- ciężka praca fizyczna dynamiczna i statyczna, zwłaszcza w sezonie odłowów,
- wydłużony czas pracy i praca od świtu w okresie odłowów,
- praca w pojedynkę na odległych stawach,
- pochylona pozycja ciała przy sortowaniu ryb i czyszczeniu krat,
- monotonia czynności przy karmieniu i koszeniu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pomocniczego robotnika w gospodarstwie rybackim.
Środki ochrony indywidualnej
- kamizelka asekuracyjna lub ratunkowa przy pracy z łodzi i w łowiskach – utonięcie;
- wodery i spodniobuty z podeszwą antypoślizgową – wychłodzenie w zimnej wodzie, poślizgnięcie;
- odzież wodoodporna i ocieplana, czapka i rękawice termiczne – wychłodzenie organizmu;
- rękawice rybackie odporne na przekłucie – zranienie płetwami, kolcami i hakami, bakterie od ryb;
- okulary szczelne, rękawice gumowe i półmaska z filtrem przy wapnowaniu i kąpielach leczniczych – wapno palone, chlorek wapna, formalina;
- ochronniki słuchu, osłona twarzy i spodnie ochronne przy pracy kosą i pilarką – hałas i drgania;
- repelenty i odzież z długim rękawem – kleszcze i komary.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- pomosty z poręczami i stopnie na skarpach grobli, koła ratunkowe i bosaki przy stawach – utonięcie, poślizgnięcie;
- utwardzone, poszerzone drogi na groblach i ograniczenie prędkości ciągnika – przygniecenie lub potrącenie przez ciągnik;
- aeratory i pompy zasilane przez wyłączniki różnicowoprądowe, przewody w osłonach – porażenie prądem;
- wózki, przenośniki i podnośniki do skrzyń z rybami – ręczne przenoszenie ciężarów;
- stół do sortowania ryb na odpowiedniej wysokości – pochylona pozycja ciała;
- armatura tlenowa wolna od tłuszczu, przechowywanie butli w klatce z dala od olejów – pożar lub wybuch butli z tlenem;
- rozsiewacz wapna z osłoną i dozowanie z kabiny ciągnika – wapno palone;
- kosy i pompy z układem antywibracyjnym i tłumikiem, wybór modeli elektrycznych – hałas, drgania, spaliny.
Środki organizacyjne
- zakaz samotnej pracy na łodzi i lodzie, praca w zespole lub stały kontakt telefoniczny – utonięcie, praca w pojedynkę;
- sprawdzanie grubości lodu i zakaz wchodzenia na lód cieńszy niż ustalony w instrukcji – utonięcie;
- ograniczenie czasu pracy w zimnej wodzie, przerwy w ogrzewanym pomieszczeniu i ciepłe napoje – wychłodzenie organizmu;
- normy ręcznego przenoszenia, praca w parach przy skrzyniach – ręczne przenoszenie, ciężka praca fizyczna;
- dezynfekcja i opatrywanie każdego skaleczenia, informowanie lekarza o pracy z rybami – bakterie od ryb, laseczki tężca, Leptospira;
- deratyzacja obiektów i mycie rąk przed posiłkami – krętki Leptospira;
- przechowywanie wapna i preparatów leczniczych w zamkniętym magazynie, dostęp do kart charakterystyki i płuczki do oczu – wapno palone, chlorek wapna, formalina;
- harmonogram odłowów z rotacją zadań i odpoczynkiem między dniami pracy – wydłużony czas pracy, monotonia;
- oglądanie ciała po pracy i usuwanie kleszczy – kleszcze.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pomocniczego robotnika w gospodarstwie rybackim.
- czynniki fizyczne – praca w wodzie i w niskiej temperaturze, mikroklimat zimny, hałas i drgania mechaniczne o działaniu miejscowym od kosy spalinowej, dźwiganie ciężarów;
- czynniki chemiczne – tlenek wapnia, chlorek wapna, formaldehyd, spaliny silników spalinowych;
- czynniki biologiczne – bakterie i krętki przenoszone przez wodę i ryby (Erysipelothrix, Mycobacterium marinum, Leptospira), laseczki tężca, kleszcze;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wodzie i lodzie z ryzykiem utonięcia, obsługa ciągnika i butli z tlenem, praca w pojedynkę, ciężka praca fizyczna.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).