Rektor – kod 112018 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Rektor kieruje uczelnią – reprezentuje ją, odpowiada za gospodarkę finansową, jakość kształcenia i badań, nadzoruje administrację i majątek oraz pełni funkcję pracodawcy dla nauczycieli akademickich i pracowników niebędących nauczycielami. Prowadzi posiedzenia senatu i kolegium rektorskiego, przyjmuje studentów i doktorantów, nadzoruje inwestycje kampusu, przewodniczy uroczystościom akademickim i uczestniczy w pracach gremiów krajowych.
Rektor – wymagania w stosunku do pracownika
- tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego oraz zatrudnienie w uczelni,
- doświadczenie w kierowaniu jednostką organizacyjną uczelni oraz w prowadzeniu badań i kształcenia,
- znajomość ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce, statutu uczelni i zasad gospodarki finansowej uczelni publicznej,
- znajomość obowiązków pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa studentów,
- umiejętność wystąpień publicznych, prowadzenia obrad i mediacji w sporach akademickich,
- znajomość języka obcego w kontaktach z uczelniami partnerskimi.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- rektor uczelni publicznej,
- prorektor pełniący obowiązki rektora,
- rektor uczelni niepublicznej,
- kierujący szkołą wyższą,
- rektor akademii.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z oceną narządu wzroku przy pracy przy monitorze ekranowym,
- ocena narządu głosu przy wykładach, uroczystościach i prowadzeniu obrad,
- badania kierowcy samochodu służbowego – jeśli rektor prowadzi pojazd w ramach obowiązków,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracodawców i osób kierujących pracownikami – nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż bezpiecznego wejścia do laboratoriów i pracowni uczelnianych oraz na teren budowy inwestycji,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy i z organizacji ewakuacji obiektów uczelni,
- szkolenia z przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji oraz z zarządzania kryzysowego w uczelni.
Środowisko pracy
Rektor pracuje w gabinecie i w auli oraz w sali senatu, często w budynkach zabytkowych z wysokimi stropami, stromymi klatkami schodowymi i wyeksploatowanymi instalacjami. Posiedzenia senatu, rad i komisji trwają wiele godzin, a uroczystości akademickie – inauguracje, promocje doktorskie, jubileusze – wymagają stania w ciężkiej todze i birecie nawet kilka godzin, przy nagłośnieniu i oświetleniu. Rektor obchodzi kampus: laboratoria chemiczne i biologiczne z dygestoriami, pracownie techniczne, hale maszyn, kliniki uczelniane, domy studenckie i place budowy nowych obiektów. Wyjeżdża na konferencje, do uczelni partnerskich oraz na posiedzenia konferencji rektorów, także za granicę. W okresach rekrutacji, akredytacji i sporów środowiskowych pracuje wieczorami. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z systemami kadrowo-finansowymi uczelni, systemem obsługi studiów i obiegiem dokumentów;
- sala senatu z nagłośnieniem, systemem głosowania i transmisją obrad;
- aula z nagłośnieniem, oświetleniem scenicznym i podwyższoną sceną;
- toga, biret i insygnia noszone podczas uroczystości;
- środki ochrony indywidualnej wydawane przy wejściach do laboratoriów i na budowy;
- samochód służbowy z kierowcą lub prowadzony samodzielnie.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wielogodzinna pozycja siedząca na posiedzeniach senatu, kolegiów i komisji,
- praca przy monitorze ekranowym zwykle powyżej 4 godzin dziennie,
- wielogodzinne stanie w todze i birecie podczas uroczystości akademickich,
- potknięcia i upadki na stromych schodach oraz nierównych posadzkach budynków zabytkowych,
- zagrożenia przejmowane w laboratoriach i pracowniach – odczynniki, gazy techniczne, urządzenia w ruchu,
- potknięcia, upadki i uderzenia na placach budowy inwestycji kampusowych,
- olśnienie oświetleniem scenicznym i reflektorami w auli oraz w studiach,
- wypadek drogowy przy wyjazdach na posiedzenia i konferencje,
- zmęczenie i zaburzenie rytmu dobowego przy lotach do uczelni partnerskich.
Czynniki chemiczne:
- pary rozpuszczalników, kwasów i odczynników w laboratoriach podczas obchodów,
- formaldehyd i preparaty utrwalające w prosektoriach i zbiorach przyrodniczych uczelni,
- pył tonerów i ozon z drukarek oraz niszczarek w rektoracie.
Czynniki biologiczne:
- materiał biologiczny i drobnoustroje w laboratoriach mikrobiologicznych oraz klinikach uczelnianych,
- zakażenia przenoszone drogą kropelkową przy kontakcie z dużą liczbą studentów i gości.
Czynniki psychofizyczne:
- odpowiedzialność za finanse uczelni, jakość kształcenia i bezpieczeństwo studentów,
- konflikty środowiskowe, spory w gremiach i postępowania dyscyplinarne,
- ekspozycja publiczna, protesty studenckie i zainteresowanie mediów,
- praca wieczorami, w weekendy i reprezentacja poza godzinami pracy,
- obciążenie narządu głosu przy prowadzeniu obrad, wykładach i uroczystościach,
- przeciążenie liczbą równoległych spraw administracyjnych i naukowych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku rektora.
Środki ochrony indywidualnej
- fartuch, okulary ochronne i rękawice udostępniane przy wejściu do laboratoriów – laboratoria, odczynniki, material biologiczny;
- półmaska filtrująca udostępniana w prosektorium i w pomieszczeniach zbiorów – formaldehyd, material biologiczny;
- kask ochronny, kamizelka ostrzegawcza i obuwie ochronne na place budowy kampusu – teren budowy;
- obuwie pełne na stabilnej podeszwie na uroczystości i przejścia po budynkach zabytkowych – dlugie stanie, schody zabytkowe;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze przepisane przez lekarza medycyny pracy – monitor, oswietlenie sceniczne;
- środki do dezynfekcji rąk na spotkaniach i w podróży – zakazenia.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ergonomiczne stanowisko pracy w gabinecie z regulowanym fotelem i matowym monitorem – pozycja siedzaca, monitor;
- poręcze, taśmy antypoślizgowe i oznakowanie stopni w budynkach zabytkowych – schody zabytkowe;
- dygestoria, wentylacja miejscowa i kontrola dostępu w laboratoriach uczelnianych – odczynniki, laboratoria, formaldehyd, material biologiczny;
- wygrodzenia, bariery i oznakowane drogi przejścia na placach budowy kampusu – teren budowy;
- nagłośnienie z mikrofonem bezprzewodowym w auli i sali senatu – glos;
- regulacja oświetlenia scenicznego i monitor podglądowy podczas uroczystości – oswietlenie sceniczne;
- miejsca do siedzenia i zaplecze dla uczestników długich uroczystości – dlugie stanie;
- wydzielone pomieszczenie drukarek i niszczarek z wentylacją – toner;
- samochód służbowy z kierowcą zawodowym na dalszych trasach – wypadek drogowy.
Środki organizacyjne
- harmonogram posiedzeń z limitem czasu obrad i przerwami – pozycja siedzaca, nadgodziny, przeciazenie;
- przerwy w pracy przy monitorze i zmiana charakteru czynności – monitor;
- wejścia do laboratoriów po instruktażu i w asyście kierownika jednostki – laboratoria, odczynniki, formaldehyd, material biologiczny;
- zgłaszanie wizyt kierownikowi budowy i wejście wyłącznie z osobą prowadzącą roboty – teren budowy;
- skrócenie wystąpień, nagłośnienie i przerwy w czasie uroczystości akademickich – dlugie stanie, glos, oswietlenie sceniczne;
- podział kompetencji z prorektorami, pełnomocnictwa i procedury zastępstwa – odpowiedzialnosc, przeciazenie;
- procedury antymobbingowe, mediacja i komisje rozjemcze w sporach akademickich – konflikty akademickie;
- wsparcie rzecznika uczelni i przygotowanie przed wystąpieniami oraz spotkaniami ze studentami – ekspozycja publiczna;
- planowanie podróży z rezerwą czasu i odpoczynkiem po lotach – wypadek drogowy, zmiana strefy;
- promocja szczepień sezonowych i możliwość pracy zdalnej w czasie infekcji – zakazenia.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla rektora.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, wymuszona pozycja siedząca, długotrwałe stanie podczas uroczystości, olśnienie oświetleniem scenicznym;
- czynniki chemiczne – pary rozpuszczalników i odczynników w laboratoriach, formaldehyd w prosektoriach i zbiorach, pył tonerów i ozon z urządzeń biurowych;
- czynniki biologiczne – materiał biologiczny i drobnoustroje w laboratoriach oraz klinikach uczelnianych, czynniki przenoszone drogą kropelkową przy kontakcie z dużą liczbą osób;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – wejścia do laboratoriów i na teren budowy inwestycji uczelnianych, kierowanie samochodem służbowym, podróże służbowe i loty, obciążenie narządu głosu, praca w godzinach nadliczbowych, duża odpowiedzialność i stres konfliktów akademickich.
Podobne stanowiska
- nauczyciel przedmiotów zawodowych,
- dyrektor,
- dyrektor przedszkola,
- administrator nieruchomości,
- pracownik biurowy,
- dyrektor do spraw informatyki / informacji,
- syndyk.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).