Informator służby informacji powietrznej

Informator służby informacji powietrznej – kod 315402 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Informator służby informacji powietrznej pracuje w organie FIS instytucji zapewniającej służby żeglugi powietrznej i udziela informacji załogom statków powietrznych wykonujących loty w przestrzeni niekontrolowanej, głównie lotów VFR lotnictwa ogólnego. Przekazuje drogą radiową informacje o ruchu, pogodzie, aktywności stref, stanie lotnisk i ostrzeżenia NOTAM, przyjmuje plany lotów, uruchamia służbę alarmową, gdy statek powietrzny potrzebuje pomocy, i współpracuje z kontrolerami ruchu lotniczego oraz wojskiem.

Informator służby informacji powietrznej – wymagania w stosunku do pracownika

• świadectwo kwalifikacji lub licencja informatora FIS wydane zgodnie z przepisami prawa lotniczego,
• ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie, jeśli wymagają go przepisy dla danego uprawnienia,
• znajomość języka angielskiego na poziomie wymaganym w łączności lotniczej i frazeologii radiowej,
• znajomość przepisów ruchu lotniczego, struktury przestrzeni powietrznej, meteorologii i NOTAM,
• umiejętność obsługi systemów zobrazowania sytuacji ruchowej i radiostacji,
• odporność na stres, podzielność uwagi i gotowość do pracy zmianowej.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• informator FIS,
• informator sektora FIS,
• operator informacji powietrznej FIS,
• informator ośrodka informacji powietrznej,
• informator ruchu lotniczego w przestrzeni niekontrolowanej.

Badania

• wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
• okresowe badania lekarskie z oceną wzroku, w tym widzenia barw, i słuchu,
• badania lotniczo-lekarskie i orzeczenie lotniczo-lekarskie – jeżeli wymagają go przepisy dla posiadanego uprawnienia,
• kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
• badania do pracy w porze nocnej.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp dla pracowników administracyjno-biurowych – nie rzadziej niż co 6 lat,
• szkolenie wstępne i jednostkowe informatora FIS oraz okresowe szkolenia odświeżające,
• szkolenie z sytuacji nietypowych i awaryjnych, w tym uruchamiania służby alarmowej,
• szkolenie z zarządzania zmęczeniem i stresem po incydentach,
• szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Informator pracuje na stanowisku operacyjnym w sali operacyjnej ośrodka kontroli ruchu lotniczego lub w wydzielonym organie FIS, przy kilku monitorach z obrazem radarowym, mapami przestrzeni i systemami planów lotów, w zestawie słuchawkowym. W sezonie letnim w weekendy natężenie lotów VFR jest duże i informator prowadzi jednocześnie wiele korespondencji. Praca odbywa się w systemie zmianowym, całodobowo lub w godzinach działania organu, w klimatyzowanym, sztucznie oświetlonym pomieszczeniu, z obowiązkowymi przerwami regulowanymi przepisami. Błędna lub spóźniona informacja może mieć wpływ na bezpieczeństwo lotu. Na stanowisku wykorzystuje się:

• stanowisko operacyjne z systemem zobrazowania sytuacji ruchowej;
• radiostacje VHF, zestaw słuchawkowy i system łączności głosowej;
• systemy planów lotów, NOTAM i informacji meteorologicznej;
• mapy przestrzeni powietrznej i system zarządzania strefami;
• telefon i łącza z organami kontroli ruchu, wojskiem i służbami ratowniczymi;
• komputer z oprogramowaniem do dokumentacji zmiany.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• obciążenie narządu wzroku przy wielogodzinnej obserwacji monitorów,
• hałas i sygnały akustyczne w zestawie słuchawkowym, ryzyko urazu akustycznego,
• praca przy oświetleniu sztucznym i przyciemnionym w sali operacyjnej,
• mikroklimat klimatyzowany – suche powietrze, przeciągi,
• porażenie prądem elektrycznym od urządzeń stanowiska,
• potknięcie o przewody i upadek w ciemnej sali.

Czynniki psychofizyczne:

• stres i odpowiedzialność za przekazywane informacje wpływające na bezpieczeństwo lotów,
• duże obciążenie psychiczne przy prowadzeniu wielu korespondencji jednocześnie,
• praca zmianowa, w tym w porze nocnej i w dni wolne,
• praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
• długotrwała pozycja siedząca i obciążenie kręgosłupa szyjnego,
• stres po zdarzeniach lotniczych i akcjach poszukiwawczych.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku informatora służby informacji powietrznej.

Środki ochrony indywidualnej

• zestaw słuchawkowy z ogranicznikiem poziomu dźwięku i mikrofonem z redukcją szumów – hałas w słuchawkach;
• okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, jeśli zaleci je lekarz – obciążenie wzroku;
• odzież warstwowa dostosowana do klimatyzacji – mikroklimat.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• monitory o wysokiej rozdzielczości z regulacją jasności i ergonomiczne konsole – obciążenie wzroku, praca przy monitorze, oświetlenie sztuczne;
• fotele operatorskie z regulacją i podparciem lędźwiowym – pozycja siedząca;
• klimatyzacja z nawilżaniem i regulacją nawiewu – mikroklimat;
• prowadzenie przewodów w kanałach i oświetlenie ciągów komunikacyjnych – upadek;
• instalacja elektryczna z zabezpieczeniami różnicowoprądowymi i przeglądy urządzeń – porażenie prądem;
• systemy ostrzegania o konfliktach i naruszeniach stref – podzielność uwagi, stres i odpowiedzialność.

Środki organizacyjne

• grafik zmian z odpoczynkiem dobowym i ograniczeniem kolejnych nocy – praca zmianowa;
• obowiązkowe przerwy na stanowisku operacyjnym i rotacja – praca przy monitorze, podzielność uwagi, pozycja siedząca;
• dzielenie sektora i dodatkowa obsada w okresach dużego ruchu – podzielność uwagi, stres i odpowiedzialność;
• program wsparcia koleżeńskiego po incydentach (CISM) – stres pourazowy;
• instrukcje stanowiskowe i kontrola poziomu głośności w systemie łączności – hałas w słuchawkach.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla informatora służby informacji powietrznej.

• czynniki fizyczne – oświetlenie sztuczne, hałas w zestawie słuchawkowym;
• czynniki chemiczne – brak;
• czynniki biologiczne – brak;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, praca zmianowa, w tym w porze nocnej, wysokie obciążenie psychiczne i odpowiedzialność za bezpieczeństwo innych osób, wymagana sprawność wzroku i słuchu.

Podobne stanowiska

• kontroler ruchu lotniczego,
• dyspozytor lotniczy,
• nawigator,
• meteorolog,
• pracownik obsługi naziemnej lotniska.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).