Monter nawierzchni kolejowej – kod 711603 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Monter nawierzchni kolejowej układa, naprawia i utrzymuje tory, rozjazdy i podkłady kolejowe, wymienia szyny i elementy przytwierdzenia, podbija i reguluje tor oraz usuwa usterki nawierzchni, często w sąsiedztwie czynnego ruchu pociągów.
Monter nawierzchni kolejowej – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe w zawodzie monter nawierzchni kolejowej lub pokrewnym albo przyuczenie do zawodu u pracodawcy,
- orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do ciężkiej pracy fizycznej w terenie i w pobliżu czynnych torów,
- szkolenie i sprawdzian wiedzy z zasad bezpiecznej pracy w obrębie torów, wymagane przez zarządcę infrastruktury,
- umiejętność obsługi maszyn i narzędzi torowych, w tym podbijarek, przecinarek i klucza do szyn,
- dobra sprawność fizyczna i gotowość do pracy zmianowej, także w nocy oraz w trudnych warunkach pogodowych.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- robotnik torowy,
- torowy,
- monter torów kolejowych,
- pracownik utrzymania torów,
- brygadzista torowy.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badanie narządu słuchu przy narażeniu na hałas,
- ocena narządu ruchu i układu krążenia przy pracy fizycznej ciężkiej,
- ocena wzroku i rozpoznawania barw przy pracy w sąsiedztwie ruchu kolejowego.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy z zasad pracy w pobliżu czynnych torów,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z sygnalizacji i zasad zabezpieczania miejsca robót na torze,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy,
- szkolenie z obsługi maszyn torowych i urządzeń do cięcia oraz szlifowania szyn.
Środowisko pracy
Monter pracuje na otwartej przestrzeni, na torach stacyjnych i szlakowych, w rozjazdach, na nasypach i w wykopach, przy każdej pogodzie i o każdej porze doby. Ręcznie i z użyciem maszyn wymienia podkłady i szyny, podbija tłuczeń, skręca i spawa złącza, a prace prowadzi w zamknięciach torowych albo obok torów czynnych, gdzie pociągi przejeżdżają z dużą prędkością. Na stanowisku wykorzystuje się:
- podbijarki torowe spalinowe i elektryczne;
- klucze do śrub szynowych, łomy, dźwigienki i szczypce do podkładów;
- przecinarki i szlifierki do szyn;
- wiertarki do szyn;
- przyrządy pomiarowe toru, w tym szablony i poziomnice;
- drezyny i wózki motorowe do przewozu materiałów;
- widły do tłucznia i narzędzia ręczne.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- potrącenie przez pojazd szynowy w obrębie czynnego toru,
- porażenie prądem z sieci trakcyjnej lub prądem błądzącym,
- przygniecenie lub uderzenie szyną, podkładem albo narzędziem przy przenoszeniu i wymianie,
- zranienie odpryskami przy cięciu i szlifowaniu szyn,
- hałas podbijarek i przecinarek,
- drgania mechaniczne przenoszone na ręce i ramiona,
- potknięcie i poślizgnięcie na tłuczniu, podkładach i nasypie,
- wysoka i niska temperatura, deszcz i śnieg przy pracy na otwartej przestrzeni.
Czynniki chemiczne:
- spaliny silników maszyn torowych,
- pył z tłucznia i drobne cząstki powstające przy szlifowaniu szyn,
- środki do impregnacji drewnianych podkładów i smary do rozjazdów.
Czynniki psychofizyczne:
- dźwiganie i przenoszenie ciężkich elementów toru,
- wymuszona pozycja ciała z pochyleniem tułowia przy podbijaniu i skręcaniu złączy,
- praca zmianowa i nocna w zamknięciach torowych,
- stres i napięcie uwagi związane z ruchem pociągów w pobliżu miejsca pracy.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku montera nawierzchni kolejowej.
Środki ochrony indywidualnej
- odzież ostrzegawcza o wysokiej widzialności – potrącenie przez pojazd szynowy;
- kask ochronny – uderzenie przedmiotem;
- obuwie ochronne z podeszwą antypoślizgową i podnoskiem – przygniecenie, potknięcie, poślizgnięcie;
- rękawice ochronne – zranienie, drgania mechaniczne przy pracy narzędziami;
- okulary lub przyłbica – odpryski przy cięciu i szlifowaniu szyn;
- ochronniki słuchu – hałas podbijarek i przecinarek;
- półmaska filtrująca – pył z tłucznia i szlifowania, spaliny;
- odzież robocza dostosowana do pogody – wysoka i niska temperatura, deszcz i śnieg.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wyłączenie napięcia i uziemienie sieci trakcyjnej przed rozpoczęciem prac – porażenie prądem;
- wygrodzenie i oznakowanie miejsca robót, sygnalizacja ostrzegawcza – potrącenie przez pojazd szynowy;
- narzędzia i podnośniki do przenoszenia podkładów i szyn – przygniecenie szyną, dźwiganie;
- maszyny z tłumieniem drgań i osłonami – hałas, drgania mechaniczne;
- oczyszczenie i wyrównanie przejść oraz stref pracy – potknięcie, poślizgnięcie;
- maszyny z wyciągiem spalin lub wyposażone w katalizator – spaliny silników;
- schronienie i zaplecze socjalne z ogrzewaniem oraz napojami – wysoka i niska temperatura, deszcz i śnieg.
Środki organizacyjne
- wyznaczenie osoby zabezpieczającej i ustalenie sposobu ostrzegania o nadjeżdżających pociągach – potrącenie przez pojazd szynowy;
- uzgodnienie z dyżurnym ruchu zamknięcia toru i odebranie zezwolenia na prace – potrącenie, porażenie prądem;
- transport ciężkich elementów w zespole i przy użyciu sprzętu – dźwiganie, przygniecenie;
- ograniczenie czasu pracy z maszynami drgającymi i rotacja zadań – drgania mechaniczne, hałas, wymuszona pozycja ciała;
- stosowanie środków impregnujących zgodnie z kartami charakterystyki i unikanie kontaktu – środki do impregnacji podkładów, smary;
- przerwy na odpoczynek i regenerację oraz rozsądne planowanie zmian nocnych – praca zmianowa i nocna;
- omówienie przed zmianą zagrożeń w miejscu robót i podział ról – stres i napięcie uwagi;
- przerwy na ogrzanie lub ochłodzenie i dostęp do wody – wysoka i niska temperatura.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla montera nawierzchni kolejowej.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne przenoszone na ręce, wysoka i niska temperatura, pył z tłucznia;
- czynniki chemiczne – spaliny silników, środki do impregnacji podkładów, smary;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w sąsiedztwie czynnych torów i sieci trakcyjnej, ciężka praca fizyczna, praca zmianowa i nocna, obsługa maszyn torowych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).