Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu – kod 132204 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu kieruje ruchem kopalni podziemnej, odkrywkowej lub otworowej albo zakładu prowadzącego działalność regulowaną prawem geologicznym i górniczym. Odpowiada za prowadzenie robót zgodnie z planem ruchu, za bezpieczeństwo pracowników i przeciwdziałanie zagrożeniom naturalnym, wydaje regulaminy i polecenia, nadzoruje dozór ruchu, prowadzi kontrole w wyrobiskach i kieruje akcją ratowniczą do czasu przejęcia jej przez wyznaczoną osobę.
Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe górnicze lub inne wymagane dla tej funkcji przepisami prawa geologicznego i górniczego,
- kwalifikacje do wykonywania czynności kierownika ruchu zakładu górniczego lub zakładu stwierdzone przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego,
- wieloletnia praktyka w ruchu zakładu górniczego, w tym na stanowiskach dozoru,
- znajomość przepisów górniczych, planu ruchu i zagrożeń naturalnych występujących w zakładzie,
- umiejętność kierowania akcją ratowniczą i współpracy z okręgowym urzędem górniczym,
- odporność na stres, zdolność szybkiego podejmowania decyzji i zarządzania dużymi zespołami.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- kierownik ruchu zakładu górniczego (KRZG),
- kierownik ruchu kopalni,
- kierownik ruchu zakładu wydobywczego,
- kierownik ruchu zakładu górniczego odkrywkowego,
- kierownik ruchu kopalni otworowej.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie oraz psychologiczne w zakresie wymaganym dla osób kierujących ruchem zakładu górniczego,
- badania do pracy pod ziemią lub w zakładzie odkrywkowym, zależnie od rodzaju zakładu,
- badanie słuchu (audiometria) i ocena układu oddechowego, w tym zdjęcie RTG klatki piersiowej przy narażeniu na pył,
- ocena wydolności fizycznej przy zjazdach do wyrobisk w gorącym mikroklimacie,
- ocena narządu wzroku przy pracy z monitorem ekranowym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracodawców i osób kierujących pracownikami nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenia i doskonalenie zawodowe osób kierownictwa i dozoru ruchu wynikające z przepisów górniczych,
- szkolenie z zakresu zagrożeń naturalnych zakładu (metanowe, pyłowe, tąpaniami, pożarowe, wodne) lub zagrożeń odkrywkowych,
- szkolenie z kierowania akcją ratowniczą i planu ratownictwa zakładu,
- szkolenie z posługiwania się aparatami ucieczkowymi i środkami łączności dołowej,
- szkolenie ppoż. i z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Kierownik ruchu dzieli czas między biuro dyrekcji zakładu, dyspozytornię oraz wyrobiska podziemne lub wyrobisko odkrywkowe, w których prowadzi kontrole stanu bezpieczeństwa. Podczas zjazdów pod ziemię przebywa w wyrobiskach z metanem, pyłem węglowym, wysoką temperaturą i wilgotnością, przemieszcza się klatką szybową, kolejką podwieszaną i pieszo po nierównym spągu. W kopalni odkrywkowej porusza się w rejonie pracy koparek, przenośników i wozideł, przy skarpach i krawędziach wyrobiska. W biurze analizuje dokumentację i dane systemów monitorowania, prowadzi narady i odpowiada przed organami nadzoru górniczego. Pozostaje w stałej gotowości do kierowania akcją ratowniczą, także w nocy i w dni wolne. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer, systemy dyspozytorskie i systemy monitorowania gazów, wentylacji i aktywności sejsmicznej;
- lampa nahełmna, aparat ucieczkowy i metanomierz lub multidetektor gazów;
- klatki szybowe, kolejki podwieszane i pojazdy służbowe;
- środki łączności dołowej i telefon;
- dokumentacja planu ruchu, mapy górnicze i plan ratownictwa.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wybuch metanu lub pyłu węglowego w wyrobiskach podziemnych,
- tąpnięcia, obwały skał i osuwiska skarp,
- pożar podziemny lub pożar maszyn,
- mikroklimat gorący w wyrobiskach,
- hałas maszyn górniczych i wentylatorów,
- potknięcie lub upadek przy poruszaniu się po wyrobiskach i terenie zakładu,
- uderzenie przez środki transportu i maszyny w wyrobiskach i na odkrywce,
- praca przy monitorze ekranowym,
- wypadek drogowy podczas przejazdów służbowych.
Czynniki chemiczne:
- metan i niedobór tlenu w atmosferze kopalnianej,
- tlenek węgla i dwutlenek węgla, w tym przy pożarach i po robotach strzałowych,
- pył węgla kamiennego i pył zawierający krzemionkę krystaliczną,
- spaliny silników Diesla.
Czynniki psychofizyczne:
- bardzo wysoka odpowiedzialność za życie i zdrowie pracowników oraz odpowiedzialność karna i służbowa,
- stres przy kierowaniu akcją ratowniczą i w sytuacjach zagrożenia,
- nienormowany czas pracy i stała dyspozycyjność,
- duże obciążenie psychiczne decyzjami i kontaktami z organami nadzoru,
- praca w porze nocnej w sytuacjach awaryjnych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kierownika ruchu zakładu górniczego lub zakładu.
Środki ochrony indywidualnej
- aparat ucieczkowy – tlenek węgla, dwutlenek węgla, niedobór tlenu, pożar;
- multidetektor gazów lub metanomierz osobisty – metan, tlenek węgla, wybuch metanu;
- hełm górniczy z lampą nahełmną – obwały skał, uderzenie, poruszanie się w ciemnych wyrobiskach;
- odzież i buty górnicze z podnoskiem i podeszwą przeciwpoślizgową – potknięcie, upadek;
- odzież o intensywnej widzialności na odkrywce – uderzenie przez wozidła i maszyny;
- półmaska przeciwpyłowa – pył węgla kamiennego i krzemionka krystaliczna, spaliny;
- ochronniki słuchu – hałas maszyn górniczych i wentylatorów.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- system wentylacji kopalni, metanometria automatyczna i odmetanowanie – metan, wybuch metanu;
- strefowanie pyłowe, zapory przeciwwybuchowe i zraszanie – wybuch pyłu, pył węgla kamiennego;
- system monitorowania sejsmicznego i obudowa wyrobisk, zabezpieczenie skarp – tąpnięcia, obwały, osuwiska;
- instalacje przeciwpożarowe, czujniki tlenku węgla i komory schronowe – pożar, tlenek węgla;
- klimatyzacja wyrobisk i chłodzenie powietrza – mikroklimat gorący;
- systemy łączności, lokalizacji i alarmowania pracowników – szybka ewakuacja przy zagrożeniach;
- oddzielenie dróg pieszych od transportu i sygnalizacja – uderzenie przez środki transportu;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe – praca przy monitorze ekranowym.
Środki organizacyjne
- plan ruchu, plan ratownictwa i regularne ćwiczenia z użycia aparatów ucieczkowych – wszystkie zagrożenia naturalne, gazy kopalniane;
- podział obowiązków i delegowanie zadań na zastępców i dozór ruchu – obciążenie decyzjami, nienormowany czas pracy;
- system dyżurów i zasady zastępstw – stała dyspozycyjność, praca nocna;
- wsparcie psychologiczne i debriefing po zdarzeniach – stres przy akcji ratowniczej;
- konsultacje z działami tąpań, wentylacji i geologii przed decyzjami – odpowiedzialność za życie pracowników;
- zjazdy kontrolne w asyście osób dozoru i według ustalonej trasy – potknięcie, upadek, uderzenie;
- pomiary hałasu i zapylenia oraz ewidencja czasu przebywania w warunkach szkodliwych – hałas, pył, mikroklimat gorący;
- korzystanie z kierowcy lub planowanie przejazdów z przerwami – wypadek drogowy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kierownika ruchu zakładu górniczego lub zakładu.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący, praca pod ziemią, praca przy monitorze ekranowym;
- czynniki chemiczne – metan, tlenek węgla, dwutlenek węgla, pył węgla kamiennego, pył zawierający krzemionkę krystaliczną, spaliny silników Diesla;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w ruchu zakładu górniczego, zagrożenia naturalne (metanowe, pyłowe, tąpaniami, pożarowe), kierowanie akcją ratowniczą, praca w porze nocnej, kierowanie pojazdem służbowym, duże obciążenie psychiczne.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).