Inżynier budownictwa – budowle i drogi wodne

Inżynier budownictwa – budowle i drogi wodne – kod 214201 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Inżynier budownictwa w specjalności budowle i drogi wodne projektuje i nadzoruje obiekty hydrotechniczne – jazy, śluzy, zapory, wały przeciwpowodziowe, nabrzeża, ostrogi i przepompownie. Prowadzi przeglądy stanu technicznego, ocenia stateczność i filtrację, nadzoruje roboty w wodzie i przy brzegu oraz prowadzi dokumentację budowy.

Inżynier budownictwa – budowle i drogi wodne – wymagania w stosunku do pracownika

• wykształcenie wyższe budowlane ze specjalnością hydrotechniczną lub inżynierii środowiska,
• uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności, tam gdzie wymagają tego przepisy lub zakres obowiązków,
• znajomość zasad projektowania i oceny budowli hydrotechnicznych oraz ich stanu technicznego,
• umiejętność czytania dokumentacji geotechnicznej i wyników badań podłoża,
• brak przeciwwskazań do pracy nad wodą i z jednostek pływających oraz umiejętność pływania,
• prawo jazdy kategorii B i gotowość do pracy w terenie, w tym przy stanach powodziowych.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• inżynier hydrotechnik,
• kierownik robót hydrotechnicznych,
• projektant budowli wodnych,
• specjalista do spraw obiektów hydrotechnicznych,
• inspektor obiektów hydrotechnicznych.

Badania

• wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
• okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
• kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
• ocena zdolności do pracy nad wodą, z pomostów i z jednostek pływających,
• badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy przeglądach konstrukcji i śluz.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
• instruktaż pracy nad wodą, z łodzi i na pomostach oraz użycia sprzętu ratunkowego,
• szkolenie z pracy na wysokości i w wykopach głębokich oraz przy ściankach szczelnych,
• szkolenie z zasad nadzoru nad pracami nurkowymi, jeżeli obejmuje je zakres obowiązków,
• szkolenie z postępowania w czasie stanów alarmowych i akcji przeciwpowodziowej,
• szkolenie z pierwszej pomocy, w tym postępowania przy podtopieniu i hipotermii.

Środowisko pracy

Praca dzieli się między biuro projektowe lub budowę a obiekty hydrotechniczne w terenie. Inżynier wchodzi na korony zapór i wałów, do komór śluz, na jazy i pomosty, schodzi do galerii kontrolnych i studni obserwacyjnych, przemieszcza się łodzią przy nabrzeżach i ostrogach. Place budowy obejmują głębokie wykopy w gruncie nawodnionym, ścianki szczelne wbijane kafarami, pompowanie wody, roboty z udziałem dźwigów, barek i sprzętu pływającego. Teren jest śliski i nierówny, a przy stanach powodziowych praca przenosi się na wały, do pracy ciągłej, nocą, w deszczu i chłodzie. Pozostały czas zajmują obliczenia, dokumentacja, narady i uzgodnienia przy komputerze. Na stanowisku wykorzystuje się:

• łodzie i pontony robocze, kamizelki ratunkowe, koła i rzutki;
• kafary, wibromłoty, ścianki szczelne i pompy odwodnieniowe na placu budowy;
• piezometry, repery, niwelator, tachimetr i odbiornik GNSS;
• echosondy i sprzęt do pomiarów głębokości oraz badań dna;
• dokumentacja projektowa, dzienniki budowy i instrukcje gospodarowania wodą;
• odzież robocza, hełm, obuwie ochronne, szelki bezpieczeństwa i odzież przeciwdeszczowa;
• samochód terenowy do dojazdów na obiekty wzdłuż rzek i kanałów.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• wpadnięcie do wody i utonięcie na koronie jazu, pomoście, nabrzeżu i z łodzi,
• poślizgnięcie i upadek na mokrych, zamulonych i oblodzonych konstrukcjach,
• upadek z wysokości do komory śluzy, do wykopu lub z konstrukcji zapory,
• osunięcie ścian głębokiego wykopu w gruncie nawodnionym i zalanie wykopu,
• przygniecenie przez sprzęt budowlany, dźwig, barkę lub pochwycenie przez liny,
• hałas i drgania od kafarów, wibromłotów, pomp i sprężarek,
• wychłodzenie i hipotermia przy pracy nad wodą, w deszczu i podczas akcji przeciwpowodziowej,
• ograniczona przestrzeń, wilgoć i słaba wentylacja w galeriach kontrolnych oraz studniach.

Czynniki chemiczne:

• ditlenek węgla, metan i siarkowodór oraz atmosfera uboga w tlen w galeriach, studniach i komorach,
• zaprawy, beton i domieszki o działaniu żrącym przy nadzorze betonowania i iniekcji,
• paliwa, oleje hydrauliczne i smary ze sprzętu budowlanego oraz pomp,
• środki iniekcyjne i uszczelniające – żywice poliuretanowe i szkło wodne.

Czynniki biologiczne:

• leptospiry w wodzie i mocz gryzoni na wałach, w galeriach i przy nabrzeżach,
• czynniki chorobotwórcze w wodzie rzecznej zanieczyszczonej ściekami oraz w osadach dennych,
• kleszcze w roślinności wałów, skarp i pasów przybrzeżnych.

Czynniki psychofizyczne:

• odpowiedzialność za bezpieczeństwo budowli, której awaria zagraża ludziom i mieniu,
• praca ciągła i w porze nocnej podczas stanów alarmowych oraz akcji przeciwpowodziowej,
• presja terminów robót uzależnionych od stanów wody i pozwoleń wodnoprawnych,
• samodzielne przeglądy obiektów rozproszonych wzdłuż rzek i kanałów,
• praca przy monitorze ekranowym przy obliczeniach i dokumentacji.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku inżyniera budownictwa w zakresie budowli i dróg wodnych.

Środki ochrony indywidualnej

• kamizelka ratunkowa lub asekuracyjna przy pracy nad wodą i z łodzi – utoniecie;
• szelki bezpieczeństwa z amortyzatorem i hełm z paskiem podbródkowym – upadek z wysokosci, maszyny i sprzet plywajacy;
• obuwie ochronne o podeszwie przeciwpoślizgowej i raki na oblodzone konstrukcje – poslizgniecie;
• odzież ciepła, przeciwdeszczowa i wiatroszczelna – wychlodzenie;
• osobisty detektor gazów i latarka przy wejściach do galerii oraz studni – gazy w galeriach, praca w galeriach;
• rękawice i gogle chemoodporne przy betonowaniu oraz iniekcji – zaprawy i beton, srodki iniekcyjne, paliwa i oleje;
• ochronniki słuchu przy kafarach i wibromłotach – halas i drgania;
• odzież z długim rękawem i repelenty na przeglądy wałów – kleszcze, leptospiroza.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• balustrady, poręcze i siatki na koronach jazów, pomostach i wokół komór śluz – utoniecie, upadek z wysokosci;
• koła ratunkowe, rzutki i drabinki wyjściowe rozmieszczone na obiekcie – utoniecie;
• obudowa i rozparcie wykopów, igłofiltry oraz pompy odwodnieniowe z rezerwą – osuniecie wykopu;
• wentylacja wymuszona i oświetlenie o obniżonym napięciu w galeriach oraz studniach – praca w galeriach, gazy w galeriach;
• wyznaczone strefy pracy maszyn, sygnalizacja i zakaz przebywania pod ładunkiem – maszyny i sprzet plywajacy;
• nawierzchnie przeciwpoślizgowe, odladzanie i oczyszczanie przejść technologicznych – poslizgniecie;
• system monitoringu piezometrycznego i ostrzegania o stanach wody – odpowiedzialnosc za bezpieczenstwo, praca podczas powodzi;
• ergonomiczne stanowisko komputerowe w biurze budowy – praca przy monitorze.

Środki organizacyjne

• zakaz pracy nad wodą i wchodzenia do galerii w pojedynkę oraz system meldowania – utoniecie, praca w pojedynke, praca w galeriach;
• pozwolenie na pracę w przestrzeni zamkniętej z pomiarem atmosfery i asekuracją – gazy w galeriach, praca w galeriach;
• plan pracy przy robotach w wodzie uzgodniony z zarządcą wód i prognozą hydrologiczną – presja terminow, osuniecie wykopu;
• procedury akcji przeciwpowodziowej z grafikiem zmian i obowiązkowym odpoczynkiem – praca podczas powodzi, wychlodzenie;
• nadzór nad pracami nurkowymi wyłącznie przez uprawnioną służbę i z planem bezpieczeństwa – maszyny i sprzet plywajacy, utoniecie;
• szczepienie przeciw tężcowi, higiena rąk i kontrola ciała po pracy na wałach – leptospiroza, woda zanieczyszczona, kleszcze;
• pomiary hałasu i drgań na placu budowy oraz rotacja przy pracach udarowych – halas i drgania;
• weryfikacja ocen stanu technicznego przez drugiego uprawnionego inżyniera – odpowiedzialnosc za bezpieczenstwo;
• przerwy w pracy przy monitorze i karty charakterystyki środków iniekcyjnych na budowie – praca przy monitorze, srodki iniekcyjne, zaprawy i beton.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla inżyniera budownictwa w zakresie budowli i dróg wodnych.

• czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne, praca w wilgoci i niskich temperaturach, kontakt z wodą;
• czynniki chemiczne – ditlenek węgla, metan i siarkowodór w galeriach i studniach, atmosfera uboga w tlen, zaprawy i beton, żywice poliuretanowe, szkło wodne, paliwa i oleje hydrauliczne;
• czynniki biologiczne – leptospiry, czynniki chorobotwórcze w wodzie rzecznej i osadach dennych, kleszcze;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca nad wodą i z jednostek pływających, praca na wysokości powyżej 3 m, praca w przestrzeniach zamkniętych (galerie, studnie, komory śluz), praca w wykopach, praca w porze nocnej podczas akcji przeciwpowodziowej, kierowanie samochodem służbowym, praca przy monitorze ekranowym.

Podobne stanowiska

• monter budownictwa wodnego,
• inżynier budownictwa,
• inżynier budowy mostów,
• kierownik budowy,
• inspektor nadzoru budowlanego,
• inżynier geolog – geologia górnicza i poszukiwawcza,
• inżynier systemów bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).