Operator urządzeń przygotowania wsadu – kod 812113 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator przygotowuje wsad do pieców stalowniczych i odlewniczych – złom stalowy, surówkę, żelazostopy, wapno i nawęglacze. Obsługuje nożyce do złomu, prasy pakietujące i suwnice z elektromagnesem lub chwytakiem, kompletuje kosze wsadowe według receptury wytopu, waży je i kontroluje, czy w złomie nie ma zamkniętych pojemników, materiałów wybuchowych ani źródeł promieniotwórczych.
Operator urządzeń przygotowania wsadu – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, mile widziane hutnicze lub mechaniczne,
- zaświadczenie kwalifikacyjne UDT na suwnice i – w razie potrzeby – na wózki jezdniowe lub ładowarki,
- znajomość gatunków złomu, zasad segregacji i receptur wsadu,
- umiejętność obsługi wag, nożyc hydraulicznych i pras pakietujących,
- dobra koordynacja wzrokowo-ruchowa i ocena odległości,
- brak przeciwwskazań do pracy na wysokości, w hałasie i w systemie zmianowym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator składowiska złomu,
- suwnicowy złomowni,
- operator nożyc do złomu,
- operator przygotowania wsadu metalowego,
- pracownik złomowni hutniczej.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badania psychotechniczne dla operatorów suwnic i wózków jezdniowych,
- badanie audiometryczne przy narażeniu na hałas,
- ocena narządu wzroku i układu ruchu.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- kurs i egzamin UDT na suwnice sterowane z kabiny lub z poziomu roboczego,
- instruktaż rozpoznawania niebezpiecznych przedmiotów w złomie (butle, zbiorniki, amunicja),
- instruktaż postępowania przy alarmie bramki radiometrycznej,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Stanowisko obejmuje otwarte lub zadaszone składowisko złomu oraz halę przygotowania wsadu przy stalowni lub odlewni. Operator pracuje w kabinie suwnicy z elektromagnesem lub chwytakiem, przy pulpicie nożyc i prasy, a także na placu przy kontroli dostaw i koszy wsadowych. Pracuje się w zmiennej temperaturze, przy wietrze, deszczu i mrozie, w hałasie upuszczanego złomu i pracy nożyc oraz w zapyleniu rdzą, wapnem i ziemią. Ruch wagonów, samochodów ciężarowych i ładowarek odbywa się w bezpośrednim sąsiedztwie. Na stanowisku wykorzystuje się:
- suwnica z elektromagnesem lub chwytakiem wielołupinowym;
- nożyce hydrauliczne gilotynowe i prasy pakietujące do złomu;
- kosze wsadowe i wózki koszowe;
- wagi wagonowe, samochodowe i suwnicowe;
- bramka radiometryczna i ręczny dozymetr;
- zasobniki wapna, żelazostopów i nawęglaczy z podajnikami;
- ładowarka kołowa lub wózek jezdniowy.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- spadające elementy złomu przy przenoszeniu elektromagnesem lub chwytakiem,
- przygniecenie i pochwycenie w nożycach oraz prasach pakietujących,
- skaleczenia o ostre krawędzie złomu,
- wybuch zamkniętych pojemników, butli lub niewypałów ukrytych w złomie,
- promieniowanie jonizujące z porzuconych źródeł promieniotwórczych w złomie,
- potrącenie przez wagony, samochody i ładowarki na placu,
- hałas przy zrzucie złomu i pracy nożyc,
- drgania mechaniczne w kabinie suwnicy i ładowarki,
- praca na wysokości przy wejściu do kabiny i na pomostach suwnicy,
- zmienne warunki atmosferyczne na składowisku.
Czynniki chemiczne:
- pył rdzy, tlenków żelaza i ziemi przy przeładunku złomu,
- pył wapna palonego – działanie drażniące i żrące,
- oleje, smary i resztki farb na złomie.
Czynniki psychofizyczne:
- duże obciążenie uwagi przy sterowaniu suwnicą nad ludźmi i pojazdami,
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
- monotonna praca w wymuszonej pozycji siedzącej w kabinie,
- stres związany z ryzykiem wybuchu lub skażenia złomu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora urządzeń przygotowania wsadu.
Środki ochrony indywidualnej
- kask ochronny i obuwie z podnoskami i wkładką antyprzebiciową – spadające elementy złomu, skaleczenia;
- rękawice odporne na przecięcie – skaleczenia o ostre krawędzie złomu;
- ochronniki słuchu – hałas przy zrzucie złomu i pracy nożyc;
- odzież ostrzegawcza o intensywnej widzialności – potrącenie przez pojazdy na placu;
- półmaska przeciwpyłowa FFP2 i okulary ochronne – pył rdzy i tlenków żelaza, pył wapna palonego;
- odzież ochronna na warunki zimowe i przeciwdeszczowa – zmienne warunki atmosferyczne;
- rękawice olejoodporne i krem ochronny – oleje, smary i resztki farb na złomie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony i blokady nożyc oraz pras, wyłączniki awaryjne – przygniecenie i pochwycenie w nożycach i prasach;
- kabina suwnicy z daszkiem ochronnym, amortyzowanym fotelem i klimatyzacją – spadające elementy złomu, drgania mechaniczne, zmienne warunki atmosferyczne;
- bramka radiometryczna na wjeździe i wydzielone miejsce na przesyłki podejrzane – promieniowanie jonizujące ze źródeł w złomie;
- stanowisko kontroli i cięcia zbiorników poza strefą pracy nożyc – wybuch zamkniętych pojemników lub butli;
- zraszanie składowiska i zamknięte zasobniki wapna z odpylaniem – pył rdzy i ziemi, pył wapna palonego;
- wydzielone drogi komunikacyjne, przejścia i sygnalizacja ruchu wagonów – potrącenie przez wagony, samochody i ładowarki;
- drabiny z kabłąkami, pomosty z barierkami i szelki przy przeglądach suwnicy – praca na wysokości.
Środki organizacyjne
- kontrola dostaw złomu i odrzucanie partii z zamkniętymi pojemnikami lub amunicją – wybuch zamkniętych pojemników i niewypałów;
- zakaz przebywania pod ładunkiem i w zasięgu chwytaka – spadające elementy złomu;
- procedura postępowania przy alarmie promieniowania i współpraca z inspektorem ochrony radiologicznej – promieniowanie jonizujące, stres związany z ryzykiem skażenia;
- przerwy w pracy w kabinie i rotacja zadań – monotonna praca w pozycji siedzącej, obciążenie uwagi;
- jednoznaczny system sygnalizacji ręcznej i łączności radiowej z hakowymi – obciążenie uwagi przy sterowaniu suwnicą nad ludźmi;
- pomiary hałasu, drgań i zapylenia – hałas, drgania mechaniczne, pyły;
- grafik zmian z odpoczynkiem dobowym i tygodniowym zgodnym z przepisami – praca zmianowa w porze nocnej.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora urządzeń przygotowania wsadu.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, praca w zmiennych warunkach atmosferycznych, promieniowanie jonizujące (ryzyko skażenia złomu);
- czynniki chemiczne – pył tlenków żelaza, pył wapna palonego, oleje mineralne;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa urządzeń transportu bliskiego (suwnica), praca na wysokości powyżej 3 m przy wejściu na suwnicę, praca zmianowa w porze nocnej, ryzyko wybuchu przedmiotów w złomie.
Podobne stanowiska
- operator suwnicy,
- hutnik,
- operator pieca przemysłowego,
- operator maszyn w gospodarce odpadami,
- operator prasy hydraulicznej.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).