Technik inżynierii środowiska i melioracji – kod 311208 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik inżynierii środowiska i melioracji przygotowuje i nadzoruje roboty wodno-melioracyjne – odbudowę rowów, drenaży, przepustów, jazów i stawów, a także sieci wodociągowe oraz kanalizacyjne na terenach wiejskich. Prowadzi pomiary geodezyjne i hydrologiczne, obmiary robót, nadzoruje pracę koparek i spycharek, kontroluje jakość zasypek i spadków oraz utrzymuje urządzenia melioracyjne i przepompownie.
Technik inżynierii środowiska i melioracji – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne w zawodzie technik inżynierii środowiska i melioracji,
- umiejętność czytania projektów melioracyjnych, profili podłużnych i przekrojów rowów,
- umiejętność wykonywania pomiarów niwelatorem, tachimetrem i odbiornikiem GNSS,
- znajomość zasad prowadzenia robót ziemnych, odwodnień i zabezpieczania wykopów,
- znajomość przepisów prawa wodnego oraz zasad utrzymania urządzeń melioracyjnych,
- brak przeciwwskazań do pracy w terenie, w wykopach i w pobliżu wody.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- technik melioracji wodnych,
- technik robót wodno-melioracyjnych,
- nadzór robót melioracyjnych,
- technik utrzymania urządzeń wodnych,
- technik drenarski.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy pracach na jazach, zastawkach i estakadach,
- badania układu ruchu w związku z poruszaniem się w nierównym, podmokłym terenie,
- ocena zdolności do pracy w pobliżu wody i w wykopach.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata, a dla osób kierujących pracownikami nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż bezpiecznego prowadzenia robót ziemnych i zabezpieczania ścian wykopów,
- szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych przy studniach, przepompowniach i komorach zasuw,
- szkolenie z organizacji ruchu i zabezpieczania robót prowadzonych w pasie drogowym,
- szkolenie z profilaktyki chorób odkleszczowych i zakażeń przenoszonych przez wodę,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym z postępowania przy podtopieniu.
Środowisko pracy
Praca odbywa się głównie w terenie – przy rowach i kanałach, na gruntach rolnych, w lasach i na łąkach, przy każdej pogodzie i przez większą część roku. Technik przemieszcza się po grząskim, nierównym gruncie, wchodzi do wykopów i na skarpy, pokonuje rowy po kładkach i brodzi w wodzie w spodniobutach. Nadzoruje koparki podsiębierne, spycharki, rębaki do zakrzaczeń i kosiarki bijakowe pracujące na skarpach. Część zadań to przeglądy przepompowni, komór zasuw i studni drenarskich, czyli zamkniętych przestrzeni z ryzykiem braku tlenu. Biuro służy do kosztorysów, obmiarów i korespondencji z nadzorem wodnym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- niwelator, tachimetr i odbiornik GNSS do pomiarów spadków;
- łata niwelacyjna, taśma, sonda i szukacz uzbrojenia podziemnego;
- koparki podsiębierne i spycharki pracujące przy odmulaniu rowów;
- rębak do zakrzaczeń, kosiarka bijakowa i pilarka spalinowa;
- pompy spalinowe i zatapialne do odwodnienia wykopów;
- rury drenarskie, przepusty, geowłóknina i materiał filtracyjny;
- spodniobuty i sprzęt do brodzenia oraz ratowniczy rzutka z liną;
- miernik wielogazowy przy wejściu do studni i komór zasuw.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- obsunięcie ścian wykopu i skarpy rowu oraz przygniecenie gruntem,
- utonięcie i podtopienie przy pracy w kanale, na jazie i podczas brodzenia,
- potrącenie i przygniecenie przez koparkę, spycharkę lub osprzęt pracujący na skarpie,
- upadek z wysokości z jazu, kładki, zastawki i z drabiny przy wejściu do studni,
- upadek i skręcenie w podmokłym, nierównym terenie oraz zsunięcie po skarpie,
- niedobór tlenu i obecność gazów w studniach drenarskich, komorach zasuw i przepompowniach,
- wychłodzenie organizmu przy pracy w wodzie i w mokrej odzieży oraz praca w upale,
- hałas i drgania miejscowe od pilarki, rębaka i pompy spalinowej,
- uszkodzenie kabli i gazociągów podczas robót ziemnych, porażenie prądem i wyciek gazu.
Czynniki chemiczne:
- spaliny silników wysokoprężnych oraz benzyna i oleje przy obsłudze pomp i pilarek,
- nawozy azotowe i pozostałości środków ochrony roślin w wodzie oraz w osadach rowów,
- siarkowodór i metan wydzielające się z osadów dennych i z przepompowni.
Czynniki biologiczne:
- kleszcze w trawach i zakrzaczeniach – borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu,
- leptospiroza i zakażenia przewodu pokarmowego od wody oraz osadów,
- ryzyko tężca przy skaleczeniach w kontakcie z glebą.
Czynniki psychofizyczne:
- praca w pojedynkę w terenie bez zasięgu telefonu i bez szybkiej pomocy,
- presja terminów wynikająca z okien agrotechnicznych i z poziomu wody,
- obciążenie układu ruchu marszem po kilka kilometrów dziennie i noszeniem sprzętu pomiarowego,
- odpowiedzialność za poprawność spadków i trwałość urządzeń melioracyjnych,
- konflikty z właścicielami gruntów przy wejściu w teren i przy odszkodowaniach.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika inżynierii środowiska i melioracji.
Środki ochrony indywidualnej
- spodniobuty, odzież wodoodporna i kamizelka ratunkowa przy pracy nad wodą – utonięcie, wychłodzenie i zmoknięcie;
- hełm ochronny i obuwie z podnoskiem oraz wkładką antyprzebiciową – obsunięcie ścian wykopu, potrącenie przez maszynę;
- kamizelka ostrzegawcza w strefie pracy maszyn i w pasie drogowym – potrącenie przez maszynę;
- szelki bezpieczeństwa z linką przy wejściu do studni i pracy na jazie – upadek z wysokości, niedobór tlenu w studni;
- ochronniki słuchu i rękawice antywibracyjne przy pilarce oraz rębaku – hałas i drgania narzędzi;
- odzież z długim rękawem, obuwie wysokie i repelenty przeciw kleszczom – kleszcze;
- rękawice wodoodporne i środki do dezynfekcji rąk przy kontakcie z osadami – bakterie w wodzie i osadach, tężec, nawozy i środki ochrony roślin w wodzie;
- odzież ocieplana oraz ochrona przeciwsłoneczna i nakrycie głowy – wychłodzenie i zmoknięcie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- obudowy wykopów, szalunki i wyprofilowanie skarp zgodnie z rodzajem gruntu – obsunięcie ścian wykopu;
- kładki z poręczami, barierki na jazach i zabezpieczone zejścia do rowów – upadek z wysokości, utonięcie, upadek na nierównym terenie;
- strefy pracy maszyn wygrodzone i zakaz przebywania w zasięgu osprzętu – potrącenie przez maszynę;
- miernik wielogazowy, wentylacja wymuszona i trójnóg ewakuacyjny przy studniach – niedobór tlenu w studni, siarkowodór w osadach;
- pompy odwadniające i przegrody tymczasowe utrzymujące suchy wykop – utonięcie, obsunięcie ścian wykopu;
- lokalizacja uzbrojenia podziemnego przed robotami i ręczne odkopywanie kabli – uszkodzenie uzbrojenia podziemnego;
- narzędzia z obniżonym poziomem drgań i hałasu oraz ich serwis – hałas i drgania narzędzi;
- zaplecze socjalne w kontenerze z możliwością ogrzania się i przebrania – wychłodzenie i zmoknięcie;
- samochód terenowy z apteczką, zapasową odzieżą i sprzętem ratunkowym – praca w pojedynkę w terenie.
Środki organizacyjne
- pozwolenie na pracę w przestrzeni zamkniętej z pomiarem atmosfery i asekuracją – niedobór tlenu w studni, siarkowodór w osadach;
- zasada pracy w dwie osoby przy wodzie i meldowanie trasy obchodu – praca w pojedynkę w terenie, utonięcie;
- plan robót ziemnych z ustaleniem rodzaju gruntu i sposobu zabezpieczenia wykopu – obsunięcie ścian wykopu;
- kontrola prognoz i stanów wody oraz przerwanie robót przy wezbraniu – utonięcie, presja terminów robót;
- uzgodnienia z właścicielami gruntów i protokoły wejścia w teren – kontakt z właścicielami gruntów;
- kontrola terenu i usuwanie kleszczy po pracy oraz zalecenie szczepienia przeciw tężcowi – kleszcze, tężec;
- rotacja czynności pomiarowych i transport sprzętu samochodem bliżej stanowiska – obciążenie marszem i dźwiganiem;
- odbiory częściowe robót i dokumentacja pomiarów spadków – odpowiedzialność za jakość robót;
- tankowanie i serwis maszyn w wyznaczonych miejscach, z dala od cieku wodnego – spaliny i paliwa.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika inżynierii środowiska i melioracji.
- czynniki fizyczne – zmienne warunki atmosferyczne i praca w wodzie, wychłodzenie, hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, praca na wysokości powyżej 3 m na jazach i przy studniach, wysiłek fizyczny duży;
- czynniki chemiczne – spaliny silników wysokoprężnych, benzyna i oleje mineralne, siarkowodór i metan z osadów, nawozy azotowe i pozostałości środków ochrony roślin;
- czynniki biologiczne – czynnik przenoszony przez kleszcze – borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu, pałeczki Leptospira, czynnik tężca;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w wykopach i w przestrzeniach zamkniętych, praca w pobliżu wody z ryzykiem utonięcia, praca w pojedynkę w terenie, nadzór nad pracą maszyn do robót ziemnych, poruszanie się po nierównym i podmokłym terenie.
Podobne stanowiska
- meliorant,
- inżynier sieci wodociągowych i kanalizacyjnych,
- monter sieci deszczownianych,
- studniarz,
- konserwator sieci kanalizacyjnej.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).