Położna neonatologiczna – kod 223204 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Położna – specjalista pielęgniarstwa neonatologicznego”. Położna neonatologiczna sprawuje specjalistyczną opiekę nad noworodkami zdrowymi, przedwcześnie urodzonymi i chorymi – na oddziałach neonatologicznych, w salach intensywnej terapii noworodka i w oddziałach położniczych z systemem rooming-in. Prowadzi obserwację i pielęgnację w inkubatorach, obsługuje respiratory, pompy infuzyjne i lampy do fototerapii, podaje leki i żywienie, asystuje przy zabiegach oraz wspiera rodziców w karmieniu i opiece nad dzieckiem.
Położna neonatologiczna – wymagania w stosunku do pracownika
- prawo wykonywania zawodu położnej wydane przez okręgową radę pielęgniarek i położnych,
- tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa neonatologicznego lub ukończony kurs kwalifikacyjny z tej dziedziny – zgodnie z wymaganiami pracodawcy,
- umiejętność resuscytacji noworodka i postępowania w stanach zagrożenia życia,
- znajomość obsługi inkubatorów, respiratorów, monitorów funkcji życiowych i pomp infuzyjnych,
- znajomość zasad żywienia noworodków, w tym żywienia pozajelitowego i wspierania laktacji,
- znajomość standardów zapobiegania zakażeniom szpitalnym i postępowania z odpadami medycznymi,
- systematyczne doskonalenie zawodowe zgodnie z ustawą o zawodach pielęgniarki i położnej.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- położna oddziału neonatologicznego,
- położna intensywnej terapii noworodka,
- specjalista pielęgniarstwa neonatologicznego,
- położna sali noworodków,
- położna oddziału patologii noworodka.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie medycyny pracy,
- szczepienie przeciw WZW typu B oraz kontrola poziomu przeciwciał anty-HBs,
- szczepienia zalecane przy narażeniu na czynniki biologiczne (np. grypa, krztusiec, ospa wietrzna u osób nieuodpornionych) – zgodnie z oceną ryzyka,
- orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych – tam, gdzie wymagają tego przepisy lub procedury szpitala,
- badanie uwzględniające pracę zmianową i w porze nocnej oraz obciążenie układu ruchu.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp (instruktaż ogólny i stanowiskowy),
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z resuscytacji noworodka (np. według wytycznych NLS) i regularne ćwiczenia zespołowe,
- szkolenie z postępowania po ekspozycji zawodowej na krew i inny materiał potencjalnie zakaźny,
- instruktaż z obsługi wyrobów medycznych na oddziale (respiratory, inkubatory, lampy do fototerapii),
- szkolenie z higieny rąk, stosowania środków dezynfekcyjnych i izolacji pacjentów,
- szkolenie z ochrony radiologicznej przy wykonywaniu zdjęć RTG przyłóżkowych,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji noworodków.
Środowisko pracy
Położna neonatologiczna pracuje w systemie zmianowym, przez całą dobę, w salach z inkubatorami i łóżeczkami, gdzie utrzymuje się podwyższoną temperaturę i wilgotność powietrza. Większość czynności wykonuje w pochyleniu nad inkubatorem lub stanowiskiem do resuscytacji, przy stałym dźwięku alarmów aparatury. Ma kontakt z krwią i wydzielinami noworodków, z lekami, środkami dezynfekcyjnymi i tlenem medycznym. Pracuje w napiętym tempie, w stanach zagrożenia życia dziecka i w kontakcie z rodzicami przeżywającymi silny stres. Na stanowisku wykorzystuje się:
- inkubatory zamknięte i otwarte stanowiska do resuscytacji z promiennikiem ciepła;
- respiratory, aparaty CPAP i instalacja tlenu medycznego;
- monitory funkcji życiowych, pulsoksymetry i pompy infuzyjne;
- lampy do fototerapii;
- inkubator transportowy;
- laktatory, sprzęt do żywienia dojelitowego;
- igły, strzykawki, kaniule i zestawy do pobierania krwi.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- zakłucie igłą lub skaleczenie ostrym narzędziem,
- wymuszona pochylona pozycja ciała przy pracy przy inkubatorach,
- ręczne przemieszczanie inkubatora transportowego, butli i sprzętu,
- poślizgnięcie i upadek na mokrych podłogach,
- promieniowanie optyczne lamp do fototerapii,
- promieniowanie jonizujące przy przyłóżkowych zdjęciach RTG,
- porażenie prądem przy obsłudze sprzętu medycznego,
- hałas alarmów i aparatury,
- podwyższona temperatura i wilgotność powietrza w salach noworodków.
Czynniki chemiczne:
- środki dezynfekcyjne (alkohole, związki chloru, czwartorzędowe sole amoniowe, aldehydy),
- leki, w tym antybiotyki, o działaniu uczulającym,
- lateks w rękawicach i sprzęcie medycznym,
- tlen medyczny (zagrożenie pożarem) i tlenek azotu stosowany wziewnie.
Czynniki biologiczne:
- wirusy przenoszone przez krew (HBV, HCV, HIV),
- wirusy przenoszone drogą kropelkową i kontaktową (RSV, grypa, cytomegalowirus, rotawirusy),
- bakterie, w tym wielooporne (MRSA, pałeczki ESBL),
- grzyby drożdżopodobne (Candida).
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa i w porze nocnej,
- silny stres w stanach zagrożenia życia noworodka i przy zgonie dziecka,
- wysoka odpowiedzialność za życie i zdrowie pacjenta, w tym za dawkowanie leków,
- kontakt z rodzicami w kryzysie emocjonalnym,
- duże tempo pracy przy niedoborach obsady,
- ryzyko wypalenia zawodowego.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku położnej neonatologicznej.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice medyczne nitrylowe lub winylowe (bezlateksowe) – zakłucie i skaleczenie, wirusy przenoszone przez krew, bakterie, grzyby, środki dezynfekcyjne, lateks;
- maseczka lub półmaska filtrująca FFP2, fartuch ochronny i ochrona oczu przy izolacji – wirusy przenoszone drogą kropelkową, bakterie wielooporne;
- okulary z filtrem przy pracy przy włączonej lampie do fototerapii – promieniowanie optyczne;
- fartuch ochronny ołowiany przy przyłóżkowych zdjęciach RTG, jeśli położna musi pozostać przy dziecku – promieniowanie jonizujące;
- obuwie medyczne z podeszwą antypoślizgową i zapiętą piętą – poślizgnięcie i upadek;
- lekka, przewiewna odzież robocza – podwyższona temperatura i wilgotność.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- sprzęt z zabezpieczeniem przed zakłuciem i pojemniki na ostre odpady przy stanowisku – zakłucie igłą;
- inkubatory i stoły z regulacją wysokości, wózki do przewożenia inkubatora transportowego – wymuszona pochylona pozycja, ręczne przemieszczanie;
- dozowniki środków dezynfekcyjnych i wentylacja pomieszczeń – środki dezynfekcyjne;
- sale izolacyjne i śluzy – wirusy przenoszone drogą kropelkową, bakterie wielooporne;
- przeglądy techniczne wyrobów medycznych i instalacji elektrycznej – porażenie prądem;
- instalacja tlenu z kontrolą szczelności i systemy odciągu gazów wziewnych – tlen medyczny i tlenek azotu;
- osłony lamp do fototerapii i ekrany między stanowiskami – promieniowanie optyczne;
- centralne monitorowanie z regulowaną głośnością alarmów – hałas alarmów i aparatury.
Środki organizacyjne
- procedura postępowania po ekspozycji zawodowej i rejestr zakłuć – zakłucie igłą, wirusy przenoszone przez krew;
- szczepienia ochronne i procedury higieny rąk – wirusy, bakterie, grzyby;
- podwójna kontrola przygotowania i dawkowania leków, systemy dawkowania na wagę – wysoka odpowiedzialność, leki o działaniu uczulającym;
- podział stanowisk w obsadzie odpowiadającej liczbie i stanowi noworodków – duże tempo pracy, niedobory obsady;
- grafik zmian z zachowaniem odpoczynku dobowego i tygodniowego – praca zmianowa i w porze nocnej;
- wsparcie psychologiczne, superwizja i debriefing po trudnych zdarzeniach – silny stres, zgon dziecka, wypalenie zawodowe;
- szkolenia z komunikacji z rodzicami i udział psychologa oddziałowego – kontakt z rodzicami w kryzysie;
- opuszczanie stanowiska podczas zdjęć RTG, z wyjątkiem koniecznej asysty – promieniowanie jonizujące;
- przerwy na nawodnienie i odpoczynek poza salą – podwyższona temperatura i wilgotność, wymuszona pozycja ciała;
- bieżące wycieranie rozlanych płynów i oznakowanie mokrych podłóg – poślizgnięcie i upadek.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla położnej neonatologicznej.
- czynniki fizyczne – wymuszona pozycja ciała, ręczne prace transportowe, promieniowanie jonizujące, promieniowanie optyczne (światło niebieskie lamp do fototerapii), mikroklimat gorący;
- czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne (związki chloru, aldehydy, alkohole), leki, lateks, tlenek azotu;
- czynniki biologiczne – wirus zapalenia wątroby typu B i C, HIV, bakterie wielooporne, wirusy przenoszone drogą kropelkową;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca zmianowa w porze nocnej, kontakt z materiałem zakaźnym, odpowiedzialność za życie pacjenta, stres.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).