Traktorzysta – kod 834101 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Kierowca ciągnika rolniczego”. Traktorzysta wykonuje ciągnikiem prace polowe (orka, uprawa, siew, nawożenie, opryski, zbiór), transport płodów rolnych i materiałów przyczepami, agreguje i obsługuje maszyny towarzyszące oraz wykonuje codzienną obsługę techniczną ciągnika.
Traktorzysta – wymagania w stosunku do pracownika
- ukończone 18 lat (młodociani wyłącznie w zakresie dozwolonym przepisami),
- prawo jazdy kategorii T lub odpowiedniej innej kategorii przy ruchu po drogach publicznych,
- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin, jeśli wykonuje opryski,
- umiejętność agregowania maszyn i obsługi wałka przekaźnika mocy,
- dobry wzrok i słuch.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- kierowca ciągnika rolniczego,
- operator ciągnika,
- operator maszyn rolniczych,
- mechanizator rolnictwa,
- pracownik polowy.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badania dla kierujących pojazdami,
- badanie słuchu (audiometria),
- ocena układu ruchu i kręgosłupa przy narażeniu na drgania ogólne,
- ocena układu oddechowego i skóry przy narażeniu na pyły organiczne i środki ochrony roślin.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp dla pracowników na stanowiskach robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z bezpiecznej obsługi maszyn rolniczych i wałów przegubowo-teleskopowych,
- szkolenie z bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Traktorzysta pracuje w kabinie ciągnika na polach, łąkach, w sadach i na drogach publicznych, w sezonie często po kilkanaście godzin dziennie. Przy agregowaniu maszyn i usuwaniu zatorów pracuje poza kabiną, w pobliżu ruchomych elementów. W okresie oprysków ma kontakt ze środkami ochrony roślin, a przy zbiorze – z pyłem organicznym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- ciągnik rolniczy z kabiną ROPS;
- maszyny zawieszane i przyczepiane (pługi, agregaty, siewniki, opryskiwacze, prasy, rozrzutniki);
- wały przegubowo-teleskopowe z osłonami;
- przyczepy rolnicze;
- narzędzia do obsługi codziennej (klucze, smarownice).
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- przewrócenie ciągnika na skarpie, przy rowie lub przy nieprawidłowym obciążeniu,
- pochwycenie przez wał przegubowo-teleskopowy i ruchome elementy maszyn,
- przygniecenie przy agregowaniu maszyn i przyczep,
- zderzenie w ruchu drogowym,
- upadek przy wsiadaniu i wysiadaniu z kabiny,
- hałas i drgania ogólne,
- porażenie prądem przy zbliżeniu do linii energetycznej,
- zmienne warunki atmosferyczne, pożar maszyny przy zbiorze.
Czynniki chemiczne:
- środki ochrony roślin i nawozy,
- spaliny silnika Diesla, paliwo i oleje.
Czynniki biologiczne:
- pył organiczny (zboża, siano) z zarodnikami grzybów i endotoksynami,
- drobnoustroje w nawozach naturalnych, kleszcze.
Czynniki psychofizyczne:
- długotrwała pozycja siedząca i skręty tułowia przy obserwacji maszyn,
- zmęczenie przy długim czasie pracy w sezonie,
- monotonia pracy polowej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku traktorzysty.
Środki ochrony indywidualnej
- ochronniki słuchu przy pracy ciągnikiem bez kabiny wyciszonej – hałas;
- kombinezon, rękawice chemoodporne, gogle i półmaska przy sporządzaniu cieczy użytkowej – środki ochrony roślin;
- półmaska przeciwpyłowa przy pracy poza kabiną w zapyleniu – pył organiczny;
- obuwie robocze i rękawice przy agregowaniu – przygniecenie, skaleczenia;
- odzież przylegająca do ciała – pochwycenie przez wał.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- kabina ROPS z pasem bezpieczeństwa – przewrócenie ciągnika;
- kabina z filtrem węglowym i klimatyzacją – środki ochrony roślin, pył, mikroklimat;
- kompletne osłony wałów przegubowo-teleskopowych – pochwycenie;
- fotel amortyzowany – drgania ogólne;
- oświetlenie i oznakowanie pojazdu wolnobieżnego – zderzenie w ruchu drogowym;
- gaśnica w ciągniku – pożar.
Środki organizacyjne
- wyłączanie napędu, silnika i wyjmowanie kluczyka przed usuwaniem zatorów – pochwycenie;
- unikanie jazdy w poprzek stoków i przy krawędziach rowów – przewrócenie;
- zachowanie odległości od linii energetycznych – porażenie prądem;
- przestrzeganie okresów karencji i prewencji, mycie po zabiegach – środki ochrony roślin;
- przerwy i ograniczenie czasu pracy w sezonie – zmęczenie, drgania;
- kontrola ciała po pracy w terenie – kleszcze.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla traktorzysty.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania ogólne, pył organiczny, zmienne warunki atmosferyczne;
- czynniki chemiczne – środki ochrony roślin i nawozy zgodnie z kartami charakterystyki, spaliny silników Diesla;
- czynniki biologiczne – zarodniki grzybów i endotoksyny w pyle organicznym;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kierowanie ciągnikiem w ruchu drogowym, obsługa maszyn rolniczych, wymuszona pozycja siedząca.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).