Asystent rodziny – kod 341207 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Asystent rodziny pracuje z rodzinami przeżywającymi trudności opiekuńczo-wychowawcze, pomaga w prowadzeniu gospodarstwa domowego, rozwiązywaniu problemów socjalnych i wychowawczych, wspiera w kontaktach z instytucjami oraz sporządza plan pracy z rodziną i ocenę jej sytuacji dla ośrodka pomocy społecznej i sądu.
Asystent rodziny – wymagania w stosunku do pracownika
- kwalifikacje określone w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (wykształcenie wyższe na kierunku pedagogika, psychologia, socjologia, praca socjalna lub nauki o rodzinie albo inne wraz ze szkoleniem),
- niekaralność i brak wpisu w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym,
- pełnia władzy rodzicielskiej i wywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego,
- prawo jazdy kategorii B przy pracy w terenie,
- gotowość do pracy w zadaniowym czasie pracy, także popołudniami.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- asystentka rodziny,
- asystent rodziny w ośrodku pomocy społecznej,
- asystent rodzinny,
- asystent rodziny w centrum usług społecznych,
- pracownik wspierający rodzinę.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badania dla kierujących pojazdami przy przejazdach służbowych,
- ocena stanu psychicznego przy obciążeniu pracą z rodzinami w kryzysie,
- badanie wzroku przy pracy z monitorem ekranowym.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 6 lat,
- szkolenie z postępowania w sytuacjach agresji i przemocy domowej,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy,
- superwizja i doskonalenie zawodowe.
Środowisko pracy
Asystent rodziny pracuje głównie w miejscu zamieszkania rodzin, w ich otoczeniu (szkoła, przychodnia, urzędy) i tylko częściowo w biurze. Odwiedza rodziny z problemami uzależnień, przemocy, ubóstwa i niewydolności wychowawczej, często w zaniedbanych mieszkaniach. Pracuje w zadaniowym czasie pracy, także popołudniami, dojeżdżając samochodem lub komunikacją publiczną. Na stanowisku wykorzystuje się:
- telefon służbowy;
- komputer przenośny z dokumentacją pracy z rodziną;
- samochód służbowy lub prywatny wykorzystywany w celach służbowych;
- materiały edukacyjne i pomoce do pracy z dziećmi;
- środki do dezynfekcji rąk.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wypadek komunikacyjny podczas przejazdów,
- potknięcie i upadek w zaniedbanych mieszkaniach i na klatkach schodowych,
- pogryzienie przez psa,
- zmienne warunki atmosferyczne przy dojściu do rodzin.
Czynniki biologiczne:
- pasożyty (wszy, świerzbowiec, pluskwy) w mieszkaniach rodzin,
- choroby zakaźne domowników.
Czynniki psychofizyczne:
- agresja słowna i fizyczna ze strony członków rodziny, w tym pod wpływem alkoholu,
- obciążenie emocjonalne przy kontakcie z krzywdą dzieci i przemocą,
- wypalenie zawodowe,
- praca w nienormowanych godzinach,
- obciążenie wzroku przy prowadzeniu dokumentacji.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku asystenta rodziny.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice jednorazowe i ochraniacze na obuwie – pasożyty, choroby zakaźne;
- obuwie z podeszwą antypoślizgową i odzież przeciwdeszczowa – upadek, warunki atmosferyczne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- telefon z funkcją szybkiego wezwania pomocy i udostępniania lokalizacji – agresja;
- sprawny technicznie pojazd – wypadek komunikacyjny;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe w biurze – obciążenie wzroku.
Środki organizacyjne
- harmonogram wizyt dostępny w ośrodku i potwierdzanie ich zakończenia – agresja w terenie;
- wizyty w parach z pracownikiem socjalnym lub z asystą policji przy zagrożeniu – agresja fizyczna;
- przerwanie wizyty, gdy domownicy są pod wpływem alkoholu lub agresywni – agresja;
- prośba o zamknięcie zwierząt – pogryzienie;
- limit liczby rodzin pod opieką jednego asystenta – wypalenie, stres;
- regularna superwizja – obciążenie emocjonalne.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla asystenta rodziny.
- czynniki fizyczne – zmienne warunki atmosferyczne przy pracy w terenie;
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – możliwy kontakt z pasożytami i czynnikami zakaźnymi w środowisku rodziny;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obciążenie psychiczne, ryzyko agresji, prowadzenie pojazdu w celach służbowych, praca w zadaniowym czasie pracy.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).