Specjalista do spraw cudzoziemców, migracji i integracji – kod 242231 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Specjalista do spraw cudzoziemców, migracji i integracji prowadzi postępowania o zezwolenia na pobyt i pracę, obsługuje wnioski składane osobiście, weryfikuje dokumenty i pobiera odciski palców oraz realizuje programy integracyjne dla osób przybywających do Polski. Pracuje w sali obsługi urzędu, w punktach informacyjnych, w ośrodkach dla cudzoziemców i w terenie, często z udziałem tłumacza.
Specjalista do spraw cudzoziemców, migracji i integracji – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe oraz znajomość przepisów o cudzoziemcach i o postępowaniu administracyjnym,
- znajomość co najmniej jednego języka obcego używanego w obsłudze klientów, najczęściej angielskiego, ukraińskiego lub rosyjskiego,
- umiejętność prowadzenia postępowania administracyjnego i sporządzania decyzji,
- umiejętność obsługi systemów rejestracji wniosków i urządzeń do pobierania odcisków palców,
- umiejętność pracy z osobami w kryzysie, z udziałem tłumacza i przy barierze językowej,
- odporność na pracę w warunkach dużej liczby klientów i napięcia w sali obsługi.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- referent do spraw legalizacji pobytu,
- pracownik wydziału spraw obywatelskich i cudzoziemców,
- specjalista do spraw legalizacji pracy obcokrajowców,
- koordynator programów integracyjnych dla migrantów,
- doradca do spraw pobytu i pracy obcokrajowców.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie okulistyczne w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- badania w związku z narażeniem na czynniki biologiczne przy obsłudze dużej liczby klientów i wizytach w ośrodkach, w zakresie wskazanym przez lekarza.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 6 lat dla stanowisk administracyjno-biurowych,
- szkolenie z ochrony danych osobowych i zasad przetwarzania danych wrażliwych,
- szkolenie z komunikacji międzykulturowej i z pracy z udziałem tłumacza,
- szkolenie z postępowania w sytuacjach agresji i z procedury wezwania ochrony,
- szkolenie z zasad udzielania pierwszej pomocy oraz szczepienia zalecane przy kontakcie z dużą liczbą klientów.
Środowisko pracy
Podstawowe stanowisko to okienko lub stolik w sali obsługi, gdzie w ciągu dnia przyjmowanych jest kilkadziesiąt osób. Sala jest zatłoczona, gwar utrzymuje się przez cały dzień, a kolejki tworzą się już przed otwarciem urzędu. Rozmowy odbywają się przez szybę lub przez tłumacza, z podniesionym głosem, co silnie obciąża narząd głosu. Specjalista pobiera odciski palców, przegląda paszporty i dokumenty przywożone z różnych krajów, często zniszczone i zabrudzone. Część zadań realizuje w terenie: w ośrodkach dla cudzoziemców, w bursach i kwaterach pracowniczych oraz u pracodawców zatrudniających obcokrajowców. Akta spraw to tysiące teczek przenoszonych z archiwum i składnicy akt. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z dostępem do systemów rejestracji wniosków i rejestrów pobytowych;
- czytnik dokumentów, skaner odcisków palców i urządzenie do zdjęć biometrycznych;
- stanowisko obsługi z szybą lub przegrodą, system kolejkowy i wyświetlacz numerków;
- telefon, zestaw słuchawkowy do rozmów i tłumaczeń oraz materiały informacyjne w kilku językach;
- teczki akt, segregatory i wózek do przewozu dokumentacji z archiwum;
- środki do dezynfekcji rąk i powierzchni na stanowisku obsługi;
- samochód służbowy lub bilety na wyjazdy do ośrodków i do pracodawców.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie przy rejestracji wniosków i prowadzeniu postępowań,
- gwar i hałas w zatłoczonej sali obsługi, utrzymujący się przez całą zmianę,
- obciążenie narządu głosu rozmowami przez szybę, przy barierze językowej i w hałasie,
- długotrwała pozycja siedząca przy stanowisku obsługi, z ograniczoną możliwością zmiany pozycji,
- dźwiganie teczek, segregatorów i kartonów akt przenoszonych z archiwum i składnicy,
- pył papierowy i zanieczyszczenia z dokumentów oraz z akt przechowywanych w składnicy,
- napaść fizyczna, uderzenie lub rzucenie przedmiotem przez osobę, której odmówiono wydania zezwolenia,
- podwyższona temperatura i zaduch w przepełnionej sali obsługi przy niewystarczającej wentylacji,
- wypadek lub kolizja w czasie wyjazdów do ośrodków dla cudzoziemców i do pracodawców.
Czynniki chemiczne:
- środki do dezynfekcji rąk i powierzchni stosowane wielokrotnie w ciągu dnia na stanowisku obsługi,
- pył tonera przy drukowaniu decyzji, zawiadomień i kopii dokumentów.
Czynniki biologiczne:
- zakażenia przenoszone drogą kropelkową i powietrzną przy obsłudze kilkudziesięciu osób dziennie, w tym gruźlica,
- czynniki przenoszone przez kontakt z dokumentami, dłońmi i powierzchniami, w tym świerzb i wszawica stwierdzane u części klientów,
- pleśnie i roztocza w składnicach akt oraz w wilgotnych pomieszczeniach archiwum.
Czynniki psychofizyczne:
- agresja słowna, krzyk, groźby i oskarżenia ze strony osób oczekujących w kolejce i niezadowolonych z decyzji,
- presja liczby spraw, terminów ustawowych i rosnącej liczby wniosków,
- obciążenie emocjonalne kontaktem z osobami w kryzysie, po doświadczeniach wojny i rozdzieleniu rodzin,
- obciążenie poznawcze komunikacją przy barierze językowej i przez tłumacza,
- odpowiedzialność za decyzje wpływające na legalność pobytu i pracy oraz na sytuację rodzin,
- napięcie wynikające z prób wręczenia korzyści i nacisków ze strony pośredników.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku specjalisty do spraw cudzoziemców, migracji i integracji.
Środki ochrony indywidualnej
- maska ochronna przy obsłudze dużej liczby klientów oraz w czasie wizyt w ośrodkach – zakazenia kropelkowe, mikroklimat sali;
- rękawice jednorazowe przy przeglądaniu zniszczonych i zabrudzonych dokumentów – zakazenia kontaktowe, pyl papierowy, srodki dezynfekcyjne;
- półmaska filtrująca przy pracy w składnicy akt i w zawilgoconym archiwum – plesnie z akt, pyl papierowy;
- zestaw słuchawkowy z mikrofonem i wzmocnieniem głosu na stanowisku obsługi – obciazenie glosu, gwar sali obslugi;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, jeżeli zaleci je lekarz – monitor.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- przegroda lub szyba na stanowisku obsługi, przycisk alarmowy i obecność ochrony w sali – agresja fizyczna, agresja slowna, zakazenia kropelkowe;
- system kolejkowy z rezerwacją terminu i ograniczeniem liczby osób jednocześnie w sali – gwar sali obslugi, mikroklimat sali, presja liczby spraw, zakazenia kropelkowe;
- wentylacja mechaniczna i klimatyzacja sali obsługi oraz pomieszczeń biurowych – mikroklimat sali, srodki dezynfekcyjne;
- ekrany akustyczne, wykładziny i panele dźwiękochłonne w sali obsługi – gwar sali obslugi, obciazenie glosu;
- wózki do przewozu akt, regały przesuwne i digitalizacja dokumentacji – dzwiganie akt, pyl papierowy, plesnie z akt;
- ergonomiczne stanowisko z regulowanym fotelem, podnóżkiem i prawidłowym doświetleniem – monitor, pozycja siedzaca;
- wentylowane pomieszczenie urządzeń wielofunkcyjnych i składanie wniosków w formie elektronicznej – toner, presja liczby spraw.
Środki organizacyjne
- procedura reagowania na agresję, prawo przerwania obsługi i wezwania ochrony – agresja slowna, agresja fizyczna;
- rotacja pracowników między stanowiskiem obsługi i pracą nad aktami w ciągu dnia – gwar sali obslugi, obciazenie glosu, pozycja siedzaca, monitor;
- dostęp do tłumacza i materiałów w językach klientów oraz czas na rozmowę z tłumaczem – bariera jezykowa, trudne historie;
- realne normy liczby spraw, zastępstwa i wsparcie zespołu w okresach spiętrzenia wniosków – presja liczby spraw, odpowiedzialnosc za decyzje;
- weryfikacja decyzji przez przełożonego i jednolite wytyczne orzecznicze – odpowiedzialnosc za decyzje, proby korupcyjne;
- procedura zgłaszania prób wręczenia korzyści oraz obecność drugiej osoby przy wrażliwych czynnościach – proby korupcyjne, agresja slowna;
- wsparcie psychologiczne i superwizja dla pracowników obsługujących osoby w kryzysie – trudne historie, agresja slowna;
- planowanie wyjazdów do ośrodków i do pracodawców z przerwami w prowadzeniu pojazdu – wypadek drogowy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla specjalisty do spraw cudzoziemców, migracji i integracji.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, hałas typu gwar w sali obsługi, obciążenie narządu głosu, podwyższona temperatura w przepełnionej sali, pył papierowy, dźwiganie akt;
- czynniki chemiczne – środki do dezynfekcji rąk i powierzchni, pył tonera;
- czynniki biologiczne – czynniki przenoszone drogą kropelkową i powietrzną, w tym prątki gruźlicy, czynniki przenoszone przez kontakt, pleśnie i roztocza w archiwum – grupa 2 i 3 zagrożenia;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kontakt z dużą liczbą klientów i ryzyko agresji fizycznej, wyjazdy do ośrodków dla cudzoziemców, kierowanie samochodem w ramach obowiązków, obciążenie psychiczne tematyką spraw i odpowiedzialnością za decyzje.
Podobne stanowiska
- urzędnik administracji publicznej,
- pracownik do spraw socjalnych,
- pośrednik pracy,
- tłumacz,
- urzędnik ubezpieczeń społecznych.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).