Specjalista ochrony informacji niejawnych

Specjalista ochrony informacji niejawnych – kod 242110 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Specjalista ochrony informacji niejawnych organizuje i nadzoruje ochronę dokumentów oznaczonych klauzulami „zastrzeżone”, „poufne”, „tajne” i „ściśle tajne” w urzędzie, jednostce wojskowej, spółce zbrojeniowej lub u przedsiębiorcy realizującego umowy niejawne. Prowadzi postępowania sprawdzające, nadzoruje kancelarię niejawną, opracowuje plany ochrony i dokumentację bezpieczeństwa systemów teleinformatycznych oraz szkoli pracowników.

Specjalista ochrony informacji niejawnych – wymagania w stosunku do pracownika

• wykształcenie wyższe, najczęściej z zakresu administracji, prawa, bezpieczeństwa narodowego lub bezpieczeństwa wewnętrznego,
• obywatelstwo polskie oraz poświadczenie bezpieczeństwa odpowiednie do klauzuli informacji, do których pracownik ma dostęp,
• zaświadczenie o odbyciu szkolenia w zakresie ochrony informacji niejawnych przeprowadzonego przez ABW lub SKW – w przypadku pełnienia funkcji pełnomocnika lub jego zastępcy,
• znajomość ustawy o ochronie informacji niejawnych oraz przepisów wykonawczych dotyczących kancelarii niejawnych, środków bezpieczeństwa fizycznego i systemów teleinformatycznych,
• umiejętność prowadzenia postępowań sprawdzających i dokumentacji z nimi związanej,
• dyskrecja, nienaganna postawa etyczna i odporność na presję,
• umiejętność analizy ryzyka i opracowywania planów ochrony oraz procedur awaryjnych.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• pełnomocnik do spraw ochrony informacji niejawnych,
• zastępca pełnomocnika do spraw ochrony informacji niejawnych,
• kierownik kancelarii niejawnej,
• specjalista pionu ochrony informacji niejawnych,
• specjalista ds. bezpieczeństwa informacji.

Badania

• wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
• badanie okulistyczne w związku z pracą przy monitorze ekranowym – zwrot kosztów okularów korygujących wzrok, jeżeli lekarz stwierdzi taką potrzebę,
• badania dodatkowe według wskazań lekarza medycyny pracy, np. przy częstych wyjazdach służbowych samochodem.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp dla pracowników administracyjno-biurowych – nie rzadziej niż co 6 lat,
• szkolenie w zakresie ochrony informacji niejawnych – nie rzadziej niż raz na 5 lat, zgodnie z ustawą o ochronie informacji niejawnych,
• szkolenie z obsługi systemów kontroli dostępu, systemów alarmowych i urządzeń do niszczenia dokumentów,
• szkolenie z procedur postępowania w razie naruszenia przepisów o ochronie informacji niejawnych, ewakuacji i zagrożenia terrorystycznego,
• szkolenie z pierwszej pomocy i ochrony przeciwpożarowej.

Środowisko pracy

Specjalista pracuje w wydzielonym pomieszczeniu biurowym lub w strefie ochronnej, często bez okien lub z oknami zabezpieczonymi kratami i foliami, przy sztucznym oświetleniu i klimatyzacji. Większość czasu spędza przy komputerze, w tym przy stanowiskach systemu teleinformatycznego niepodłączonych do internetu. Prowadzi kontrole w komórkach organizacyjnych, archiwach i serwerowniach, przenosi akta i segregatory, uczestniczy w niszczeniu dokumentów. Odpowiada za reagowanie na incydenty bezpieczeństwa, także poza standardowymi godzinami pracy. Na stanowisku wykorzystuje się:

• komputer stacjonarny i stanowisko akredytowanego systemu teleinformatycznego z monitorem ekranowym;
• szafy metalowe i sejfy klasy odporności na włamanie z zamkami szyfrowymi;
• niszczarki dokumentów o podwyższonym poziomie bezpieczeństwa i urządzenia do niszczenia nośników danych;
• system kontroli dostępu, telewizja dozorowa i system sygnalizacji włamania;
• drukarki i kopiarki laserowe w strefie ochronnej;
• dzienniki ewidencyjne, rejestry i teczki postępowań sprawdzających.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• obciążenie narządu wzroku przy pracy z monitorem ekranowym,
• niewłaściwe oświetlenie w pomieszczeniach bez dostępu światła dziennego,
• niekorzystny mikroklimat w zamkniętych pomieszczeniach strefy ochronnej,
• porażenie prądem elektrycznym przy uszkodzonych urządzeniach biurowych,
• potknięcie, poślizgnięcie i upadek na tym samym poziomie, także na schodach i w archiwach,
• uderzenie o drzwi szaf, sejfów i otwarte szuflady,
• przytrzaśnięcie dłoni drzwiami sejfu lub ciężkiej szafy metalowej,
• pochwycenie włosów, krawata lub odzieży przez mechanizm niszczarki.

Czynniki chemiczne:

• pył tonera i ozon emitowany przez drukarki i kopiarki laserowe,
• pył papierowy podczas niszczenia i porządkowania dokumentacji archiwalnej.

Czynniki psychofizyczne:

• obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego wskutek długotrwałej pozycji siedzącej,
• stres związany z odpowiedzialnością karną i dyscyplinarną za ochronę informacji,
• presja czasu przy incydentach bezpieczeństwa i kontrolach ABW lub SKW,
• obciążenie psychiczne przy prowadzeniu postępowań sprawdzających i przekazywaniu decyzji odmownych,
• ograniczony kontakt z innymi pracownikami w wydzielonej strefie,
• ręczne przenoszenie akt i kartonów z dokumentacją.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku specjalisty ochrony informacji niejawnych.

Środki ochrony indywidualnej

• okulary korygujące wzrok do pracy przy monitorze (jeśli zalecone przez lekarza) – obciążenie narządu wzroku;
• obuwie robocze z antypoślizgową podeszwą w archiwach – potknięcie, poślizgnięcie i upadek;
• rękawice ochronne przy porządkowaniu i przenoszeniu akt – pył papierowy, przytrzaśnięcie dłoni;
• półmaska filtrująca przy porządkowaniu długo przechowywanych akt – pył papierowy.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• ergonomiczne stanowisko pracy z regulowanym krzesłem, podnóżkiem i monitorem ustawionym na wysokości oczu – długotrwała pozycja siedząca, obciążenie narządu wzroku;
• oświetlenie ogólne i miejscowe o odpowiednim natężeniu bez olśnienia – niewłaściwe oświetlenie, obciążenie narządu wzroku;
• wentylacja mechaniczna i klimatyzacja strefy ochronnej – niekorzystny mikroklimat;
• lokalizacja drukarek i kopiarek w osobnym, wentylowanym pomieszczeniu – pył tonera, ozon;
• niszczarki z czujnikiem i automatycznym zatrzymaniem oraz osłoną szczeliny – pochwycenie odzieży;
• sprawna instalacja elektryczna z wyłącznikami różnicowoprądowymi i okresowe pomiary – porażenie prądem;
• wózki do przewożenia akt i drabinki z blokadą w archiwum – przenoszenie akt, upadek;
• zabezpieczenie szaf przed przewróceniem i domykacze drzwi sejfów – przytrzaśnięcie dłoni, uderzenie.

Środki organizacyjne

• przerwy co najmniej 5 minut po każdej godzinie pracy przy monitorze – obciążenie narządu wzroku, długotrwała pozycja siedząca;
• jasny podział kompetencji i pisemne procedury ochrony informacji zatwierdzone przez kierownika jednostki – stres związany z odpowiedzialnością;
• plan postępowania na wypadek incydentu i zastępstwa w pionie ochrony – presja czasu;
• utrzymywanie porządku w ciągach komunikacyjnych i archiwach – potknięcie, uderzenie o szuflady;
• dzielenie ładunków na mniejsze partie i korzystanie z wózków – ręczne przenoszenie akt;
• regularne spotkania zespołu i możliwość konsultacji z przełożonym – ograniczony kontakt z innymi pracownikami, obciążenie psychiczne;
• zakaz noszenia luźnych elementów odzieży przy obsłudze niszczarki – pochwycenie przez mechanizm niszczarki.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla specjalisty ochrony informacji niejawnych.

• czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, oświetlenie sztuczne, mikroklimat pomieszczeń klimatyzowanych;
• czynniki chemiczne – pył tonera, ozon (w przypadku stałej pracy w pobliżu urządzeń drukujących);
• czynniki biologiczne – brak;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – obciążenie psychiczne związane z odpowiedzialnością za ochronę informacji niejawnych, długotrwała pozycja siedząca, ręczne przenoszenie dokumentacji, kierowanie pojazdem służbowym (jeśli dotyczy).

Podobne stanowiska

• specjalista ds. cyberbezpieczeństwa,
• audytor wewnętrzny,
• archiwista,
• administrator sieci,
• pracownik biurowy.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).