Hutnik dmuchacz szkła – kod 731502 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Hutnik dmuchacz szkła ręcznie formuje wyroby ze szkła gospodarczego, oświetleniowego i artystycznego – kieliszki, wazony, klosze i karafki. Nabiera roztopione szkło piszczelą z pieca donicowego lub wanny, wydmuchuje bańkę, kształtuje ją w formach i narzędziami ręcznymi, a następnie przekazuje wyrób do odprężarki.
Hutnik dmuchacz szkła – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zawodowe w zawodzie hutnik szkła lub przyuczenie w hucie pod kierunkiem doświadczonego mistrza,
- znajomość właściwości szkła w różnych temperaturach i techniki pracy piszczelą oraz pontylem,
- umiejętność pracy w zespole hutniczym (warsztacie) w ustalonym rytmie,
- dobra wydolność układu oddechowego i krążenia oraz tolerancja wysokiej temperatury,
- zręczność manualna i koordynacja ruchowa,
- gotowość do pracy zmianowej w hucie pracującej w ruchu ciągłym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- dmuchacz szkła,
- hutnik szkła,
- szklarz hutniczy,
- mistrz hutniczy szkła,
- formierz szkła ręcznego.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie okulistyczne z oceną soczewki oka (ryzyko zaćmy od promieniowania podczerwonego),
- badania układu oddechowego (spirometria) i ocena układu krążenia – wysiłek przy wydmuchiwaniu i mikroklimat gorący,
- badanie słuchu (audiometria) przy narażeniu na hałas palników i wentylatorów,
- RTG klatki piersiowej przy narażeniu na pył krzemionki krystalicznej – według wskazań lekarza medycyny pracy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż pracy przy piecu hutniczym, nabierania szkła i przekazywania piszczeli w zespole,
- szkolenie z zasad postępowania przy pracy w mikroklimacie gorącym i rozpoznawania objawów udaru cieplnego,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy oparzeniach termicznych,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i postępowania przy awarii instalacji gazowej pieca.
Środowisko pracy
Hutnik dmuchacz szkła pracuje na hali hutniczej przy piecu donicowym lub wannowym, w którym szkło utrzymywane jest w temperaturze ponad 1100°C. Stanowisko znajduje się bezpośrednio przy otworze roboczym pieca, co oznacza silne promieniowanie cieplne i podczerwone, a temperatura powietrza na stanowisku latem przekracza 35°C. Pracuje w kilkuosobowym zespole, w szybkim rytmie przekazywania piszczeli z gorącym szkłem. Huty pracują zwykle w ruchu ciągłym, także w nocy i w dni wolne. Na stanowisku wykorzystuje się:
- piszczele i pontyle stalowe;
- formy drewniane i metalowe do wydmuchiwania wyrobów;
- narzędzia hutnicze – nożyce, szczypce, łyżki drewniane, deszczułki;
- piec donicowy lub wannowy opalany gazem ziemnym oraz piec do podgrzewania (glory hole);
- ławka hutnicza z prowadnicami do toczenia piszczeli;
- odprężarka taśmowa i wózki do transportu wyrobów;
- pojemniki z wodą do chłodzenia form i narzędzi.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- oparzenia gorącym szkłem, piszczelą i narzędziami,
- promieniowanie podczerwone z otworu pieca – ryzyko zaćmy i uszkodzenia skóry,
- mikroklimat gorący – przegrzanie organizmu i udar cieplny,
- skaleczenia odłamkami i stłuczką szklaną,
- hałas palników gazowych i wentylatorów chłodzących,
- uderzenie piszczelą przez współpracownika w ciasnej strefie roboczej,
- poślizgnięcie i potknięcie na posadzce przy piecu,
- pożar lub wybuch w razie awarii instalacji gazowej pieca.
Czynniki chemiczne:
- pył zawierający krzemionkę krystaliczną z zestawu szklarskiego i stłuczki,
- gazy spalinowe pieca – tlenek węgla i tlenki azotu,
- pary i pyły tlenków metali z barwników szkła (np. kobalt, mangan, selen) przy szkle barwionym,
- opary z nasączonych form drewnianych i dym z ich zwęglania.
Czynniki psychofizyczne:
- duży wysiłek fizyczny i obciążenie układu oddechowego przy wydmuchiwaniu,
- wymuszona pozycja ciała i dźwiganie piszczeli z porcją szkła,
- monotypowe ruchy rąk przy toczeniu piszczeli,
- praca w szybkim, narzuconym rytmie zespołu,
- praca zmianowa w ruchu ciągłym, w tym w porze nocnej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku hutnika dmuchacza szkła.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary lub osłona twarzy z filtrem podczerwieni – promieniowanie podczerwone;
- odzież chroniąca przed ciepłem i płomieniem z tkanin bawełnianych trudnopalnych – oparzenia, mikroklimat gorący;
- rękawice i rękawy termoodporne – oparzenia gorącym szkłem i piszczelą;
- obuwie ochronne z podeszwą odporną na wysoką temperaturę – oparzenia stóp stłuczką, poślizgnięcie;
- rękawice odporne na przecięcie przy stłuczce – skaleczenia;
- ochronniki słuchu – hałas palników i wentylatorów;
- półmaska filtrująca FFP2 przy pracy z zestawem i stłuczką – pył krzemionki krystalicznej.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ekrany chłodzone i nawiew powietrza na stanowisko (natryski powietrzne) – mikroklimat gorący, promieniowanie podczerwone;
- wentylacja hali i odprowadzenie spalin pieca – tlenek węgla, tlenki azotu;
- detekcja gazu i automatyka bezpieczeństwa palników – pożar, wybuch;
- wydzielone strefy robocze każdego członka zespołu – uderzenie piszczelą;
- pojemniki na stłuczkę i bieżące usuwanie odłamków – skaleczenia, potknięcia;
- hermetyczne zasypywanie zestawu i odpylanie w zestawiarni – pył krzemionki, tlenki metali;
- stojaki i podpórki do piszczeli – dźwiganie, wymuszona pozycja.
Środki organizacyjne
- skrócony czas pracy przy piecu, przerwy w chłodnym pomieszczeniu i dostęp do napojów – mikroklimat gorący, wysiłek fizyczny;
- rotacja zadań w zespole hutniczym – monotypowe ruchy, wymuszona pozycja;
- ustalone sygnały i kolejność przekazywania piszczeli – uderzenie piszczelą, oparzenia;
- instrukcja postępowania przy objawach przegrzania i udaru cieplnego – mikroklimat gorący;
- pomiary mikroklimatu, hałasu i promieniowania podczerwonego na stanowisku – promieniowanie, hałas;
- grafik zmian z odpoczynkiem dobowym i tygodniowym – praca w porze nocnej, narzucony rytm;
- karty charakterystyki barwników szkła i nadzór nad dodawaniem barwników – tlenki metali, opary z form;
- regularne kontrole instalacji gazowej pieca – pożar, wybuch.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla hutnika dmuchacza szkła.
- czynniki fizyczne – mikroklimat gorący, promieniowanie podczerwone, hałas;
- czynniki chemiczne – pył zawierający krzemionkę krystaliczną, tlenek węgla, tlenki azotu, związki metali w barwnikach szkła (jeżeli stosowane);
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kontakt z gorącymi powierzchniami i roztopionym szkłem, duży wysiłek fizyczny i obciążenie układu oddechowego, wymuszona pozycja ciała, praca zmianowa w porze nocnej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).