Technik pojazdów kolejowych

Technik pojazdów kolejowych – kod 311518 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik pojazdów kolejowych diagnozuje i naprawia lokomotywy, elektryczne zespoły trakcyjne, wagony i pojazdy specjalne. Prowadzi przeglądy w poziomach utrzymania, wymienia zestawy kołowe, sprawdza układy hamulca pneumatycznego, sprzęgi i aparaturę wysokiego napięcia oraz wykonuje próby po naprawie. Pracuje w hali naprawczej z kanałami i podnośnikami, na torach postojowych i w przeglądarni, a także przy pojazdach pod siecią trakcyjną 3 kV.

Technik pojazdów kolejowych – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie średnie techniczne w zawodzie związanym z pojazdami kolejowymi, mechanicznym lub elektrycznym,
znajomość budowy taboru kolejowego, układów hamulcowych i aparatury wysokiego napięcia pojazdu,
umiejętność wykonywania pomiarów zestawów kołowych, zużycia obręczy i luzów w układzie biegowym,
świadectwo kwalifikacyjne SEP grupy 2 lub 3 w odpowiednim zakresie, jeżeli zakres prac obejmuje urządzenia elektroenergetyczne pojazdu,
znajomość zasad poruszania się po torach i obszarze kolejowym oraz dokumentacji utrzymania pojazdu.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

mechanik naprawy taboru szynowego,
ślusarz taboru kolejowego,
technik utrzymania elektrycznych zespołów trakcyjnych,
technik przeglądów wagonów,
technik warsztatu taborowego.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
badania dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, jeżeli stanowisko jest tak zakwalifikowane,
badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy pracach na dachach pojazdów.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
instruktaż zasad poruszania się po torach, przechodzenia pod wagonami i sygnalizacji kolejowej,
szkolenie z zasad pracy na dachach pojazdów przy wyłączonej i uziemionej sieci trakcyjnej,
szkolenie z obsługi podnośników taborowych, zapadni i urządzeń transportu bliskiego,
szkolenie z prac pożarowo niebezpiecznych przy spawaniu i cięciu elementów pojazdu.

Środowisko pracy

Hala naprawy taboru ma torowiska z kanałami przeglądowymi, zapadnie, podnośniki synchroniczne i stanowiska do wytaczania zestawów kołowych. Nad torami pracują suwnice o dużym udźwigu, a pojazdy przestawiane są lokomotywą manewrową lub wciągarką. Technik pracuje w kanale pod pojazdem, na podestach przy pudle i na dachu elektrycznego zespołu trakcyjnego, przy odbieraku prądu i aparaturze wysokiego napięcia. Przy przeglądach na torach postojowych pracuje się na zewnątrz, w każdej pogodzie, przy hałasie manewrów i sprężonego powietrza. Zakład pracuje w systemie zmianowym, a przeglądy bieżące wykonywane są nocą, w przerwie między kursami pojazdu. Na stanowisku wykorzystuje się:

podnośniki synchroniczne, zapadnie i podstawki do podparcia pudła pojazdu;
suwnice, żurawie i zawiesia do zestawów kołowych i silników trakcyjnych;
przyrządy do pomiaru profilu obręczy, średnicówki i szablony kołowe;
stanowiska prób hamulca, agregaty sprężonego powietrza i manometry kontrolne;
klucze udarowe, wkrętarki, prasy do wciskania i wyciskania elementów.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

najechanie i przygniecenie przez przestawiany pojazd szynowy w hali i na torach postojowych,
opadnięcie pudła pojazdu lub wózka z podnośników i podstawek podczas prac pod pojazdem,
porażenie prądem i łuk elektryczny przy pracach na dachu pod siecią 3 kV oraz w obwodach wysokiego napięcia pojazdu,
upadek z dachu pojazdu, podestu i drabiny przy pracach na pudle,
upadek do kanału przeglądowego, zapadni i otwartego gniazda tokarki podtorowej,
przygniecenie zestawem kołowym, silnikiem trakcyjnym lub sprężarką przenoszoną suwnicą,
uwolnienie sprężonego powietrza z układu hamulcowego i uderzenie odłączonym przewodem,
hałas manewrów, prób hamulca, szlifowania i pracy sprężarek,
oparzenia przy spawaniu, cięciu i pracy z nagrzanymi elementami oraz odpryski przy szlifowaniu.

Czynniki chemiczne:

oleje przekładniowe, smary łożyskowe i oleje sprężarkowe przy wymianach eksploatacyjnych,
kwas siarkowy i wodorotlenek potasu z akumulatorów pojazdowych oraz wodór wydzielający się przy ładowaniu,
dymy spawalnicze oraz pył z okładzin hamulcowych i wstawek klockowych,
rozpuszczalniki, zmywacze i preparaty do mycia podzespołów.

Czynniki psychofizyczne:

praca zmianowa i przeglądy nocne w przerwach między kursami pojazdów,
presja czasu związana z koniecznością wydania pojazdu do ruchu zgodnie z rozkładem,
odpowiedzialność za poprawność naprawy elementów decydujących o bezpieczeństwie jazdy,
praca z rękami powyżej barków w kanale i w ciasnych przestrzeniach podwozia,
dźwiganie części zamiennych, narzędzi i elementów osprzętu pojazdu,
ciągłe czuwanie nad ruchem pojazdów i sygnałami w obrębie hali i torów.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika pojazdów kolejowych.

Środki ochrony indywidualnej

odzież ostrzegawcza o wysokiej widzialności i hełm ochronny – przygniecenie przez pojazd w ruchu, przygniecenie podnoszonym zespołem;
obuwie ochronne z podnoskiem i wkładką antyprzebiciową – przygniecenie podnoszonym zespołem, upadek do kanału i zapadni;
rękawice i odzież o właściwościach łukoochronnych oraz osłona twarzy przy pracach w obwodach wysokiego napięcia – porażenie prądem z sieci trakcyjnej i obwodów pojazdu;
okulary ochronne i przyłbica spawalnicza – oparzenia i odpryski, dymy spawalnicze i pył hamulcowy;
rękawice chemoodporne, okulary i fartuch przy obsłudze akumulatorów i zmywaczy – elektrolit z akumulatorów, oleje i smary taborowe, rozpuszczalniki i zmywacze.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

kozły oporowe, blokady torowe, sygnalizacja i zakaz przestawiania pojazdu w czasie prac – przygniecenie przez pojazd w ruchu, obciążenie uwagi w ruchu manewrowym;
podnośniki z blokadą opadania, podstawki stałe i kontrola stanu podpór – opadnięcie pudła pojazdu;
pomosty dachowe z balustradami i stałe punkty kotwienia nad torem naprawczym – upadek z dachu pojazdu;
suwnice i zawiesia z aktualnymi badaniami UDT oraz trawersy do zestawów kołowych – przygniecenie podnoszonym zespołem, dźwiganie części i narzędzi;
zaworowe odcięcie i rozprężenie układu pneumatycznego przed rozłączeniem przewodów – uwolnienie sprężonego powietrza.

Środki organizacyjne

instrukcje utrzymania pojazdu z kartami pomiarowymi i odbiorem po naprawie – odpowiedzialność za bezpieczeństwo ruchu;
grafik zmian z ograniczeniem liczby nocy z rzędu i odpoczynkiem po nocy – praca zmianowa i nocna;
realne normy czasowe przeglądów i rezerwa pojazdów wyłączająca presję wydania składu – presja czasu na przygotowanie pojazdu;
rotacja czynności w kanale i wyposażenie w leżanki oraz stołki warsztatowe – wymuszone pozycje ciała;
pomiary hałasu, pyłu i czynników chemicznych oraz dostępne karty charakterystyki – hałas, rozpuszczalniki i zmywacze, oleje i smary taborowe.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika pojazdów kolejowych.

czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, zmienne warunki atmosferyczne, praca w kontakcie z gorącymi powierzchniami;
czynniki chemiczne – oleje mineralne, kwas siarkowy, wodorotlenek potasu, dymy spawalnicze, pył z okładzin hamulcowych, rozpuszczalniki organiczne, spaliny silników Diesla;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy urządzeniach elektroenergetycznych, w tym pod siecią trakcyjną 3 kV, praca na wysokości powyżej 3 m na dachach pojazdów, praca na obszarze kolejowym i w ruchu manewrowym, praca pod podniesionym pojazdem, obsługa urządzeń transportu bliskiego, dźwiganie, praca zmianowa, w tym w porze nocnej.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy