Asystent operatora obrazu – kod 352102 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Asystent operatora obrazu przygotowuje kamerę i optykę do zdjęć – składa zestaw kamerowy, wymienia obiektywy i filtry, ustawia ostrość w czasie ujęcia, prowadzi raport zdjęciowy oraz dba o transport i zabezpieczenie sprzętu. Pracuje w studiu i w plenerze, przy kamerze na statywie, wózku, kranie i z ręki, w przedłużonym dniu zdjęciowym i w porze nocnej.
Asystent operatora obrazu – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie w zakresie sztuki operatorskiej lub udokumentowane doświadczenie w pionie zdjęciowym,
- umiejętność składania zestawu kamerowego, konfiguracji nośników i kontroli zapisu obrazu,
- umiejętność ustawiania ostrości w czasie ujęcia oraz pomiaru odległości i głębi ostrości,
- znajomość optyki, filtrów, systemów mocowań i zasad kalibracji monitorów podglądu,
- umiejętność prowadzenia raportu zdjęciowego i zabezpieczenia materiału po bloku zdjęciowym,
- gotowość do pracy w przedłużonym dniu zdjęciowym, w porze nocnej i w zmiennych warunkach atmosferycznych.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- asystent kamery,
- pomocnik operatora kamery,
- asystent operatora kamery,
- asystent pionu zdjęciowego,
- asystent ustawiający ostrość.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z oceną układu ruchu, w szczególności kręgosłupa i obręczy barkowej,
- badania okulistyczne z oceną ostrości wzroku i widzenia barwnego przy pracy z podglądem obrazu,
- ocena zdolności do pracy na wysokości powyżej 3 m przy zdjęciach z kranu, podestu i podnośnika,
- ocena zdolności do pracy w porze nocnej i w przedłużonym dobowym wymiarze czasu pracy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż bezpiecznego montażu zestawu kamerowego, statywów, wózków i kranów,
- szkolenie z bezpiecznej pracy na wysokości oraz zasad korzystania z podestów i podnośników,
- instruktaż bezpiecznego przenoszenia skrzyń ze sprzętem i pracy z kamerą z ręki,
- instruktaż zasad bezpieczeństwa na planie – przy pojazdach, pirotechnice, zadymieniu i oświetleniu o dużej mocy,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Dzień zdjęciowy trwa zwykle kilkanaście godzin, a bloki przenoszą się na porę nocną i do kolejnych lokacji. Asystent nosi i składa zestaw kamerowy ważący wraz z optyką kilkadziesiąt kilogramów, podaje i wymienia obiektywy, przenosi skrzynie i akumulatory oraz układa tory jezdne. W czasie ujęcia podąża za kamerą, często w przyklęku, w pochyleniu i w ciasnej przestrzeni między statywami lamp i kablami, z ręką na pierścieniu ostrości i wzrokiem na małym monitorze podglądu. Zdjęcia z kranu, wózka i podnośnika wymagają pracy na wysokości oraz w pobliżu ruchomych elementów sprzętu. Plan plenerowy oznacza deszcz, mróz, upał i wiatr, zdjęcia z pojazdów oraz pracę przy drogach, a sceny specjalne – zadymienie, pirotechnikę i reflektory o bardzo dużej mocy skierowane w stronę kamery. Na stanowisku wykorzystuje się:
- kamera z optyką wymienną, filtry, mattebox i układ napędu ostrości;
- statywy, głowice, wózek jezdny, tory i kran kamerowy;
- monitory podglądu, karty pamięci, akumulatory i ładowarki;
- skrzynie transportowe, torby z optyką i taśmy miernicze do pomiaru odległości;
- podesty, drabiny i podnośniki przy zdjęciach z wysokości;
- mocowania kamery do pojazdów oraz systemy stabilizacji;
- namioty ochronne i pokrowce zabezpieczające sprzęt w plenerze.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- dźwiganie zestawu kamerowego, skrzyń z optyką, akumulatorów i elementów toru jezdnego,
- statyczne obciążenie kręgosłupa i obręczy barkowej przy zdjęciach z kamerą na ramieniu i w stabilizatorze,
- praca w przyklęku, w pochyleniu i w skrętach ciała przy ustawianiu ostrości i podążaniu za kamerą,
- potknięcie i upadek o kable, tory jezdne, statywy i skrzynie w ciasnej przestrzeni planu,
- przygniecenie i uderzenie przez wózek jezdny, przeciwwagę kranu i ruchome ramiona sprzętu kamerowego,
- upadek z podestu, kranu, podnośnika i platformy kamerowej,
- olśnienie i obciążenie wzroku reflektorami planu o dużej mocy oraz światłem stroboskopowym,
- praca w plenerze w deszczu, mrozie, upale i przy silnym wiatrze przez większość dnia zdjęciowego,
- hałas agregatów prądotwórczych, pirotechniki, maszyn i nagłośnienia w strefie pracy,
- przedłużony dobowy wymiar pracy i zdjęcia w porze nocnej przez wiele dni z rzędu,
- potrącenie przez pojazdy biorące udział w scenie oraz praca z kamerą mocowaną do jadącego pojazdu,
- obciążenie narządu wzroku ciągłą obserwacją małego monitora podglądu w zmiennym oświetleniu.
Czynniki chemiczne:
- aerozol glikolu propylenowego i gliceryny z wytwornic dymu oraz dymy pirotechniczne na planie,
- spaliny agregatów prądotwórczych i pojazdów uczestniczących w scenach, zawierające tlenek węgla,
- preparaty i aerozole do czyszczenia optyki, izopropanol oraz sprężone powietrze w aerozolu.
Czynniki biologiczne:
- kleszcze i inne stawonogi przy zdjęciach w lasach, na łąkach i w terenie nieurządzonym,
- drobnoustroje na wspólnie użytkowanych monitorach, okularach podglądu i sprzęcie kamerowym.
Czynniki psychofizyczne:
- odpowiedzialność za ostrość ujęcia, którego nie da się powtórzyć po zakończeniu bloku zdjęciowego,
- wymuszone tempo pracy przy wymianie optyki i przygotowaniu kamery między ujęciami,
- zaburzenia rytmu dobowego i zmęczenie przy blokach nocnych oraz zmianach harmonogramu,
- nieregularne posiłki, brak stałych przerw i długie okresy pracy poza miejscem zamieszkania,
- napięcia w relacjach z operatorem obrazu, reżyserem i produkcją przy presji czasu,
- odpowiedzialność za sprzęt zdjęciowy o wysokiej wartości i za materiał zapisany na nośnikach.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku asystenta operatora obrazu.
Środki ochrony indywidualnej
- pas i szelki odciążające przy pracy z kamerą na ramieniu oraz w stabilizatorze – kamera z reki, dzwiganie kamery;
- rękawice z chwytem antypoślizgowym i obuwie robocze z noskiem ochronnym – dzwiganie kamery, potkniecie, ruchome elementy sprzetu;
- nakolanniki przy pracy w przyklęku przy ustawianiu ostrości – pozycje wymuszone;
- szelki bezpieczeństwa z linką przy zdjęciach z podnośnika i platformy kamerowej – upadek z wysokosci;
- odzież chroniąca od zimna i deszczu oraz nakrycie głowy przy zdjęciach plenerowych – warunki atmosferyczne;
- kamizelka ostrzegawcza o barwie fluorescencyjnej przy zdjęciach w ruchu pojazdów – pojazdy w ruchu;
- wkładki przeciwhałasowe przy scenach pirotechnicznych i pracy w pobliżu agregatów – halas planu;
- półmaska z filtrem przy intensywnym zadymieniu i pracy przy agregacie – dym scenograficzny, spaliny;
- rękawice nitrylowe przy czyszczeniu optyki i konserwacji sprzętu – srodki do optyki, wspolny sprzet;
- odzież zakrywająca ciało i preparaty odstraszające przy zdjęciach w terenie leśnym – kleszcze;
- osłony przeciwolśnieniowe monitora podglądu i okulary korekcyjne dobrane do pracy z ekranem – obciazenie wzroku, swiatlo o duzej mocy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wózki transportowe, skrzynie na kołach, rampy i podnośne blaty do zestawu kamerowego – dzwiganie kamery;
- statywy, głowice z balansem i systemy odciążające przy długich ujęciach z ręki – kamera z reki, pozycje wymuszone;
- mostki kablowe, oznaczenie torów jezdnych i oświetlenie dróg przejścia na planie – potkniecie;
- osłony przeciwwag kranu, wygrodzenie strefy ruchu wózka i sygnalizacja pracy sprzętu – ruchome elementy sprzetu;
- podesty i platformy z barierami, zabezpieczone zejścia oraz punkty przypięcia linki – upadek z wysokosci;
- filtry i osłony reflektorów, ograniczenie czasu pracy przy stroboskopie i kalibrowany monitor podglądu – swiatlo o duzej mocy, obciazenie wzroku;
- namioty, nagrzewnice i strefy odpoczynku z ciepłym napojem na planie plenerowym – warunki atmosferyczne;
- ustawienie agregatu poza strefą pracy z odprowadzeniem spalin i czujnik tlenku węgla w pomieszczeniach – spaliny, halas planu;
- ograniczenie zadymienia do poziomu niezbędnego i przewietrzanie planu między ujęciami – dym scenograficzny;
- atestowane mocowania kamery do pojazdów z zabezpieczeniem wtórnym i zamknięcie odcinka drogi – pojazdy w ruchu;
- środki dezynfekcji sprzętu wspólnego i jednorazowe osłony okularów podglądu – wspolny sprzet, srodki do optyki.
Środki organizacyjne
- podział pracy w pionie zdjęciowym i przenoszenie zestawu kamerowego w dwie osoby – dzwiganie kamery, tempo planu;
- ograniczenie długości ujęć z kamerą na ramieniu i zmiana operatora przy długich blokach – kamera z reki, pozycje wymuszone;
- planowanie dnia zdjęciowego z przerwami, posiłkami i odpoczynkiem między blokami – dlugi dzien zdjeciowy, nieregularny tryb, praca w nocy;
- odprawa bezpieczeństwa przed scenami z pojazdami, pirotechniką i zdjęciami z wysokości – pojazdy w ruchu, upadek z wysokosci, halas planu;
- zakaz samodzielnej pracy na wysokości i kontrola sprzętu kamerowego przed ujęciem – upadek z wysokosci, ruchome elementy sprzetu;
- kopiowanie materiału na dwa nośniki po każdym bloku i protokół przekazania kart – odpowiedzialnosc za sprzet, odpowiedzialnosc za ostrosc;
- pomiar odległości przed ujęciem, znaczniki na podłodze i próba techniczna przed zdjęciem – odpowiedzialnosc za ostrosc, obciazenie wzroku;
- zapewnienie noclegu lub kierowcy po nocnym dniu zdjęciowym – praca w nocy, dlugi dzien zdjeciowy;
- jasny podział kompetencji w pionie zdjęciowym i omówienie uwag po bloku zdjęciowym – napiecia na planie;
- kontrola odzieży i oględziny ciała po zdjęciach w terenie leśnym – kleszcze;
- karty charakterystyki preparatów do czyszczenia optyki i zasady wietrzenia po konserwacji – srodki do optyki, dym scenograficzny.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla asystenta operatora obrazu.
- czynniki fizyczne – ręczne przenoszenie ciężarów, statyczne obciążenie kręgosłupa i obręczy barkowej przy pracy z kamerą z ręki, wymuszona pozycja ciała, praca na wysokości powyżej 3 m, światło o dużej luminancji i światło stroboskopowe, obciążenie narządu wzroku podglądem obrazu, hałas, praca na otwartej przestrzeni w zmiennych warunkach atmosferycznych, przedłużony dobowy wymiar pracy i praca w porze nocnej;
- czynniki chemiczne – aerozol glikolu propylenowego i gliceryny z wytwornic dymu, dymy pirotechniczne, spaliny agregatów i pojazdów zawierające tlenek węgla, preparaty i aerozole do czyszczenia optyki oraz izopropanol;
- czynniki biologiczne – kleszcze i inne stawonogi przy zdjęciach w terenie, drobnoustroje na wspólnie użytkowanym sprzęcie kamerowym i okularach podglądu – czynniki grupy 2 zagrożenia;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w pobliżu ruchomych elementów sprzętu zdjęciowego – wózka, kranu i przeciwwag, praca w pobliżu pojazdów w ruchu i kamera mocowana do jadącego pojazdu, sceny z pirotechniką, praca w porze nocnej, praca w podróży, odpowiedzialność za sprzęt i zapisany materiał.
Podobne stanowiska
- operator kamery,
- operator sprzętu zdjęciowego (wózkarz),
- wideofilmowiec,
- realizator światła,
- kierownik planu filmowego.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).