Technik grafiki i poligrafii cyfrowej – kod 311943 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik grafiki i poligrafii cyfrowej przygotowuje projekty i pliki do druku, wykonuje skład, impozycję i korektę barwną, a następnie obsługuje cyfrowe maszyny drukujące, plotery solwentowe i lateksowe oraz urządzenia wykończeniowe. Prowadzi także wydruki próbne, kalibrację urządzeń i obróbkę wydruków wielkoformatowych.
Technik grafiki i poligrafii cyfrowej – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne o specjalności grafika i poligrafia cyfrowa,
- umiejętność pracy w programach do składu, obróbki rastrowej i przygotowania plików PDF do druku,
- znajomość zarządzania barwą, profili ICC i zasad kalibracji monitorów oraz urządzeń drukujących,
- umiejętność obsługi cyfrowej maszyny drukującej, plotera wielkoformatowego i plotera tnącego,
- znajomość właściwości podłoży drukowych, tuszy i laminatów,
- brak przeciwwskazań do pracy przy monitorze ekranowym oraz do kontaktu z rozpuszczalnikami.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator druku cyfrowego,
- specjalista DTP,
- operator plotera wielkoformatowego,
- grafik przygotowania do druku,
- operator maszyn druku cyfrowego.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie okulistyczne z oceną rozpoznawania barw, w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie i kontrolą kolorystyki,
- badanie w kierunku chorób skóry i dróg oddechowych przy stałym kontakcie z tuszami solwentowymi.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż obsługi cyfrowej maszyny drukującej i plotera, w tym wymiany tuszy oraz usuwania zakleszczeń,
- instruktaż obsługi plotera tnącego, gilotyny i urządzeń do laminowania,
- szkolenie z postępowania z tuszami i rozpuszczalnikami według kart charakterystyki,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i zasad magazynowania materiałów łatwopalnych,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Praca dzieli się między stanowisko komputerowe z kalibrowanym monitorem w pomieszczeniu o kontrolowanym oświetleniu i halę druku, w której pracują maszyny cyfrowe oraz plotery. Przy ploterach solwentowych i UV wydzielają się pary rozpuszczalników i ozon, dlatego stanowiska mają odciąg, a przy urządzeniach lateksowych i tonerowych powstaje aerozol oraz pył tonera. Wydruki wielkoformatowe trzeba zdejmować z roli, rozwijać na stołach i przenosić wraz z rolami materiału o masie kilkudziesięciu kilogramów. Laminarka i ploter tnący pracują z rozgrzaną rolką i ostrzem, a gilotyna oraz nóż introligatorski do przycinania arkuszy wymagają ostrożności. Terminy realizacji są krótkie, a praca często trwa po godzinach i w systemie zmianowym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- stanowisko komputerowe z kalibrowanym monitorem i kabiną do oceny barw;
- cyfrowa maszyna drukująca arkuszowa oraz drukarka tonerowa produkcyjna;
- ploter solwentowy, lateksowy lub UV i ploter tnący;
- laminarka rolowa, gilotyna i nóż introligatorski;
- spektrofotometr, wzorniki barw i urządzenia do kalibracji;
- tusze, rozpuszczalniki, podłoża samoprzylepne, banery i płyty kompozytowe.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- obciążenie wzroku przy wielogodzinnej pracy z monitorem, drobnym tekstem i ocenie kolorystyki,
- skaleczenia i głębokie rany nożem introligatorskim, ostrzem plotera tnącego i gilotyną,
- oparzenia o rozgrzaną rolkę laminarki i elementy utrwalania wydruku,
- przygniecenie dłoni między rolami materiału w ploterze i laminarce,
- przeciążenie kręgosłupa i barków przy wymianie rol materiału oraz przenoszeniu płyt kompozytowych,
- hałas maszyn drukujących, odciągów i sprężarki w hali produkcyjnej,
- promieniowanie nadfioletowe z lamp utwardzających tusz w ploterach UV,
- porażenie prądem przy obsłudze urządzeń o dużej liczbie modułów zasilających i wymianie części,
- wymuszona pozycja ciała przy rozwijaniu i wykańczaniu wydruków wielkoformatowych na stołach.
Czynniki chemiczne:
- rozpuszczalniki z tuszy solwentowych, w tym estry glikolu i cyklotetrasiloksany oraz pary z czyszczenia głowic,
- ozon i produkty rozkładu tuszy przy lampach nadfioletowych ploterów UV,
- pył tonera i aerozol przy wymianie kaset oraz usuwaniu zakleszczeń w maszynach tonerowych,
- kleje z materiałów samoprzylepnych, alkohol izopropylowy i preparaty do mycia głowic.
Czynniki psychofizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym przez większość dnia pracy,
- presja krótkich terminów realizacji i poprawek wprowadzanych w ostatniej chwili,
- odpowiedzialność za poprawność pliku i kolorystyki, której błąd oznacza zniszczenie całego nakładu,
- powtarzalne czynności przy wykańczaniu i pakowaniu dużych serii wydruków,
- praca po godzinach i w systemie zmianowym przy pilnych zleceniach.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika grafiki i poligrafii cyfrowej.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze zgodnie ze wskazaniem lekarza – obciążenie wzroku, praca przy monitorze;
- rękawice odporne na przecięcia przy cięciu materiału i wymianie ostrzy – urazy nożem i ostrzem;
- rękawice termoodporne przy obsłudze laminarki i modułu utrwalania – oparzenia laminarką;
- rękawice nitrylowe i okulary ochronne przy wymianie tuszy oraz myciu głowic – rozpuszczalniki z tuszy solwentowych, kleje i preparaty czyszczące;
- półmaska z filtrem przeciw parom organicznym i pyłom przy serwisie urządzeń – rozpuszczalniki z tuszy solwentowych, pył tonera, ozon i produkty utwardzania UV;
- ochronniki słuchu w hali druku wielkoformatowego – hałas;
- obuwie ochronne i rękawice z ochroną nadgarstka przy transporcie rol oraz płyt – dźwiganie rol materiału, wciągnięcie i przygniecenie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wentylacja miejscowa nad ploterami solwentowymi i UV oraz wentylacja ogólna hali – rozpuszczalniki z tuszy solwentowych, ozon i produkty utwardzania UV, pył tonera;
- osłony stref utwardzania UV i blokady uniemożliwiające pracę przy otwartej obudowie – promieniowanie nadfioletowe, wciągnięcie i przygniecenie;
- kurtyna świetlna lub osłona noża gilotyny i sterowanie dwuręczne – urazy nożem i ostrzem;
- osłony rozgrzanych rolek laminarki i oznakowanie powierzchni gorących – oparzenia laminarką;
- podajniki i wózki do rol materiału oraz stoły podnoszone do wykańczania wydruków – dźwiganie rol materiału, wymuszona pozycja ciała;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe – monitor na wysokości oczu, fotel i podnóżek – obciążenie wzroku, praca przy monitorze;
- oświetlenie stanowiska zgodne z normą i oświetlenie kabiny do oceny barw bez olśnienia – obciążenie wzroku;
- instalacja elektryczna z wyłącznikami różnicowoprądowymi i okresowe pomiary ochronne – porażenie prądem.
Środki organizacyjne
- przerwy w pracy przy monitorze, co najmniej 5 minut po każdej godzinie, oraz rotacja zadań – praca przy monitorze, obciążenie wzroku, praca powtarzalna;
- instrukcja wymiany ostrzy w plotera tnącym i noża gilotyny wyłącznie przy wyłączonym urządzeniu – urazy nożem i ostrzem, porażenie prądem;
- karty charakterystyki tuszy, klejów i preparatów czyszczących oraz oznakowanie pojemników – rozpuszczalniki z tuszy solwentowych, kleje i preparaty czyszczące, pył tonera;
- zasady magazynowania tuszy i rozpuszczalników w ilościach dobowych i w wentylowanej szafie – rozpuszczalniki z tuszy solwentowych;
- planowanie zleceń z buforem czasu i procedura zatwierdzania wydruku próbnego przez klienta – presja terminów, odpowiedzialność za nakład;
- transport rol i płyt przez dwie osoby albo wózkiem, z limitem masy przenoszonej ręcznie – dźwiganie rol materiału;
- pomiary stężeń rozpuszczalników, ozonu i poziomu hałasu na stanowiskach – hałas, ozon i produkty utwardzania UV;
- planowanie pracy zmianowej z wyprzedzeniem i ograniczenie godzin nadliczbowych – praca w godzinach nadliczbowych.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika grafiki i poligrafii cyfrowej.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, praca wzrokowo wytężająca z oceną barw, hałas, promieniowanie nadfioletowe z lamp utwardzających;
- czynniki chemiczne – rozpuszczalniki z tuszy solwentowych, ozon, pył tonera, alkohol izopropylowy i preparaty do mycia głowic, kleje z materiałów samoprzylepnych;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn drukujących i ploterów z elementami wirującymi, obsługa gilotyny i noży introligatorskich, kontakt z gorącymi powierzchniami laminarki, dźwiganie rol materiału i płyt kompozytowych, praca w wymuszonej pozycji ciała, praca zmianowa i w godzinach nadliczbowych.
Podobne kody zawodów w klasyfikacji
Klasyfikacja zawodów i specjalności opisuje obok siebie kilka stanowisk o bardzo zbliżonych nazwach. W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego trzeba wpisać ten kod, który odpowiada faktycznemu zakresowi obowiązków – opisywane tu stanowisko to technik grafiki i poligrafii cyfrowej, kod 311943. Pozostałe kody z tej grupy:
- technik cyfrowych procesów graficznych – kod 311911: nie projektuje, lecz przyjmuje i sprawdza gotowe pliki, wykonuje impozycję i prowadzi druk cyfrowy wraz z rozliczeniem materiałów.
- technik procesów drukowania – kod 311935: obsługuje maszyny offsetowe, wklęsłodrukowe i cyfrowe w trakcie nakładu i myje zespoły drukujące.
- technik poligraf – kod 311918: odpowiada za całość technologii druku, w tym wykonanie form w systemie CTP oraz kontrolę gęstości optycznej i rejestracji kolorów.
- technik procesów introligatorskich – kod 311936: zajmuje się obróbką introligatorską gotowych druków i kontrolą jakości oprawy.
Ten kod pasuje tam, gdzie pracownik łączy projektowanie i skład z obsługą maszyn cyfrowych oraz ploterów wielkoformatowych. W skierowaniu na badania trzeba wtedy ująć zarówno pracę przy monitorze, jak i kontakt z atramentami solwentowymi.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).