Lekarz – specjalista chorób płuc dzieci – kod 221269 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Lekarz specjalista chorób płuc dzieci rozpoznaje i leczy astmę, mukowiscydozę, nawracające zapalenia płuc, gruźlicę i wady układu oddechowego u dzieci. Prowadzi oddział pulmonologii dziecięcej i poradnię, wykonuje i ocenia spirometrię, testy prowokacyjne i pomiar stężenia tlenku azotu w powietrzu wydychanym, wykonuje bronchoskopię z pobraniem popłuczyn oskrzelowych oraz nadzoruje tlenoterapię i nieinwazyjną wentylację.
Lekarz – specjalista chorób płuc dzieci – wymagania w stosunku do pracownika
- dyplom lekarza, prawo wykonywania zawodu i tytuł specjalisty chorób płuc dzieci,
- umiejętność wykonania i interpretacji spirometrii u dziecka oraz testów nadreaktywności oskrzeli,
- umiejętność wykonania bronchoskopii u dziecka i pobrania popłuczyn oskrzelowo-pęcherzykowych,
- znajomość zasad leczenia astmy, mukowiscydozy i gruźlicy u dzieci,
- umiejętność prowadzenia tlenoterapii, nebulizacji i nieinwazyjnej wentylacji,
- umiejętność edukacji dziecka i rodziców w zakresie techniki inhalacji i fizjoterapii oddechowej,
- gotowość do pracy w systemie dyżurowym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- pulmonolog dziecięcy,
- specjalista pulmonologii dzieci i młodzieży,
- lekarz oddziału pulmonologii dziecięcej,
- lekarz poradni pulmonologicznej dla dzieci,
- lekarz poradni leczenia mukowiscydozy.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z oceną układu oddechowego,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania w związku z narażeniem na czynniki biologiczne grupy 2 i 3, w tym prątki gruźlicy, oraz kontrola stanu uodpornienia,
- badanie w kierunku utajonego zakażenia prątkiem gruźlicy – zgodnie z procedurami zakładowymi,
- ocena zdolności do pracy w porze nocnej i w systemie dyżurowym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z ochrony przed zakażeniami przenoszonymi drogą powietrzną, doboru i dopasowania półmasek filtrujących,
- instruktaż bezpiecznego wykonywania procedur generujących aerozol – bronchoskopii, indukcji plwociny, nebulizacji,
- szkolenie z dezynfekcji wysokiego poziomu bronchoskopów i bezpiecznej pracy z preparatami do myjni,
- szkolenie z bezpiecznej obsługi butli i instalacji tlenowej oraz zagrożenia pożarowego,
- szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, grypie i krztuścowi oraz inne szczepienia zalecane personelowi medycznemu.
Środowisko pracy
Lekarz pracuje na oddziale pulmonologii dziecięcej, w pracowni badań czynnościowych układu oddechowego, w pracowni endoskopii oraz w poradni. W pracowni czynnościowej dzieci wykonują nasilone wydechy do spirometru, co uwalnia aerozol z dróg oddechowych, podobnie jak nebulizacje i indukcja plwociny. Bronchoskopia u dziecka odbywa się w sedacji, w pozycji wymuszonej nad pacjentem, z użyciem odsysania i toru wizyjnego. Na oddziale leżą dzieci z zaostrzeniem astmy, zapaleniem płuc, mukowiscydozą i gruźlicą, co wymaga izolacji oddechowej i reżimu ochronnego. Na salach pracują koncentratory tlenu, butle i urządzenia do wentylacji nieinwazyjnej. Na stanowisku wykorzystuje się:
- spirometr z ustnikami jednorazowymi i filtrami przeciwbakteryjnymi, bodypletyzmograf;
- aparat do pomiaru tlenku azotu w powietrzu wydychanym i zestaw do testów prowokacyjnych z metacholiną;
- bronchoskopy giętkie dziecięce z torem wizyjnym, zestawy do popłuczyn i biopsji;
- nebulizatory, inhalatory, koncentratory tlenu, butle z tlenem i aparaty do wentylacji nieinwazyjnej;
- zestaw do testu potowego i do pobrania plwociny indukowanej;
- preparaty do dezynfekcji wysokiego poziomu endoskopów – kwas nadoctowy, aldehyd glutarowy, ortoftalaldehyd;
- komputer z systemem dokumentacji medycznej i archiwum badań czynnościowych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- aerozol z dróg oddechowych powstający przy spirometrii, nebulizacji, indukcji plwociny i bronchoskopii,
- zakłucie igłą przy pobieraniu krwi, gazometrii i podawaniu leków,
- kontakt skóry i spojówek z plwociną, popłuczynami oskrzelowymi i krwią,
- wymuszona pozycja ciała przy bronchoskopii oraz pochylanie się nad łóżeczkiem i dzieckiem,
- praca przy monitorze ekranowym i torze wizyjnym przy opisie badań i dokumentacji,
- zagrożenie pożarem w strefie podwyższonego stężenia tlenu przy butlach i koncentratorach,
- uraz zadany przez niespokojne dziecko przy badaniu i pobieraniu materiału,
- hałas sprężarek, koncentratorów tlenu, myjni endoskopów i alarmów aparatury,
- poślizgnięcie na mokrej podłodze oddziału i w pracowni endoskopowej.
Czynniki chemiczne:
- kwas nadoctowy, aldehyd glutarowy i ortoftalaldehyd stosowane do dezynfekcji bronchoskopów,
- leki wziewne i metacholina w aerozolu – glikokortykosteroidy, leki rozszerzające oskrzela, antybiotyki wziewne,
- alkohole, chlorheksydyna i preparaty chlorowe do dezynfekcji rąk, skóry i powierzchni,
- lateks i akceleratory gumy w rękawicach jednorazowych.
Czynniki biologiczne:
- prątki gruźlicy i prątki niegruźlicze w aerozolu dróg oddechowych i w pobranym materiale,
- wirusy grypy, RSV, adenowirusy, koronawirusy i wirus odry przenoszone drogą powietrzną i kropelkową,
- bakterie Pseudomonas aeruginosa, Burkholderia cepacia, gronkowce i bakterie krztuśca u dzieci z mukowiscydozą i zapaleniem płuc,
- wirusy HBV, HCV i HIV przenoszone przez krew przy zakłuciu.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa i dyżurowa, w tym w porze nocnej,
- presja czasu przy ciężkim zaostrzeniu astmy i niewydolności oddechowej u dziecka,
- obciążenie emocjonalne opieką nad dziećmi z chorobą przewlekłą i postępującą oraz rozmowami o rokowaniu,
- napięcie i agresja słowna ze strony rodziców, zwłaszcza przy izolacji dziecka,
- obciążenie wzroku pracą z torem wizyjnym i wykresami badań czynnościowych,
- obciążenie wielokrotnym powtarzaniem instruktażu inhalacji i fizjoterapii oraz obciążenie narządu głosu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku lekarza – specjalisty chorób płuc dzieci.
Środki ochrony indywidualnej
- półmaska FFP3 przy bronchoskopii, indukcji plwociny i kontakcie z dzieckiem z gruźlicą – aerozol, pratki, wirusy oddechowe;
- maska chirurgiczna z osłoną oczu lub przyłbica w pracowni czynnościowej i przy nebulizacjach – aerozol, bakterie oddechowe, leki wziewne;
- fartuch barierowy i nieprzemakalny przy procedurach z ryzykiem rozprysku – kontakt z wydzielina, bakterie oddechowe;
- rękawice nitrylowe jednorazowe – zaklucie, kontakt z wydzielina, zakazenia krwiopochodne, srodki dezynfekcyjne, lateks;
- rękawice odporne na substancje chemiczne i okulary przy obsłudze myjni endoskopów – srodki do endoskopow;
- ochronniki słuchu przy pracy w pomieszczeniu sprężarek i myjni – halas;
- obuwie medyczne z podeszwą antypoślizgową – poslizgniecie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- izolatki podciśnieniowe z wymianą powietrza dla dzieci z gruźlicą oraz wydzielona pracownia indukcji plwociny – pratki, aerozol, wirusy oddechowe;
- filtry przeciwbakteryjne i ustniki jednorazowe w spirometrach oraz wentylacja pracowni czynnościowej – aerozol, bakterie oddechowe, leki wziewne;
- kabiny i okapy do nebulizacji z odciągiem miejscowym – leki wziewne, aerozol;
- zamknięte myjnie-dezynfektory endoskopów z odprowadzeniem par i wentylacja pomieszczenia – srodki do endoskopow;
- igły z osłoną bezpieczeństwa i pojemniki na odpady ostre – zaklucie, zakazenia krwiopochodne;
- instalacja tlenowa z punktami poboru, zabezpieczenia butli i zakaz otwartego ognia w strefie tlenowej – pozar tlenowy;
- łóżka i leżanki o regulowanej wysokości oraz podparcie przy bronchoskopii – pozycja wymuszona, uraz od pacjenta;
- ergonomiczne stanowisko opisowe i monitor o regulowanej wysokości – monitor, obciazenie wzroku.
Środki organizacyjne
- kwalifikacja dzieci z podejrzeniem gruźlicy przed wejściem do pracowni i wydzielone godziny badań – pratki, aerozol, wirusy oddechowe;
- rozdzielenie dzieci z mukowiscydozą skolonizowanych różnymi szczepami i reżim kontaktowy – bakterie oddechowe;
- procedura postępowania po zakłuciu i ekspozycji z dostępnością profilaktyki poekspozycyjnej – zaklucie, kontakt z wydzielina, zakazenia krwiopochodne;
- udział pielęgniarki i sedacja proceduralna przy bronchoskopii oraz badaniu małego dziecka – uraz od pacjenta, pozycja wymuszona;
- harmonogram dyżurów z odpoczynkiem po dyżurze nocnym – dyzury;
- gotowy zestaw i algorytm postępowania w ciężkim zaostrzeniu astmy – presja naglych stanow;
- wsparcie psychologiczne i szkolenia z komunikacji z rodzinami – obciazenie emocjonalne, agresja opiekunow;
- materiały edukacyjne i filmy instruktażowe oraz udział edukatora – powtarzalna edukacja, monitor.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla lekarza – specjalisty chorób płuc dzieci.
- czynniki fizyczne – hałas, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, wymuszone pozycje ciała przy bronchoskopii;
- czynniki chemiczne – kwas nadoctowy, aldehyd glutarowy, ortoftalaldehyd, leki wziewne i metacholina w aerozolu, alkohole, chlorheksydyna, lateks;
- czynniki biologiczne – prątki gruźlicy i prątki niegruźlicze, wirusy grypy, RSV i odry, koronawirusy, Pseudomonas aeruginosa, Burkholderia cepacia, bakterie krztuśca, wirusy HBV, HCV i HIV;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w porze nocnej i dyżury, procedury generujące aerozol dróg oddechowych, ryzyko zakłucia, praca w strefie podwyższonego stężenia tlenu, obciążenie narządu głosu i psychiczne.
Podobne stanowiska
- pulmonolog,
- pediatra,
- lekarz chorób zakaźnych,
- pielęgniarka pediatryczna,
- lekarz,
- lekarz – specjalista kardiologii dziecięcej.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).