Filozof – kod 263301 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Filozof prowadzi badania nad problemami logiki, etyki, ontologii i filozofii nauki, analizuje teksty źródłowe, publikuje artykuły i monografie oraz prowadzi zajęcia dydaktyczne. Pracuje w instytutach i na uczelniach, zasiada w komisjach bioetycznych, opiniuje projekty badawcze i uczestniczy w seminariach oraz konferencjach krajowych i zagranicznych.
Filozof – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe filozoficzne, zwykle ze stopniem naukowym,
- znajomość języków obcych oraz języków klasycznych w zakresie potrzebnym do pracy ze źródłami,
- umiejętność analizy tekstu, pisania naukowego i prowadzenia wykładu,
- znajomość zasad etyki badań naukowych i prawa autorskiego,
- umiejętność pracy z bazami bibliograficznymi i edytorami tekstu naukowego,
- brak przeciwwskazań do pracy przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- pracownik naukowy filozofii,
- badacz etyki,
- analityk w komisji bioetycznej,
- logik akademicki,
- autor tekstów filozoficznych.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena narządu wzroku przy pracy przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- ocena narządu głosu u osób prowadzących wykłady i seminaria.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż organizacji stanowiska pracy przy monitorze ekranowym,
- szkolenie z zasad ewakuacji i ochrony przeciwpożarowej w budynkach uczelni,
- instruktaż pracy w magazynach i czytelniach bibliotecznych, w tym korzystania z drabin,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Filozof pracuje przede wszystkim w gabinecie i czytelni – przy stanowisku komputerowym, w otoczeniu księgozbioru, przy sztucznym oświetleniu i przez wiele godzin w pozycji siedzącej. Zajęcia prowadzi w salach wykładowych i seminaryjnych, często dużych, o słabej akustyce i wysokim poziomie szumu, co wymusza mówienie podniesionym głosem. Kwerendy biblioteczne prowadzi w magazynach starych zbiorów, gdzie występuje kurz, zarodniki pleśni i konieczność korzystania z drabin oraz regałów przesuwnych. Część pracy odbywa się zdalnie, wieczorami i w weekendy, przy komputerze domowym. Konferencje i staże oznaczają podróże oraz noclegi poza miejscem zamieszkania. Na stanowisku wykorzystuje się:
- stanowisko komputerowe z monitorem, klawiaturą i oprogramowaniem do edycji tekstu naukowego;
- bazy bibliograficzne i repozytoria cyfrowe;
- księgozbiór podręczny, stare druki i czasopisma w czytelniach;
- drabiny i regały przesuwne w magazynach bibliotecznych;
- rzutnik, mikrofon i tablica w salach dydaktycznych;
- drukarka i kopiarka w pomieszczeniu biurowym;
- sprzęt do zajęć i konferencji zdalnych – kamera i słuchawki.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- długotrwała praca w pozycji siedzącej przy biurku i statyczne obciążenie kręgosłupa,
- obciążenie wzroku pracą przy monitorze oraz czytaniem drobnych druków i rękopisów,
- pyły papieru i kurz w magazynach oraz czytelniach bibliotecznych,
- upadek z drabiny bibliotecznej i przygniecenie regałem przesuwnym,
- dźwiganie książek, teczek i sprzętu dydaktycznego,
- hałas i pogłos w dużych salach wykładowych oraz na korytarzach uczelni,
- nieodpowiednie oświetlenie i olśnienie od okien oraz rzutnika,
- potknięcia i upadki na schodach, w ciągach komunikacyjnych i w starych budynkach uczelni.
Czynniki chemiczne:
- pyły tonera i ozon emitowane przez drukarki oraz kopiarki,
- środki czystości i detergenty stosowane w pomieszczeniach biurowych.
Czynniki biologiczne:
- grzyby pleśniowe i zarodniki na starych drukach, pergaminie i oprawach,
- czynniki przenoszone drogą kropelkową w salach wykładowych i podczas konsultacji.
Czynniki psychofizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- obciążenie narządu głosu przy wykładach i seminariach dla dużych grup,
- presja publikacyjna, ocena dorobku i konkurencja o granty,
- zacieranie granic między pracą a życiem prywatnym, praca wieczorami i w weekendy,
- konflikty w zespole, spory światopoglądowe ze studentami oraz agresja słowna w debacie publicznej i w internecie.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku filozofa.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, zgodnie z orzeczeniem lekarza – obciążenie wzroku, praca przy monitorze;
- rękawice bawełniane do pracy ze starymi drukami – pyły i kurz zbiorów, grzyby pleśniowe zbiorów;
- półmaska filtrująca FFP2 przy przeglądaniu zbiorów skażonych pleśnią – grzyby pleśniowe zbiorów;
- obuwie pełne i stabilne na terenie uczelni oraz w magazynach – potknięcia na schodach, upadek z drabiny;
- maska ochronna i środki do dezynfekcji rąk w okresie wzmożonych zachorowań – zakażenia w salach.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ergonomiczne stanowisko pracy – krzesło z regulacją, podnóżek i monitor na wysokości wzroku – praca w pozycji siedzącej, praca przy monitorze;
- oświetlenie miejscowe, żaluzje i matowe powierzchnie biurka – nieodpowiednie oświetlenie, obciążenie wzroku;
- wentylacja i filtracja powietrza w czytelniach oraz magazynach zbiorów – pyły i kurz zbiorów, grzyby pleśniowe zbiorów, toner i ozon;
- drabiny z poręczą i blokady regałów przesuwnych w bibliotece – upadek z drabiny;
- wózki biblioteczne do przewozu książek – dźwiganie książek;
- nagłośnienie z mikrofonem i materiały dźwiękochłonne w salach wykładowych – hałas w salach, obciążenie narządu głosu;
- oznakowanie i oświetlenie schodów oraz antypoślizgowe nakładki stopni – potknięcia na schodach.
Środki organizacyjne
- przerwy w pracy przy monitorze oraz zmiana rodzaju zadań – praca przy monitorze, praca w pozycji siedzącej, obciążenie wzroku;
- planowanie zajęć z przerwami i dostęp do wody dla prowadzącego – obciążenie narządu głosu;
- realny harmonogram publikacji i jasne kryteria oceny dorobku – presja publikacyjna;
- ustalone godziny dostępności i ograniczenie kontaktu służbowego po pracy – zacieranie granic pracy;
- procedura reagowania na agresję słowną i mowę nienawiści oraz wsparcie instytucji – konflikty i agresja słowna;
- szkolenie z ręcznych prac transportowych i korzystanie z wózków bibliotecznych – dźwiganie książek;
- bieżące sprzątanie, wietrzenie i wydzielenie pomieszczenia na urządzenia drukujące – środki czystości, toner i ozon, zakażenia w salach.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla filozofa.
- czynniki fizyczne – pyły papieru i kurz zbiorów bibliotecznych, hałas i pogłos w salach wykładowych, nieodpowiednie oświetlenie i olśnienie, obciążenie wzroku czytaniem drobnych druków;
- czynniki chemiczne – pyły tonera i ozon z urządzeń drukujących, detergenty i środki czystości;
- czynniki biologiczne – grzyby pleśniowe i ich zarodniki w zbiorach bibliotecznych, czynniki przenoszone drogą kropelkową w salach dydaktycznych;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, długotrwała praca w pozycji siedzącej, obciążenie narządu głosu, ręczne prace transportowe, praca w porze wieczornej i w dni wolne, stres zawodowy.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).