Pielęgniarka internistyczna – kod 222221 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa zachowawczego / internistycznego”. Pielęgniarka internistyczna opiekuje się dorosłymi i starszymi pacjentami z chorobami wewnętrznymi, takimi jak niewydolność serca, cukrzyca, przewlekła obturacyjna choroba płuc, choroby nerek, wątroby i przewodu pokarmowego. Podaje leki dożylne i podskórne, prowadzi insulinoterapię i przetoczenia krwi, przygotowuje chorych do badań endoskopowych i nakłuć jam ciała, a przy dużej liczbie pacjentów wielochorobowych pielęgnuje również chorych leżących i niesamodzielnych.
Pielęgniarka internistyczna – wymagania w stosunku do pracownika
- prawo wykonywania zawodu pielęgniarki;
- tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa zachowawczego, internistycznego lub kurs kwalifikacyjny w tej dziedzinie;
- kursy specjalistyczne z przetaczania krwi i jej składników oraz z edukacji chorego na cukrzycę – zgodnie z zakresem pracy;
- znajomość zasad postępowania w zaostrzeniu niewydolności serca, hipoglikemii i krwawieniu z przewodu pokarmowego;
- umiejętność obsługi kardiomonitorów, pomp infuzyjnych i glukometrów;
- znajomość zasad zapobiegania upadkom i odleżynom u pacjentów w podeszłym wieku;
- sprawność fizyczna i umiejętność organizacji pracy przy dużej liczbie pacjentów.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- pielęgniarka oddziału chorób wewnętrznych,
- pielęgniarka oddziału internistycznego,
- pielęgniarka zachowawcza,
- pielęgniarka specjalistka pielęgniarstwa zachowawczego,
- pielęgniarka oddziału gastroenterologii.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie medycyny pracy z oceną układu ruchu;
- kontrola przeciwciał anty-HBs po szczepieniu przeciw WZW typu B;
- badanie w kierunku gruźlicy – według wskazań lekarza medycyny pracy;
- badania do celów sanitarno-epidemiologicznych – tam, gdzie wymagają tego przepisy lub procedury zakładowe.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i stanowiskowy w oddziale chorób wewnętrznych,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z przemieszczania pacjentów z użyciem sprzętu pomocniczego,
- szkolenie z izolacji pacjentów z Clostridioides difficile i bakteriami wieloopornymi,
- instruktaż bezpiecznego stosowania środków do dezynfekcji wysokiego poziomu – w pracowni endoskopii,
- szkolenie z postępowania po zakłuciu i ekspozycji na krew,
- szkolenie z resuscytacji krążeniowo-oddechowej.
Środowisko pracy
Oddział chorób wewnętrznych należy do najbardziej obciążonych w szpitalu – przyjmuje pacjentów w trybie ostrym przez całą dobę, łóżka bywają dostawiane na korytarzu, a jedna pielęgniarka ma pod opieką kilkunastu chorych na zmianie nocnej. Wielu pacjentów to osoby starsze, z otępieniem, ryzykiem upadku, nietrzymaniem moczu i biegunkami zakaźnymi. Pielęgniarka wykonuje liczne iniekcje podskórne heparyny i insuliny, wlewy dożylne i pobrania krwi. Na stanowisku wykorzystuje się:
- pompy infuzyjne i strzykawkowe;
- wstrzykiwacze insulinowe, glukometry i paski testowe;
- ampułkostrzykawki z heparyną drobnocząsteczkową;
- zestawy do przetaczania krwi i preparatów krwiopochodnych;
- kardiomonitory i aparat EKG;
- zestawy do nakłucia jamy opłucnej i otrzewnej;
- podnośniki, wózki inwalidzkie i balkoniki;
- myjnie-dezynfektory do endoskopów i baseny w brudowniku.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- zakłucie igłą przy wstrzyknięciach podskórnych i pobieraniu krwi,
- przeciążenie kręgosłupa przy podnoszeniu pacjentów po upadku i przemieszczaniu chorych leżących,
- długotrwała praca stojąca i chodzenie po oddziale,
- poślizgnięcie na podłodze zanieczyszczonej płynami ustrojowymi,
- porażenie prądem elektrycznym przy uszkodzonym sprzęcie,
- uderzenie przez pacjenta z majaczeniem,
- praca przy monitorze ekranowym przy dokumentowaniu.
Czynniki chemiczne:
- kwas nadoctowy i aldehyd glutarowy do dezynfekcji endoskopów,
- środki dezynfekcyjne zawierające związki chloru i czwartorzędowe sole amoniowe,
- antybiotyki w proszku przy przygotowaniu leków – działanie uczulające,
- lateks w rękawicach.
Czynniki biologiczne:
- laseczki Clostridioides difficile i norowirusy;
- bakterie wielooporne – MRSA, VRE, Klebsiella pneumoniae;
- wirusy zapalenia wątroby typu B i C oraz HIV;
- prątki gruźlicy i wirusy grypy u pacjentów przyjmowanych w trybie ostrym.
Czynniki psychofizyczne:
- duże obciążenie pracą i niedobory obsady,
- presja czasu przy jednoczesnej opiece nad wieloma ciężko chorymi,
- agresja pacjentów z majaczeniem i roszczeniowych rodzin,
- praca zmianowa i w porze nocnej,
- obciążenie emocjonalne związane z umieraniem pacjentów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pielęgniarki internistycznej.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice nitrylowe – zakażenia krwiopochodne, środki dezynfekcyjne, antybiotyki w proszku, lateks;
- fartuch ochronny jednorazowy przy pacjentach w izolacji – Clostridioides difficile, norowirusy, bakterie wielooporne;
- maska FFP2 przy pacjentach podejrzanych o gruźlicę lub grypę – prątki gruźlicy, wirusy grypy;
- gogle, rękawice chemoodporne i fartuch nieprzemakalny w myjni endoskopów – kwas nadoctowy, aldehyd glutarowy;
- obuwie medyczne antypoślizgowe – poślizgnięcie, praca stojąca.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- podnośniki, maty ślizgowe i łóżka z regulacją elektryczną – przeciążenie kręgosłupa;
- sprzęt do iniekcji z zabezpieczeniem igły i pojemniki na odpady ostre przy łóżku – zakłucie igłą;
- zamknięte myjnie-dezynfektory do endoskopów z wentylacją miejscową – kwas nadoctowy, aldehyd glutarowy;
- izolatki z węzłem sanitarnym i dezynfekcja sporobójcza – Clostridioides difficile, norowirusy, bakterie wielooporne;
- przeglądy techniczne aparatury medycznej – porażenie prądem;
- stanowiska komputerowe na wózkach przyłóżkowych – praca przy monitorze ekranowym.
Środki organizacyjne
- normy obsady pielęgniarskiej i wsparcie opiekunów medycznych – obciążenie pracą, presja czasu;
- procedura przemieszczania pacjentów we dwie osoby i podnoszenia po upadku – przeciążenie kręgosłupa;
- procedura izolacji i kohortacji pacjentów zakaźnych – czynniki biologiczne;
- szczepienia przeciw WZW typu B i grypie oraz procedura poekspozycyjna – zakażenia krwiopochodne, grypa;
- ocena ryzyka majaczenia i procedura postępowania z pacjentem pobudzonym – uderzenie przez pacjenta, agresja;
- przygotowywanie antybiotyków w wyznaczonym miejscu – działanie uczulające;
- grafik z odpoczynkiem po zmianie nocnej i wsparcie psychologiczne – praca zmianowa, obciążenie emocjonalne;
- natychmiastowe usuwanie rozlanych płynów i oznakowanie – poślizgnięcie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pielęgniarki internistycznej.
- czynniki fizyczne – dźwiganie i przemieszczanie pacjentów, praca stojąca, praca przy monitorze ekranowym;
- czynniki chemiczne – kwas nadoctowy, aldehyd glutarowy, środki dezynfekcyjne, lateks;
- czynniki biologiczne – wirus zapalenia wątroby typu B, wirus zapalenia wątroby typu C, HIV, prątki gruźlicy, Clostridioides difficile;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca zmianowa i w porze nocnej, duże obciążenie psychiczne, kontakt z pacjentem pobudzonym.
Podobne stanowiska
- pielęgniarka,
- opiekun medyczny,
- sanitariusz,
- dietetyk,
- diagnosta laboratoryjny,
- diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej genetyki medycznej,
- diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej diagnostyki medycznej.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).