Technik nawigator morski – kod 315214 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik nawigator morski prowadzi wachtę nawigacyjną na mostku statku morskiego: planuje i kontroluje trasę, obsługuje radar i system ARPA, mapy elektroniczne ECDIS, AIS i urządzenia GMDSS, prowadzi nasłuch radiowy. Nadzoruje operacje ładunkowe i cumownicze, kontroluje mocowanie ładunku i uczestniczy w alarmach ćwiczebnych oraz akcjach ratunkowych.
Technik nawigator morski – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne, kierunek nawigacja lub technik nawigator morski,
- dyplom lub świadectwo w żegludze morskiej wydane przez administrację morską wraz z wymaganą praktyką pływania,
- przeszkolenia w zakresie bezpieczeństwa zgodne z Konwencją STCW, w tym indywidualne techniki ratunkowe i ochrona przeciwpożarowa,
- świadectwo operatora GMDSS i umiejętność obsługi radiostacji,
- znajomość przepisów o zapobieganiu zderzeniom na morzu oraz zasad prowadzenia wachty,
- świadectwo zdrowia marynarza i brak przeciwwskazań do pracy na morzu oraz do rozróżniania barw.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- nawigator morski,
- oficer wachtowy,
- oficer wachtowy na mostku,
- młodszy oficer nawigacyjny,
- asystent nawigatora.
Badania
- badania lekarskie marynarzy przeprowadzane przez uprawnionego lekarza i świadectwo zdrowia marynarza,
- okresowe badania lekarskie w terminach wynikających ze świadectwa zdrowia, nie dłuższych niż dwa lata,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie wzroku z oceną ostrości widzenia i rozróżniania barw oraz badanie słuchu,
- ocena zdolności do pracy w porze nocnej i w systemie wachtowym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- przeszkolenia STCW: indywidualne techniki ratunkowe, ochrona przeciwpożarowa, pierwsza pomoc i bezpieczeństwo własne,
- szkolenie z obsługi radaru, ARPA i ECDIS oraz z zarządzania zasobami mostka,
- szkolenie z ochrony statku i portu zgodnie z kodeksem ISPS,
- szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych na statku, w tym wejścia do ładowni i zbiorników,
- familiaryzacja na statku i ćwiczenia alarmowe prowadzone na pokładzie.
Środowisko pracy
Mostek nawigacyjny to pomieszczenie z konsolami, monitorami i oknami, w którym wachta trwa cztery lub sześć godzin w cyklu dobowym, także w nocy. Statek przez cały czas kołysze się i drga, a w sztormie poruszanie się po pokładach wymaga trzymania się uchwytów. Prace pokładowe – cumowanie, obsługa luków, kontrola mocowania ładunku – odbywają się na śliskich, zalewanych wodą powierzchniach, przy linach pod dużym naprężeniem. Na statku występują strefy o wysokim poziomie hałasu, ładownie i zbiorniki o atmosferze zubożonej w tlen, a kontrakty trwają od kilku tygodni do kilku miesięcy bez możliwości powrotu do domu. Na stanowisku wykorzystuje się:
- radar z systemem ARPA, mapa elektroniczna ECDIS i odbiorniki satelitarne;
- system AIS, echosonda, log, żyrokompas i autopilot;
- radiostacja GMDSS, radiotelefony VHF i urządzenia alarmowe;
- sekstant, mapy papierowe i wydawnictwa nawigacyjne;
- urządzenia cumownicze: windy, liny, szpringi i kabłąki;
- środki ratunkowe: pasy, tratwy, łodzie i aparaty oddechowe;
- detektory gazów i mierniki tlenu do wejść w przestrzenie zamknięte.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek, uderzenie i uraz kręgosłupa przy kołysaniu statku i przejściu po pokładach,
- wypadnięcie za burtę przy pracach pokładowych i wchodzeniu po trapie,
- uderzenie zerwaną liną lub pochwycenie przez linę w strefie niebezpiecznej przy cumowaniu,
- upadek z drabin, pokładów wyższych i przy wejściu do ładowni,
- hałas i drgania mechaniczne o działaniu ogólnym od maszyn głównych i urządzeń pokładowych,
- praca na pokładzie w sztormie, mrozie, upale i przy dużym nasłonecznieniu na wodzie,
- niedobór tlenu i gazy toksyczne w ładowniach, koferdamach i zbiornikach,
- pożar w siłowni, ładowni lub w pomieszczeniach mieszkalnych,
- przygniecenie przez przemieszczony ładunek, pokrywy luków i urządzenia przeładunkowe.
Czynniki chemiczne:
- opary ładunków chemicznych, paliw i gazów przy przewozie w zbiornikach i kontenerach,
- paliwo ciężkie, olej napędowy i oleje smarowe przy bunkrowaniu i pracach pokładowych,
- farby okrętowe, podkłady i rozpuszczalniki przy konserwacji pokładu i nadbudówki,
- gazy fumigacyjne stosowane w ładowniach zbożowych, w tym fosforowodór.
Czynniki psychofizyczne:
- system wachtowy z pracą w porze nocnej i zaburzeniem rytmu dobowego,
- izolacja od rodziny i przebywanie na statku przez wiele tygodni bez zmiany otoczenia,
- odpowiedzialność za bezpieczeństwo statku, załogi i ładunku podczas samodzielnej wachty,
- monotonia długiej wachty przy wymaganej stałej czujności i obserwacji,
- praca w wielonarodowej załodze i bariera językowa w sytuacjach awaryjnych,
- praca przy monitorach radaru i ECDIS oraz przy dokumentacji nawigacyjnej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika nawigatora morskiego.
Środki ochrony indywidualnej
- kamizelka roboczo-ratunkowa i pas bezpieczeństwa przy pracach na pokładzie i przy burcie – upadek do wody;
- kask ochronny, obuwie bezpieczne z podeszwą antypoślizgową i rękawice robocze – upadek i uraz przy kołysaniu statku, przygniecenie ładunkiem, zerwanie liny cumowniczej;
- szelki bezpieczeństwa z linką przy pracy na wysokości i wejściach do ładowni – upadek z wysokości;
- ochronniki słuchu w siłowni i przy urządzeniach pokładowych – hałas i drgania;
- odzież sztormowa, ciepłochronna oraz okulary i krem z filtrem na otwartym pokładzie – zmienne warunki atmosferyczne;
- aparat oddechowy izolujący i detektor gazów przy wejściu do przestrzeni zamkniętej – niedobór tlenu w przestrzeniach zamkniętych, opary ładunków, gazy fumigacyjne;
- rękawice i maska z pochłaniaczem przy pracach malarskich i bunkrowaniu – farby i rozpuszczalniki, paliwa i oleje.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- balustrady, liny bezpieczeństwa, siatki i oznakowanie stref niebezpiecznych przy burtach – upadek do wody, upadek z wysokości;
- oznakowanie strefy zagrożenia zerwania liny i stosowanie lin o kontrolowanym stanie technicznym – zerwanie liny cumowniczej;
- powierzchnie przeciwpoślizgowe, uchwyty i poręcze na pokładach i w zejściówkach – upadek i uraz przy kołysaniu statku;
- stały system wykrywania i gaszenia pożaru, drogi ewakuacyjne i hydranty – pożar na statku;
- wentylacja przestrzeni zamkniętych, pomiar atmosfery i stacjonarne detektory gazów – niedobór tlenu w przestrzeniach zamkniętych, opary ładunków, gazy fumigacyjne;
- izolacja akustyczna mostka i kabin oraz amortyzacja urządzeń – hałas i drgania;
- systemy mocowania ładunku i kontrola zamknięcia pokryw lukowych – przygniecenie ładunkiem;
- zamknięte systemy bunkrowania z tacami przeciwwyciekowymi – paliwa i oleje;
- ergonomiczne konsole mostka z regulacją jasności monitorów – praca przy monitorze, monotonia wachty i czujność.
Środki organizacyjne
- zezwolenie na wejście do przestrzeni zamkniętej z pomiarem atmosfery i asekuracją – niedobór tlenu w przestrzeniach zamkniętych, gazy fumigacyjne;
- grafik wacht zgodny z Konwencją STCW i Konwencją o pracy na morzu oraz obowiązkowy odpoczynek – system wachtowy i praca nocna, monotonia wachty i czujność;
- zasada obecności dodatkowego obserwatora na wachcie nocnej i w ograniczonej widzialności – odpowiedzialność za bezpieczeństwo statku, monotonia wachty i czujność;
- ćwiczenia alarmowe, procedury awaryjne i jednolity język roboczy na statku – pożar na statku, praca w wielonarodowej załodze;
- odprawa przed operacjami cumowniczymi i przeładunkowymi z podziałem zadań – zerwanie liny cumowniczej, przygniecenie ładunkiem;
- wstrzymywanie prac pokładowych przy złych warunkach pogodowych – zmienne warunki atmosferyczne, upadek do wody;
- dostęp do łączności z rodziną, opieka psychologiczna i planowanie długości kontraktu – izolacja i długie kontrakty;
- karty charakterystyki ładunków i farb oraz instrukcje bezpiecznego przewozu – opary ładunków, farby i rozpuszczalniki, paliwa i oleje.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika nawigatora morskiego.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, zmienne warunki atmosferyczne i promieniowanie słoneczne, kołysanie statku, praca na wysokości powyżej 3 m;
- czynniki chemiczne – opary paliw i ładunków chemicznych, paliwo ciężkie i oleje smarowe, farby okrętowe i rozpuszczalniki, fosforowodór z fumigacji;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na statku morskim, praca w systemie wachtowym i w porze nocnej, praca w przestrzeniach zamkniętych o atmosferze niebezpiecznej, praca nad wodą z ryzykiem upadku do wody, praca na stanowisku wymagającym dobrego wzroku i rozróżniania barw, praca w izolacji od lądu.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).