Technik przetwórstwa tworzyw sztucznych

Technik przetwórstwa tworzyw sztucznych – kod 311602 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik przetwórstwa tworzyw sztucznych przygotowuje i nadzoruje procesy wtryskiwania, wytłaczania, rozdmuchu, termoformowania i spieniania tworzyw. Dobiera parametry przetwórstwa, ustawia i uruchamia maszyny, wymienia formy i głowice, kontroluje jakość wyprasek i prowadzi dokumentację technologiczną, a także nadzoruje przygotowanie granulatów, barwników i dodatków.

Technik przetwórstwa tworzyw sztucznych – wymagania w stosunku do pracownika

• wykształcenie średnie techniczne – technik przetwórstwa tworzyw sztucznych, technik mechanik, technik technologii chemicznej lub pokrewne;
• znajomość właściwości tworzyw termoplastycznych i chemoutwardzalnych (PE, PP, PVC, PS, ABS, PA, PET, PUR) i ich zachowania w procesie;
• umiejętność ustawiania parametrów wtryskarek i wytłaczarek oraz analizy wad wyrobów;
• zaświadczenie kwalifikacyjne UDT do obsługi suwnic lub wciągników – przy samodzielnej wymianie form i głowic;
• świadectwo kwalifikacyjne G1 – jeśli obowiązki obejmują eksploatację grzałek, szaf sterowniczych i instalacji maszyn;
• znajomość zasad bezpiecznej obsługi maszyn z ruchomymi elementami i gorącymi strefami;
• gotowość do pracy w systemie zmianowym.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• technolog przetwórstwa tworzyw,
• ustawiacz maszyn do tworzyw sztucznych,
• technik procesu wtrysku,
• mistrz zmiany w przetwórstwie tworzyw,
• technik ds. wytłaczania.

Badania

• wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy;
• badanie słuchu (audiometria) – hałas młynów do recyklingu, wtryskarek i układów chłodzenia;
• badanie spirometryczne – przy narażeniu na pyły tworzyw i produkty termicznego rozkładu;
• badania do obsługi urządzeń transportu bliskiego – przy obsłudze suwnic lub wózków widłowych;
• ocena zdolności do pracy zmianowej w porze nocnej.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy;
• szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata na stanowisku robotniczym, a na stanowisku inżynieryjno-technicznym (technolog, mistrz) – nie rzadziej niż co 5 lat;
• kurs i egzamin UDT na obsługę suwnic lub wózków jezdniowych – w zależności od wykorzystywanego sprzętu;
• szkolenie z procedury LOTO przy wymianie form i pracach serwisowych;
• szkolenie z postępowania z substancjami niebezpiecznymi (izocyjaniany, styren, barwniki) zgodnie z kartami charakterystyki;
• szkolenie z ochrony przeciwpożarowej – tworzywa i granulaty są materiałami palnymi.

Środowisko pracy

Technik pracuje na halach przetwórstwa wyposażonych we wtryskarki, wytłaczarki i linie technologiczne pracujące w ruchu ciągłym, w narzędziowni form oraz w laboratorium kontroli jakości. W pobliżu maszyn utrzymuje się podwyższona temperatura, hałas i zapach produktów termicznego rozkładu tworzyw, a przy młynach do recyklingu – pył. Wymiana form wiąże się z transportem ciężkich elementów suwnicą i pracą przy gorących płytach. Produkcja odbywa się w systemie trzyzmianowym. Na stanowisku wykorzystuje się:

• wtryskarki hydrauliczne i elektryczne z formami wtryskowymi i układami gorących kanałów;
• wytłaczarki ślimakowe z głowicami, kalibratorami, wannami chłodzącymi i nawijarkami;
• suszarki i dozowniki granulatu, mieszalniki barwników i młyny do przemiału;
• termostaty form, chillery, układy wody chłodzącej;
• suwnice i wciągniki do wymiany form, roboty manipulatory do odbioru wyprasek;
• przyrządy pomiarowe i aparatura laboratoryjna (plastometr, waga, mikroskop).

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• zgniecenie i pochwycenie w strefie zamykania formy, przez ślimak lub nawijarkę;
• oparzenia o gorące formy, cylindry, dysze, stopione tworzywo i wypływki;
• wyrzut stopionego tworzywa lub cieczy pod ciśnieniem z dyszy i przewodów hydraulicznych;
• hałas młynów, sprężonego powietrza i maszyn;
• uderzenie przez formę transportowaną suwnicą;
• skaleczenia o ostre krawędzie wyprasek, noże do okrawania i ostrza młynów;
• porażenie prądem elektrycznym od grzałek i szaf sterowniczych;
• mikroklimat gorący przy maszynach;
• poślizgnięcie na rozsypanym granulacie i potknięcie o przewody.

Czynniki chemiczne:

• produkty termicznego rozkładu tworzyw – chlorowodór z PVC, formaldehyd z POM, styren z PS i ABS, akroleina;
• izocyjaniany (MDI, TDI) przy wytwarzaniu wyrobów z poliuretanu;
• pył tworzyw sztucznych przy przemiale i z suszarek;
• barwniki, stabilizatory i środki antyadhezyjne w aerozolu;
• oleje hydrauliczne.

Czynniki psychofizyczne:

• praca zmianowa, w tym w porze nocnej;
• presja wydajności i utrzymania jakości przy rozruchu i zmianie asortymentu;
• ręczne przenoszenie worków z granulatem i elementów form;
• monotonia nadzoru nad pracą linii;
• wymuszone pozycje ciała przy wymianie form i czyszczeniu dysz.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika przetwórstwa tworzyw sztucznych.

Środki ochrony indywidualnej

• rękawice i rękawy termoochronne, osłona twarzy – oparzenia, wyrzut stopionego tworzywa;
• okulary ochronne – wyrzut tworzywa i cieczy pod ciśnieniem, skaleczenia;
• ochronniki słuchu – hałas;
• półmaska z filtropochłaniaczem par organicznych i kwaśnych gazów (przy przetwórstwie PVC i PUR) – produkty rozkładu tworzyw, izocyjaniany;
• półmaska przeciwpyłowa FFP2 – pył tworzyw sztucznych;
• rękawice przeciw przecięciom – ostre krawędzie wyprasek, noże do okrawania;
• obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – uderzenie przez formę, poślizgnięcie na granulacie;
• odzież robocza z tkanin oddychających – mikroklimat gorący.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• osłony z blokadami, kurtyny świetlne, zabezpieczenia hydrauliczne i mechaniczne strefy formy – zgniecenie i pochwycenie;
• osłony cylindrów i dysz, izolacja gorących powierzchni – oparzenia, wyrzut stopionego tworzywa;
• miejscowe odciągi nad dyszami i głowicami oraz ogólna wentylacja hali – produkty rozkładu tworzyw, izocyjaniany, mikroklimat gorący;
• obudowy dźwiękochłonne młynów i tłumiki na wylotach powietrza – hałas;
• odpylanie młynów i transport pneumatyczny granulatu – pył tworzyw, poślizgnięcie na granulacie;
• suwnice z aktualnym dozorem UDT i wózki do form – uderzenie przez formę, ręczne przenoszenie;
• roboty i manipulatory do odbioru wyprasek – skaleczenia, monotonia;
• regularna kontrola instalacji elektrycznej i wyłączniki różnicowoprądowe – porażenie prądem elektrycznym.

Środki organizacyjne

• procedura LOTO przy wymianie form, czyszczeniu i usuwaniu zacięć – zgniecenie i pochwycenie, porażenie prądem elektrycznym;
• instrukcje technologiczne z limitami temperatur dla poszczególnych tworzyw – produkty termicznego rozkładu tworzyw;
• karty charakterystyki i strefy pracy z izocyjanianami, barwnikami i olejami – izocyjaniany, barwniki, oleje hydrauliczne;
• harmonogram zmian z przerwami, rotacja stanowisk – praca zmianowa, monotonia;
• planowanie zmian asortymentu z rezerwą czasu – presja wydajności, wymuszone pozycje ciała;
• stosowanie wózków i podnośników do worków i form – ręczne przenoszenie;
• porządek na hali, sprzątanie granulatu i oznakowanie przewodów – poślizgnięcie i potknięcie.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika przetwórstwa tworzyw sztucznych.

• czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący;
• czynniki chemiczne – chlorowodór, formaldehyd, styren, akroleina, izocyjaniany (MDI, TDI), pył tworzyw sztucznych, oleje mineralne;
• czynniki biologiczne – brak;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z ruchomymi elementami, obsługa urządzeń transportu bliskiego, praca w kontakcie z gorącymi powierzchniami, praca zmianowa w porze nocnej, dźwiganie.

Podobne stanowiska

• operator wtryskarki,
• operator wytłaczarki,
• technolog produkcji,
• operator maszyn do produkcji opakowań,
• brygadzista produkcji.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).