Technik technologii żywności – przetwórstwo zbożowe – kod 314416 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik technologii żywności w przetwórstwie zbożowym prowadzi i nadzoruje przemiał zbóż oraz produkcję mąki, kasz, płatków i otrąb. Odbiera i ocenia ziarno, kieruje czyszczeniem i kondycjonowaniem, nadzoruje pracę młynów walcowych, odsiewaczy i wialni, prowadzi wyciągi mąki, pobiera próby i odpowiada za jakość oraz bezpieczeństwo wyrobu.
Technik technologii żywności – przetwórstwo zbożowe – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne w zawodzie technik technologii żywności o specjalności przetwórstwo zbożowe,
- znajomość procesu przemiału, diagramu młyna oraz pracy mlewników i odsiewaczy,
- umiejętność oceny jakości ziarna i mąki – wilgotności, zawartości glutenu, liczby opadania,
- znajomość zagrożeń mykotoksynami i zasad kontroli szkodników magazynowych,
- orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych,
- brak przeciwwskazań do pracy w zapyleniu, na wysokości i w systemie zmianowym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- technolog młynarstwa,
- technik młynarstwa,
- mistrz młyna,
- technolog przetwórstwa zbóż,
- specjalista ds. jakości w młynie.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- badania do celów sanitarno-epidemiologicznych przy kontakcie z żywnością,
- badania spirometryczne i alergologiczne w narażeniu na pył mąki i zbóż,
- badania słuchu w związku z narażeniem na hałas mlewników i odsiewaczy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla stanowisk inżynieryjno-technicznych – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z pracy w strefie zagrożenia wybuchem pyłu mąki i zbóż,
- szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych – silosach, komorach i zbiornikach,
- instruktaż obsługi mlewników, odsiewaczy i przenośników oraz ich bezpiecznego zatrzymywania.
Środowisko pracy
Młyn to budynek o kilku kondygnacjach połączonych przenośnikami kubełkowymi i rurociągami pneumatycznymi, z mlewnikami walcowymi, odsiewaczami, wialniami i rozdzielaczami. Pracuje całą dobę, a hałas i drgania przenoszą się przez konstrukcję. Wszędzie obecny jest pył mąki i ziarna – palny i wybuchowy, a jednocześnie silnie uczulający, wywołujący astmę piekarzy. W magazynach i silosach rozwijają się roztocza, grzyby pleśniowe i wołek zbożowy, a w ziarnie mogą występować mykotoksyny. Technik prowadzi obchody po kondygnacjach, pobiera próby z wyciągów, ocenia mąkę w laboratorium zakładowym i nadzoruje czyszczenie oraz wymianę sit. Prace przy czyszczeniu silosów i zbiorników wymagają wejścia do przestrzeni zamkniętej. Na stanowisku wykorzystuje się:
- mlewniki walcowe, odsiewacze płaskie i wialnie kaszkowe;
- czyszczarki, łuszczarki, obłuskiwacze i kondycjonery ziarna;
- silosy, przenośniki kubełkowe, śrubowe i transport pneumatyczny;
- filtry workowe, cyklony i instalacja odpylania;
- laboratorium z wilgotnościomierzem, aparatem do oznaczania liczby opadania i urządzeniem do badania glutenu.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wybuch obłoku pyłu mąki i ziarna w młynie, filtrach i przenośnikach,
- pożar od iskrzenia i przegrzania łożysk w przenośnikach oraz rozgrzanych walców,
- pochwycenie i zmiażdżenie przez walce mlewnika, przenośnik śrubowy i kubełkowy,
- zasypanie ziarnem lub mąką przy wchodzeniu do silosu i komory,
- hałas mlewników, odsiewaczy, dmuchaw i workownic,
- drgania mechaniczne o działaniu ogólnym przenoszone przez stropy i pomosty,
- upadek z wysokości ze schodów, pomostów i drabin między kondygnacjami młyna,
- poślizgnięcie na posadzce pokrytej mąką i rozsypanym ziarnem,
- porażenie prądem przy napędach, rozdzielnicach i oświetleniu w zapyleniu,
- niedobór tlenu i obecność dwutlenku węgla w silosie z ziarnem oraz po fumigacji.
Czynniki chemiczne:
- pył mąki i zbóż – uczulający, wywołujący astmę i zapalenie spojówek,
- mykotoksyny w ziarnie zanieczyszczonym pleśniami, w tym deoksyniwalenol i ochratoksyna A,
- preparaty do fumigacji i zwalczania szkodników magazynowych, w tym fosforowodór,
- środki myjące i dezynfekcyjne stosowane przy czyszczeniu instalacji i pomieszczeń.
Czynniki biologiczne:
- roztocza mącznika, wołek zbożowy i inne szkodniki magazynowe wywołujące uczulenia,
- zarodniki grzybów pleśniowych i endotoksyny bakteryjne w ziarnie oraz pyle.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa w ruchu ciągłym, w tym w porze nocnej i w dni wolne,
- odpowiedzialność za parametry wypiekowe mąki i bezpieczeństwo zdrowotne wyrobu,
- presja czasu przy zatorach w przenośnikach i awariach wstrzymujących przemiał,
- wysiłek fizyczny przy wymianie sit, workowaniu i przenoszeniu prób,
- utrudniona komunikacja i obciążenie uwagi przy obchodach w hałasie i zapyleniu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika technologii żywności zajmującego się przetwórstwem zbożowym.
Środki ochrony indywidualnej
- półmaska z filtrem P3 lub maska z nawiewem przy pracach w zapyleniu i wymianie sit – pył mąki i zbóż, grzyby pleśniowe i endotoksyny, roztocza i szkodniki magazynowe, mykotoksyny;
- okulary ochronne i odzież zapobiegająca osiadaniu pyłu na skórze – pył mąki i zbóż, roztocza i szkodniki magazynowe;
- odzież antyelektrostatyczna i obuwie przewodzące w strefach zagrożenia wybuchem – wybuch pyłu zbożowego, pożar w instalacji;
- ochronniki słuchu dopasowane do poziomu hałasu kondygnacji młyna – hałas, obchody w hałasie i zapyleniu;
- szelki bezpieczeństwa z linką i zestaw ewakuacyjny przy wejściu do silosu – zasypanie ziarnem, upadek z wysokości, niedobór tlenu w silosie;
- obuwie antypoślizgowe – upadek na tym samym poziomie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- klapy dekompresyjne, przerywacze ognia, uziemienie i detekcja iskier w instalacjach – wybuch pyłu zbożowego, pożar w instalacji;
- czujniki temperatury łożysk, kontrola obrotów przenośników i instalacja gaśnicza – pożar w instalacji;
- osłony walców, kraty zasypowe, blokady klap i wyłączniki awaryjne przenośników – pochwycenie przez maszyny;
- zabezpieczone włazy silosów, systemy upłynniania ziarna i zdalne usuwanie zatorów – zasypanie ziarnem;
- instalacja odpylania, odciągi miejscowe przy wyciągach i hermetyzacja przesypów – pył mąki i zbóż, grzyby pleśniowe i endotoksyny, roztocza i szkodniki magazynowe;
- obudowy dźwiękochłonne, amortyzatory odsiewaczy i wyciszona sterownia – hałas, drgania ogólne;
- wciągniki i wózki do transportu sit, worków i prób – wysiłek fizyczny, środki myjące.
Środki organizacyjne
- dokument zabezpieczenia przed wybuchem, wyznaczone strefy i zakaz prac gorących bez pozwolenia – wybuch pyłu zbożowego, pożar w instalacji;
- pozwolenie na pracę w przestrzeni zamkniętej z asekuracją i ciągłym pomiarem atmosfery – zasypanie ziarnem, niedobór tlenu w silosie;
- procedura blokady i oznaczenia napędów przed wymianą sit i czyszczeniem maszyn – pochwycenie przez maszyny, porażenie prądem;
- program monitoringu mykotoksyn, segregacja partii ziarna i nadzór nad szkodnikami – mykotoksyny, roztocza i szkodniki magazynowe, odpowiedzialność za jakość mąki;
- fumigacja wyłącznie przez uprawnione firmy, oznakowanie i karencja wejścia – środki do fumigacji i ochrony magazynów;
- grafik zmian ograniczający liczbę nocy z rzędu i obsada obchodów – praca zmianowa, presja usuwania awarii.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika technologii żywności zajmującego się przetwórstwem zbożowym.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, zapylenie i zmienny mikroklimat w budynku młyna;
- czynniki chemiczne – pył mąki i zbóż o działaniu uczulającym, mykotoksyny (deoksyniwalenol, ochratoksyna A), fosforowodór z fumigacji, środki myjące i dezynfekcyjne;
- czynniki biologiczne – roztocza mącznika i szkodniki magazynowe, zarodniki grzybów pleśniowych, endotoksyny bakteryjne;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w strefie zagrożenia wybuchem pyłu, praca w przestrzeniach zamkniętych (silosy, komory), praca na wysokości powyżej 3 m, praca w pobliżu ruchomych maszyn i przenośników, praca w kontakcie z żywnością, praca zmianowa i w porze nocnej.
Podobne kody zawodów w klasyfikacji
Klasyfikacja zawodów i specjalności opisuje obok siebie kilka stanowisk o bardzo zbliżonych nazwach. W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego trzeba wpisać ten kod, który odpowiada faktycznemu zakresowi obowiązków — opisywane tu stanowisko to technik technologii żywności – przetwórstwo zbożowe, kod 314416. Najbliższe kody z tej grupy:
- technik technologii żywności – produkcja piekarsko-ciastkarska – kod 314407: przetwarza mąkę na pieczywo i ciasta, ustalając parametry miesienia, fermentacji i wypieku, a nie nadzoruje przemiału ziarna ani wyciągów mąki.
- technik technologii żywności – przetwórstwo surowców olejarskich – kod 314415: prowadzi łuszczenie nasion, prasowanie, ekstrakcję i rafinację oleju, zamiast pracy młynów walcowych, odsiewaczy i wialni.
- technik technologii żywności – przetwórstwo ziemniaczane – kod 314417: nadzoruje przerób ziemniaków na skrobię, płatki i frytki, a nie odbiór i ocenę ziarna w magazynie zbożowym.
- technik technologii żywności – produkcja koncentratów spożywczych – kod 314406: miesza składniki sypkie i prowadzi suszenie rozpyłowe oraz aglomerację gotowych mieszanek, zamiast czyszczenia i kondycjonowania zbóż.
- technik technologii żywności – produkcja cukiernicza – kod 314405: kontroluje wypiek, temperowanie czekolady i gotowanie mas, a nie jakość mąki, kasz i otrąb.
- technik technologii żywności – kod 314403: strona ogólna zawodu bez specjalności, właściwa dla technologa obsługującego kilka technologii przetwórstwa.
Granica jest tu wyraźna: kod 314416 kończy się na wyprodukowaniu mąki, kaszy lub płatków, a dalszą obróbkę opisują kody piekarskie i cukiernicze; przy obu zakresach w ocenie ryzyka trzeba wykazać pył zbożowy i atmosferę wybuchową w młynie.
Podobne stanowiska
- młynarz,
- operator urządzeń do przerobu ziarna zbóż,
- operator elewatora zbożowego,
- operator wytwórni pasz,
- operator linii piekarniczej.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).