Inspektor bezpieczeństwa żeglugi – kod 315203 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Inspektor bezpieczeństwa żeglugi kontroluje statki morskie i śródlądowe pod kątem zgodności z przepisami o bezpieczeństwie, ochronie środowiska i warunkach pracy załóg – w ramach inspekcji państwa portu i państwa bandery. Wchodzi na pokład, sprawdza dokumenty, wyposażenie ratunkowe i przeciwpożarowe, maszynownię, ładownie i pomieszczenia mieszkalne, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości nakłada zatrzymanie statku w porcie.
Inspektor bezpieczeństwa żeglugi – wymagania w stosunku do pracownika
- kwalifikacje określone w przepisach o bezpieczeństwie morskim lub żegludze śródlądowej – najczęściej dyplom oficerski na poziomie zarządzania (kapitan, starszy mechanik) albo wyższe wykształcenie z nawigacji, budowy okrętów lub mechaniki okrętowej wraz z praktyką,
- znajomość konwencji SOLAS, MARPOL, STCW, MLC oraz procedur inspekcji Paryskiego Memorandum,
- bardzo dobra znajomość języka angielskiego, w tym morskiego słownictwa technicznego,
- dobry stan zdrowia pozwalający na wchodzenie po trapach, sztormtrapach i drabinach pionowych,
- zatrudnienie w urzędzie morskim lub urzędzie żeglugi śródlądowej i upoważnienie do przeprowadzania inspekcji,
- umiejętność oceny stanu technicznego konstrukcji i urządzeń statku.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- inspektor inspekcji państwa portu,
- inspektor PSC,
- inspektor inspekcji państwa bandery,
- inspektor żeglugi śródlądowej,
- inspektor inspekcji morskiej.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- ocena zdolności do pracy na wysokości powyżej 3 m – wchodzenie do ładowni i zbiorników po drabinach pionowych,
- ocena zdolności do pracy w przestrzeniach zamkniętych i stosowania sprzętu ochrony dróg oddechowych,
- badanie słuchu w związku z hałasem w maszynowniach statków.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z bezpiecznego wejścia do przestrzeni zamkniętych i obsługi detektora gazów,
- szkolenie z zakresu ratownictwa i pierwszej pomocy, w tym postępowania po wpadnięciu do wody,
- szkolenia specjalistyczne dla inspektorów organizowane w ramach Paryskiego Memorandum i Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa na Morzu,
- szkolenia ochrony portu i statku zgodne z kodeksem ISPS – w zakresie wymaganym przez urząd.
Środowisko pracy
Inspektor bezpieczeństwa żeglugi pracuje częściowo w biurze kapitanatu lub inspektoratu, przygotowując i rozliczając inspekcje, a częściowo na statkach stojących przy nabrzeżach, na redzie lub w stoczni. Wejście na statek odbywa się po trapie, a na redzie – po sztormtrapie z łodzi motorowej. Na pokładzie przemieszcza się po stromych schodach i drabinach, wchodzi do maszynowni o wysokiej temperaturze i hałasie, do ładowni, zbiorników balastowych i pomieszczeń agregatów. Przy nabrzeżu pracują dźwigi, wozy wysięgnikowe i ciągniki portowe. Inspekcje odbywają się o różnych porach, także w nocy i w weekendy, zależnie od harmonogramu zawinięć statków. Na stanowisku wykorzystuje się:
- detektor wielogazowy (tlen, siarkowodór, tlenek węgla, gazy wybuchowe);
- latarka w wykonaniu przeciwwybuchowym, aparat fotograficzny i laptop z systemem THETIS;
- kamizelka asekuracyjna, kask, obuwie ochronne i rękawice;
- łódź motorowa urzędu do dojazdu na redę;
- listy kontrolne, dokumenty statkowe, świadectwa i dzienniki.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek z wysokości przy wchodzeniu po sztormtrapie, trapie i drabinach w ładowniach,
- wpadnięcie do wody między burtę a nabrzeże lub z łodzi motorowej,
- potknięcie i poślizgnięcie na mokrym, zaolejonym pokładzie i progach grodziowych,
- hałas w maszynowni powyżej wartości dopuszczalnych,
- wysoka temperatura i gorące powierzchnie rurociągów i silników w maszynowni,
- uderzenie przez ładunek przenoszony dźwigiem i potrącenie przez pojazdy portowe,
- porażenie prądem elektrycznym przy kontroli rozdzielni i urządzeń elektrycznych statku,
- zmienne warunki atmosferyczne i kołysanie statku na redzie.
Czynniki chemiczne:
- niedobór tlenu i gazy toksyczne (siarkowodór, tlenek węgla) w przestrzeniach zamkniętych, zbiornikach balastowych i ładowniach,
- pozostałości środków fumigacyjnych, np. fosforowodoru, w ładowniach ze zbożem,
- spaliny silników okrętowych i opary paliw żeglugowych,
- pyły ładunków masowych – węgla, zbóż, nawozów.
Czynniki biologiczne:
- kontakt z chorobami zakaźnymi przywiezionymi przez załogi z innych regionów świata.
Czynniki psychofizyczne:
- odpowiedzialność za decyzje o zatrzymaniu statku i ich skutki finansowe dla armatora,
- presja czasu związana z krótkim postojem statku w porcie,
- konflikty z kapitanem, armatorem lub agentem statku,
- praca w nieregularnych godzinach, w porze nocnej i w dni wolne,
- obciążenie fizyczne związane z wielokrotnym pokonywaniem drabin i schodów,
- wyjazdy służbowe i praca na zmiennych obiektach.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku inspektora bezpieczeństwa żeglugi.
Środki ochrony indywidualnej
- kamizelka asekuracyjna z automatycznym napełnianiem i lampką – wpadnięcie do wody, upadek z wysokości przy sztormtrapie;
- kask ochronny z paskiem podbródkowym – upadek z wysokości, uderzenie przez ładunek;
- obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą olejoodporną i antypoślizgową – potknięcie i poślizgnięcie, uderzenie przez ładunek;
- ochronniki słuchu – hałas w maszynowni;
- rękawice ochronne i kombinezon z długim rękawem – gorące powierzchnie, wysoka temperatura, upadek przy wchodzeniu po drabinach;
- osobisty detektor wielogazowy i ucieczkowy aparat oddechowy – niedobór tlenu, siarkowodór, tlenek węgla, fosforowodór;
- półmaska filtrująca przeciwpyłowa – pyły ładunków masowych;
- kamizelka ostrzegawcza i odzież wodoodporna – potrącenie przez pojazdy portowe, zmienne warunki atmosferyczne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- trapy z siatką asekuracyjną i oświetleniem, sztormtrapy z certyfikatem zgodnym z SOLAS – upadek z wysokości, wpadnięcie do wody;
- wietrzenie i pomiar atmosfery przestrzeni zamkniętej przez załogę przed wejściem – niedobór tlenu, gazy toksyczne, środki fumigacyjne;
- osłony gorących rurociągów i wentylacja maszynowni – wysoka temperatura, spaliny i opary paliw;
- wyłączenie i zabezpieczenie rozdzielni przed kontrolą przez uprawnionego członka załogi – porażenie prądem elektrycznym;
- oznakowane ciągi piesze na nabrzeżu i strefy wyłączone z ruchu dźwigów – uderzenie przez ładunek, potrącenie;
- łódź motorowa z wyposażeniem ratunkowym i doświadczonym sternikiem – wpadnięcie do wody, kołysanie statku na redzie.
Środki organizacyjne
- zakaz wejścia do przestrzeni zamkniętej bez pozwolenia na wejście, pomiaru atmosfery i asysty członka załogi – niedobór tlenu, gazy toksyczne;
- inspekcje w zespołach dwuosobowych i stała łączność z kapitanatem – upadek z wysokości, wpadnięcie do wody, konflikty;
- rezygnacja z wejścia na statek na redzie przy złej pogodzie i dużym zafalowaniu – kołysanie statku, wpadnięcie do wody, zmienne warunki atmosferyczne;
- ograniczenie czasu przebywania w maszynowni i przerwy w chłodnym pomieszczeniu – hałas, wysoka temperatura, obciążenie fizyczne;
- wstrzymanie inspekcji ładowni do czasu potwierdzenia odgazowania po fumigacji – środki fumigacyjne, pyły ładunków masowych;
- informacja od agenta statku o stanie zdrowia załogi i szczepienia zalecane przed wyjazdami – choroby zakaźne;
- procedury i konsultacje decyzji z kierownikiem inspektoratu, grafik dyżurów zgodny z przepisami o czasie pracy – odpowiedzialność za decyzje, presja czasu, praca w nieregularnych godzinach, wyjazdy służbowe.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla inspektora bezpieczeństwa żeglugi.
- czynniki fizyczne – hałas w maszynowniach statków, praca na wysokości powyżej 3 m (drabiny i sztormtrapy), mikroklimat gorący, praca przy monitorze ekranowym poniżej 4 godzin dziennie;
- czynniki chemiczne – siarkowodór, tlenek węgla, niedobór tlenu w przestrzeniach zamkniętych, fosforowodór (sporadycznie), spaliny silników Diesla;
- czynniki biologiczne – brak (sporadycznie kontakt z osobami z regionów występowania chorób zakaźnych);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w przestrzeniach zamkniętych, praca nad wodą, praca w porze nocnej, praca w nieregularnych godzinach, odpowiedzialność za decyzje, stres.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).