Pracownik sadu – kod 921403 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Pomocniczy robotnik w gospodarstwie sadowniczym”. Pracownik sadu wykonuje prace przy uprawie drzew i krzewów owocowych: cięcie i formowanie, przerzedzanie zawiązków, zbiór owoców do skrzyń, sortowanie i pakowanie, a także pomaga przy ochronie roślin i nawadnianiu.
Pracownik sadu – wymagania w stosunku do pracownika
- brak wymagań formalnych – przyuczenie na stanowisku,
- sprawność fizyczna i brak lęku wysokości przy pracy z drabin,
- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin przy pracy z opryskiwaczem,
- uprawnienia do kierowania ciągnikiem, jeśli są wymagane.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- sadownik,
- zbieracz owoców,
- pomocnik w sadzie,
- pracownik sezonowy w sadzie,
- robotnik sadowniczy.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badanie do pracy na wysokości przy zbiorze z drabin,
- ocena stanu skóry i układu oddechowego przy kontakcie ze środkami ochrony roślin,
- ocena układu ruchu przy pracy fizycznej.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin,
- szkolenie z pracy z drabin i podestów sadowniczych,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym przy użądleniach.
Środowisko pracy
Pracownik sadu pracuje na otwartej przestrzeni, w rzędach drzew, przy zmiennej pogodzie – od zimowego cięcia po letnie upały w czasie zbiorów. Zbiera owoce z ziemi, z drabin sadowniczych lub z platform, napełnia skrzynie i przenosi je na wozy. Ma kontakt z drzewami po zabiegach ochrony roślin i z owadami. Na stanowisku wykorzystuje się:
- sekatory ręczne, pneumatyczne i akumulatorowe, piły;
- drabiny i platformy sadownicze;
- skrzynie, kosze i fartuchy do zbioru;
- ciągnik z przyczepą lub wózkiem do skrzyń;
- opryskiwacze.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek z drabiny lub platformy sadowniczej,
- skaleczenia sekatorem i piłą,
- urazy oczu gałęziami,
- potrącenie lub przejechanie przez ciągnik w międzyrzędziu,
- mikroklimat gorący i promieniowanie słoneczne,
- mikroklimat zimny przy cięciu zimowym,
- potknięcie na nierównym terenie.
Czynniki chemiczne:
- kontakt ze środkami ochrony roślin na liściach i owocach.
Czynniki biologiczne:
- użądlenia pszczół, os i szerszeni,
- ukąszenia kleszczy (borelioza, kleszczowe zapalenie mózgu).
Czynniki psychofizyczne:
- dźwiganie skrzyń z owocami,
- powtarzalne ruchy rąk i praca z rękami uniesionymi,
- wymuszone pozycje (pochylenie, praca nad głową),
- długi czas pracy w sezonie zbiorów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika sadu.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne – skaleczenia, kontakt ze środkami ochrony roślin;
- okulary ochronne przy cięciu – urazy oczu;
- obuwie robocze z podeszwą antypoślizgową – potknięcie, upadek z drabiny;
- nakrycie głowy i odzież z długim rękawem, krem z filtrem UV – promieniowanie słoneczne, kleszcze;
- odzież ocieplana – praca zimą.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- stabilne drabiny trójnożne i platformy z barierkami – upadek z wysokości;
- wózki i przenośniki do transportu skrzyń – dźwiganie;
- sekatory elektryczne zmniejszające wysiłek dłoni – powtarzalne ruchy.
Środki organizacyjne
- przestrzeganie okresu karencji i prewencji po oprysku przed wejściem do sadu – środki ochrony roślin;
- zakaz przebywania w pasie ruchu ciągnika – potrącenie;
- przerwy, cień i dostęp do wody pitnej w upały – mikroklimat gorący;
- rotacja zadań – powtarzalne ruchy, dźwiganie;
- apteczka z lekami przeciwalergicznymi i informacja o alergiach pracowników – użądlenia;
- oglądanie skóry po pracy i usuwanie kleszczy – borelioza.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika sadu.
- czynniki fizyczne – promieniowanie nadfioletowe, mikroklimat gorący i zimny;
- czynniki chemiczne – środki ochrony roślin (przy pracy w sadzie po zabiegach);
- czynniki biologiczne – borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu (ekspozycja na kleszcze);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości (drabiny), ciężka praca fizyczna.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).