Operator urządzeń znakujących – kod 818304 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator urządzeń znakujących obsługuje drukarki atramentowe ciągłego druku (CIJ), drukarki termotransferowe, aplikatory etykiet i znakowarki laserowe na liniach produkcyjnych i pakujących. Nanosi daty ważności, numery partii, kody kreskowe i kody 2D na opakowania, butelki, kable i detale, ustawia treść znakowania, uzupełnia atramenty i rozpuszczalniki, czyści głowice i sprawdza czytelność kodów.
Operator urządzeń znakujących – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, najlepiej techniczne,
- przyuczenie do obsługi drukarek CIJ, termotransferowych i znakowarek laserowych stosowanych w zakładzie,
- umiejętność obsługi oprogramowania do projektowania znakowań i systemów wizyjnych,
- znajomość zasad znakowania partii i identyfikowalności wyrobów,
- dokładność i odpowiedzialność za poprawność danych na opakowaniu,
- orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych – jeżeli znakowanie odbywa się na linii produkcji żywności i pracownik ma kontakt z produktem.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator znakowarki laserowej,
- operator drukarek atramentowych CIJ,
- operator systemów znakowania,
- operator kodera termotransferowego,
- operator urządzeń do znakowania produktów.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie okulistyczne przy pracy z laserami i przy monitorze ekranowym,
- badanie słuchu (audiometria) – jeżeli pomiary na linii wykazują przekroczenia hałasu,
- ocena stanu skóry i układu oddechowego przy pracy z rozpuszczalnikami organicznymi.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z bezpieczeństwa pracy z laserami zgodnie z klasą urządzenia i instrukcją producenta,
- szkolenie z postępowania z atramentami i rozpuszczalnikami (keton metylowo-etylowy, etanol) na podstawie kart charakterystyki,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej przy przechowywaniu cieczy łatwopalnych,
- szkolenie z zasad higieny produkcji (np. HACCP) – na liniach spożywczych.
Środowisko pracy
Operator pracuje na halach produkcyjnych i pakowniach, przy przenośnikach, na których znakowane są opakowania jednostkowe i zbiorcze. Drukarki CIJ zużywają atramenty i rozpuszczalniki na bazie ketonu metylowo-etylowego, acetonu lub etanolu, które są łatwopalne i wydzielają pary, zwłaszcza podczas czyszczenia głowic. Znakowarki laserowe CO2 i światłowodowe pracują w obudowach, ale przy serwisie i regulacji może dojść do ekspozycji na wiązkę, a podczas znakowania tworzyw i lakierów powstają dymy. Na linii występuje hałas przenośników i maszyn pakujących. Operator często przechodzi między kilkoma liniami i pracuje przy panelach dotykowych. Na stanowisku wykorzystuje się:
- drukarki atramentowe ciągłego druku (CIJ) i drukarki wielkoznakowe;
- drukarki termotransferowe i aplikatory etykiet;
- znakowarki laserowe CO2 i światłowodowe z obudowami i odciągiem dymów;
- atramenty, rozpuszczalniki i środki czyszczące do głowic;
- systemy wizyjne i czytniki kodów;
- przenośniki taśmowe i rolkowe;
- komputer i panel z oprogramowaniem do edycji znakowań.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- promieniowanie laserowe przy otwartej obudowie lub odbiciu wiązki,
- hałas przenośników i maszyn pakujących,
- pochwycenie przez przenośniki i aplikatory etykiet,
- oparzenia o gorące głowice termotransferowe,
- porażenie prądem przy serwisie urządzeń,
- pożar par rozpuszczalników i atramentów,
- poślizgnięcie na rozlanym atramencie lub rozpuszczalniku.
Czynniki chemiczne:
- keton metylowo-etylowy (butanon), aceton i etanol z atramentów i rozpuszczalników CIJ,
- dymy i gazy powstające przy znakowaniu laserowym tworzyw i lakierów,
- barwniki i pigmenty atramentów drażniące skórę.
Czynniki psychofizyczne:
- praca stojąca i przemieszczanie się między liniami,
- obciążenie wzroku przy kontroli kodów i pracy z monitorem,
- odpowiedzialność za poprawność dat i numerów partii,
- presja czasu przy przezbrojeniach linii,
- praca zmianowa.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora urządzeń znakujących.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary ochronne do pracy z laserem dobrane do długości fali, stosowane przy serwisie i regulacji – promieniowanie laserowe;
- rękawice nitrylowe i okulary ochronne przy uzupełnianiu atramentów i czyszczeniu głowic – keton metylowo-etylowy, aceton, etanol, barwniki i pigmenty;
- półmaska z pochłaniaczem par organicznych przy pracach serwisowych – pary rozpuszczalników, dymy ze znakowania laserowego;
- ochronniki słuchu – hałas;
- odzież robocza bez luźnych elementów – pochwycenie przez przenośniki;
- obuwie robocze antypoślizgowe i antyelektrostatyczne – poślizgnięcie, pożar par rozpuszczalników.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- obudowy laserów z blokadami otwarcia i oznakowaniem strefy laserowej – promieniowanie laserowe;
- odciąg dymów przy znakowarkach laserowych i wentylacja przy drukarkach CIJ – dymy i gazy, pary rozpuszczalników;
- osłony przenośników i aplikatorów z wyłącznikami awaryjnymi – pochwycenie;
- osłony głowic termotransferowych – oparzenia;
- szafy do przechowywania cieczy łatwopalnych, wanny wychwytowe i gaśnice – pożar, poślizgnięcie na rozlanym atramencie;
- ochrona przeciwporażeniowa urządzeń – porażenie prądem;
- obudowy i wygłuszenie maszyn na linii – hałas.
Środki organizacyjne
- dopuszczenie do serwisu laserów tylko przeszkolonych osób i procedura LOTO – promieniowanie laserowe, pochwycenie, porażenie prądem;
- karty charakterystyki, ograniczenie zapasu rozpuszczalników przy linii – keton metylowo-etylowy, aceton, etanol, pożar;
- pomiary stężeń rozpuszczalników i hałasu – pary rozpuszczalników, hałas;
- procedura weryfikacji znakowania przy przezbrojeniu i kontrola systemem wizyjnym – odpowiedzialność za poprawność danych, presja czasu;
- bieżące sprzątanie wycieków i zasady higieny – poślizgnięcie, barwniki i pigmenty;
- przerwy, rotacja i ergonomia stanowisk z monitorem – praca stojąca, obciążenie wzroku;
- grafik zmian zgodny z przepisami o odpoczynku – praca zmianowa.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora urządzeń znakujących.
- czynniki fizyczne – promieniowanie laserowe (w zależności od klasy urządzenia), hałas;
- czynniki chemiczne – keton metylowo-etylowy (butanon), aceton, etanol, dymy ze znakowania laserowego tworzyw;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa przenośników i maszyn z ruchomymi elementami, praca z cieczami łatwopalnymi, praca przy monitorze ekranowym (jeżeli dotyczy), praca zmianowa.
Podobne stanowiska
- operator linii pakującej,
- operator maszyn do cięcia laserowego,
- drukarz,
- pakowacz,
- operator maszyn do produkcji opakowań.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).